ELENA SVARC (Elena Shvarc)

(Eshtë një nga personalitetet më origjinale në panoramën e sotme letrare ruse)

Elena Shvarc u lind më 1948 në Leningrad (Shën Petërburg), Rusi. Shvarc është një nga personalitetet më origjinale në panoramën e sotme letrare ruse. U aktivizua që në moshë të re, në vitet ’70, kur filloi të botojë krijimtarinë e saj. Përdor një stil provokativ, të ngjeshur e me tension mistiko-teatral, refleks i një karakteri të shqetësuar dhe të paparashikueshëm.

POSHTE REVE

Një ditë me ré në syrin e buallit

mbushet me pupla blu,

vetëtin si një reze

duke mërmëritur shurdhërisht me tinguj,

të kaltër, ambiciozë,

të përditshëm në fushat me lule

si peshkaqenë të kadifejtë

me sy të mëdhenj të pjerrët.

I zhbiroja nga bari, unë

si një perlë e shtrirë praptas në sfond

ndën një qelq prej ajri,

shkëlqim i ankueshëm prej britme.

RRJEDHA E VITIT

Thuhet: “Hidhe dimrin!”

Kurrë nuk thuhet

(Sapo vera ndodhet pranë):

“është sikur të hedhësh verën”.

Si në agoninë e verës,

nga vera e pamëshirshme të shpëtosh,

pa arritur të përtypësh gjethen

me dhëmbët rrëshqitës të jetës.

Të rrish pezull në ajër gjatë verës,

nga vera e pamëshirshme të shpëtosh.

***

Kur nga një lartësi e detyrueshme

nata shket dhe shuhet-ndizet,

pëshpërit! vërtetë sheh

natën tënde qesharake

atë që hedh në erë

çdo dhuratë të fatit

dhe flokët e saj të bardhë,

është e egër dhe e rëndomtë.

Atë që u jep lëmoshë dhe gënjeshtarëve

dhe gënjeshtari do t’ia kthejë përsëri,

ndërsa nën një qiell plot krupë dhe kërcënues,

vazhdon të kërkojë qoftë dhe një vështrim të ngrohtë.

RILINDJA E FJALEVE

Sa miliona fjalë të kam thënë

në tajgën e pemëve nuk kanë rënë aq shumë gjethe.

Që kurrë nuk ke mundur më të më dëgjosh

Oh, sa fjalë të humbura nëpër ditët si rërë:

kot kam llapur, dinakërisht kam gënjyer

“qep, këndo, leckosu, harro, fli”

të humbura të gjitha fjalët, ranë në batak

“Do më vish pas”?- dhe unë të të ndjek?

Kullotmi fjalët nëpër rrugë, në shtëpi!

Atomet e tyre vrapojnë, rriten si bari në kopshte.

Kështu në enigmat romake, në kishën antike

pluhuri i fjalëve pëshpërit mureve

përzihet me të vdekurit, bëhet kripë dashurie dhe besimi.

Kripë e zezë: rilindja pret.

Atje diku, në bodrume të lagësht,

hija e një shkronje përpëlitet, për t’u shpirtëzuar

nëpër fjalë.

ÇLIRIMI I DHELPRES

Gjatë luginës së vdekur, farfuritëse si argjend,

mbi borën e ngjeshur

dhe zhavorrin e ngrirë

dhelpra ikën

me tre këmbë.

E katërta varet

nga plaga rrjedh gjak.

Dhelpra shkon drejt një maje të ndritshme,

rrëzohet, ngrihet, ikën

si një i ri i inatosur pa këmbë

përsëri bëhet një kafshë e sëmurë

me këmbë të dobëta.

Në majë, liria e pret:

Përtej është Petërburgu qiellor.

Fytyrat e të dashurve.

Ikën dhelpra, njollos borën e bardhë

sapo fillon t’i ulërijë

një qielli të akullt.

RITI I KRYQEZIMIT

Në kryqëzim të dy rrugëve

ndeza mes fushave një kandil

gjunjëzuar mbi borë,

poezi të çmendura lexova

atje është një trëndafil i kristaltë,

i bardhë, i ngrirë

që hapet, që shpërndahet,

ndërsa dimri uturin kërcënueshëm. 

***

Pranvera ngjyros thonjtë

e fildishtë të shqetësuar dhe melankolikë,

të gërvishtë me to qiellin

për të lënë të lirë agimin.

Qielli i rënduar është një trombozë gjaku

që varet nga lart. Në një përqafim me hijen

rrotullohet ngadalë e trullosur pisha

deri në krijimin e ri të errësirës.

VARIACION

Vëzhgohem në një pus

ja, e shoh zemrën në fund

të më rrahë si zog

si burim i kumbueshëm që vlon

nga nënuji diellin vërej

si një grusht farash

edhe hënën e shoh

si syri i një peshku në ujin që zien,

por nuk mund të dalloj sytë e Tu.

Vetëm peshën e përqendrimit Tënd.

Kam kryer çdo gjë me bindje...

Kujtoj, ndjeja shtrëngim në bark

kur më depërtoje në shpirt

i ngurtësuar, indiferent,

pa pritur nga unë të të rinjihja.

QYTET MEKANIK

Eci nëpër qytet drejt shtëpisë,

shkoj në shtëpinë time

ngjan me një mulli të vogël

qyteti mekanik ndërkohë rrotullohet.

Më hedh përsipër gjashtë dritare

si zaret në lojë

papritur vërvit në luginë

atë që ishte në mal.

Një pëllumb më bën shenjë me krah,

në atë qoshen atje ku ishte çarja

dhe qielli rri i dëshpëruar në një pellg.

Kur do të ndalet mekanizmi?

Drithërima i gjunjëzohet erës

ndërsa dikush atje afër thotë:

“S’mund të ndodhte më keq...”

Është e vërtetë, nëse qyteti do ndalet

Neva nuk dëshiron më të rrjedhë...

Nga pellgu në sy

na shohin syçka të lëbyrta prej benzine.

***

Do të shkoj në kërkim

të atij që dua-

në vreshtat mistike të Universit,

brenda vrimave të zeza

në gjithësinë me flokë të pavdekshëm,

në mjekrën e zotit,

në pyllin tërheqës leshtor.

Pas një shtylle të bardhë të valëzuar

do të gjej

fije flokësh

të atij që dua

për vdekjen time

ferr a parajsë qoftë-

nëse do ta kem të shkatërruar kujtesën

dhe humbur vetveten.

Edhe yllëzimi i pluhurosur dashuron

duke gërmuar mjegullat.

Dhe në se nuk do ta gjej

do të rri e varur

me krahë në formë kryqi

në ndonjë skaj të Kryqit Mesdhetar

do të vjell flakë

si dragua.

Dhe çdo gjë, çdo gjë tjetër,

do ta shkatërroj.

***

Kineshema* në këmbët e mia pluhurosej

përflakej  nga ujërat e rrëmbyeshëm të Vollgës,

si një age e ndryshkur shkëlqente në hënë

një thesar i fshehur, një molusk, një yll detar.

Kishat e saj të ftohta

treteshin në zjarrin e perëndimit

kryqet errësoheshin duke u bërë të padukshëm

të varrosur në rërë, përfund.

Dhe një panjë me këmbë membrane

ngrinte drejt qiellit një erë kaltërsie të trishtë.

Një kërcënim...? Jo është çuditërisht kaq e ngjashme

me një bretkocë me njëmijë duar duke u falur.

* Qytezë në buzë të Vollgës

SYTE E VERBER TE NATES VERIORE

Sytë e verbër të natës veriore

vështrojnë në pusin e oborrit,

nga fundi tërheqin ngadalë

amfora të çmueshme dhe gjëra të tjera.

Nxjerrin në dritë:

plehrat e ditës petërburgase,

një peshk treditësh, një libër dhe një mi,

sëpatën antike të një borgjezi.

Në dritare rrëshqasin qirinj

një njeri, ndoshta njëqind:

ashpërsisht shkëlqejnë në errësirë

në këtë qytet gërmadhë.

BALETI I QIELLIT

Dje kishte furtunë,

dhe: “Oh, oh”! – thoja çdo herë

kur një vetëtimë me një kërcim në Niziskij

fluturonte dhe ikte tutje brenda një reje,

duke rënë në humnerë –

bubullima dëgjohej më pas,

dhe retë spërkatnin me pluhur diamanti,

bashkë me dritën verbuese

dhe trokëllimën e fortë.

Oh, i dëshirueshmi balet qiellor!

erdhi çasti i ngjitjes, i të shtyturit,

në këtë skenë të ngushtë,

varur mes kaosit dhe shkatërrimit,

duke vënë bërrylat, rregulluar zemrën

për të ndenjur pezull, duke u bërë fishekzjarr

që përflak greminën,

duke e rindriçuar pafundësinë

e syve fshehur pas dritareve.

Përgatiti dhe shqipëroi Hiqmet Meçaj

(Botuar në “Gazeta e Athinës”, korrik 2006)

POEZI NGA RUSIA

LEV LOSEV

E SHTUNA KALOI

E shtuna kaloi dhe as që u deha:

ja ku mbërrin e diela, tërë lagështirë,

në dritare një tushë* kapërthehet te një lastar;

aty bie shi, aty hapet; por sigurisht s’jam Basho.

Ç’dështim, ç’dështim. Pikat e shiut lozin kukafshehtazi,

tusha stonon, drita është e tepërt,

sikur ndodhesh në Rusi, në një festë

fshati ku nuk ka as birrë.

Duke u zvarritur vjen një mik, më pas të tjerë.

Duke belbëzuar për ty: Zoti im,

sjellin leksione nostalgjie

e s’të shkohet në shtëpi,

atje ku shiu është rebel dhe torturues,

larg, gjer në mbarim të kohës,

një fjalë e ndyrë, një tren i shushatur,

sjell, nuk dihet prej nga, turma të përgjumura.

*lloj zogu

IVAN ZDANOV (Ivan Zhdanov)

***

Në pranverë kopshti do të varet mbi degë,

duke u kthyer te vetja si hi elegant.

Lart notojnë qiej të boshtë,

kujtimet e reve të bardha.

Do të të shpie afër fytyrës,

si te një pasqyrë e vogël, por e çuditshme,

me një lëvizje të ngadaltë gramafoni

do të nisë muzika më së fundi. 

Pastaj me një dorë, verbuese, si një fashë drite,

si një kënd përvëlues imagjinar pas derës,

do të heqë paragjykimin e viteve të ndaluara.

të rrosh a të mos rrosh – nuk është më një shqetësim.

Dhe ç’ka mund të fitohej me dhunë,

bota, e çmagjizuar në një shtjellë pa tingull,

do t’ju shpëtojë nga vdekja e përditshme,

që të duhet ta veshësh deri sa të dërmohesh.

ALEXANDER EREMENKO (Aleksandër Jeremenko)

***

Kam vënë re, sa më shumë që pi,

aq më shpejt më ikën dehja.

Kam vënë re se kemi qenë dy.

Do të rri edhe pak buzë greminës.

Atje mund të rindreqet shpirti

gjatë një meshe të rekuiemit, deri në ulërimë.

Gabimisht e kam kërkuar,

por ai, falë Zotit, ka shkuar në parajsë.

A mund të nxihet Bajkali!

Ta mbytësh menjëherë poezinë.

Njeriu që është helmuar me gas,

nuk t’i ka lexuar kurrë poezitë.

Mund ta zgjerosh lakun,

por nuk mund të zgjerosh më

boshllëkun, nëse këtë Vend

s’mund ta braktisësh as për një çast.

Mund të zbukurosh një yll.

Të publikosh çdo varg.

Qielli reflektohet në pyll, në ujë

lartësohen pemët e kaltra!

BAKHYT KENZEEV (Bakit Kenzejev)

***

Atje koha rrjedh në heshtje, por jeta gurgullon.

Diçka shkoi keq duke lozur me një rreze

gjatë rrebeshit të parë, apo të dytit, por as zjarrin

as errësirën kujtoj. Mos më prit.

Atje pëshpërima e ujit hesht, trembet,

atje koha rrjedh pa nxitim, por jeta vrapon,

pa kuptuar që atje, e dobët, e kthjellët,

rrjedh poshtë nga një tjetër front i djersitur pa gjak.

Dhe do të fluturojë padashur pas gjethnajës,

drejt duarsh që dridhen, një pusullë e zhubrosur:

ora dhe data janë të ngatërruara, mos qaj nusja ime,

koha është ende e pasur, ndërsa jeta mizerabël.

SERGEJ GANDLEVSKIJ (Sergei Gandlevski)

***

Të mallëngjen një lehje,

një cicërimë, një rrahje krahësh, në kopsht,

ku shkëlqen një yll i magjishëm,

atje, në vendin e panjohur.

Të shohësh, kur lan një rrobë, se si uji

rrotullon algën përreth shtyllës,

si shpërndan përgjatë një grumbulli rëre, një tufë

sardelesh që tundin rrjetat.

Nga jeta e ardhshme, e kaluar, e tashme

qartësisht e dallueshme është çdo idiotësi-

Flatrimi bëhet i verdhë, krakërin-

gjërat e parëndësishme adhurim.

Mos ma copëto zemrën, se edhe kështu,

me kalimin e kohës jam bërë shumë e ndjeshme.

SERGEJ NESCERETOV (Sergei Nesheretov)

KEKOLO*

Me nofulla prej mongoli,

ngjyrën e kuqëremtë të lëkurës,

mënyrën e qëndrimit,-

Kekolo-ja i rilindur

braktiste autobuzin,

për të ndjekur me not

globin vagëllues,

jashtë boshësisë së përgjumur

të një misteri flakërues,

në kopshtin e nëndheshëm,

me bishta urithësh

dhe ecje të rrufeshme,

tundte kurorën në mënyrë qesharake,

atje ku furtuna ishte futur ,

errësira hidhte shigjetat e saj

dhe fshihte skeptrin.

*Personazh mitologjik, djalë i Vullkanit

OLGA SEDAKOVA (Ollga Sjedakova)

PASQYRA

I dashuri im, nuk e di:

e gjithë kjo ku të çon?-

Pranë një pasqyre të vogël gjarpëron

sa madhësia e një lëndeje

ose e një fare meli.

Dhe ajo që në vetvete ndizet dhe duket,

ajo që shoh, shfaqet, digjet-

më mirë fare mos ta shohësh:

Por jeta është një gjë e vogël,

nga një herë rri e gjitha në një gisht,

ose në skajin e një qerpiku-

kurse vdekja e gjitha përreth, si një det”.

BISHTI

“Poeti është ai, që dëshiron atë, që të gjithë

e dëshirojnë ta duan. Mbi rrotë si një ketër,

rrotullohet fati i tij imagjinar.

Por stili i tij i lartë,

të çon në pragun e bekuar,

përtej polit, në një pikë të pa përcaktuar,

ku gjithçka fishkëllin nga maja e një ankore,

si një bulkth në barin e mosqënies sime.

Dhe nëse atje kthejmë vështrimin-

i gjithë ky tingull do të jetë i rastësishëm, si një lot.

*** 

Digjet, flaka që askush se sheh,

kam nevojë të m’i marrin të gjitha!

Dhe nëse nuk m’i marrin, të m’i kërkojnë ngadalë,

nëse nuk m’i kërkojnë, do t’i hedh vetë poshtë,

sepse më mërzitin dhe më frikësojnë.

Si ylli që sheh brymën

apo kolibja fundin e pyllit,

duke u lëkundur mbi zinxhirë të zinj

digjet, flakë që askush s’e sheh.

Oh fener, vaji yt prej lotësh

është dyshimi i një zemre që nuk ndien,

apo buzëqeshja e atij që niset.

Digju, çoja rrëfimin

Zotit të qiejve, Perëndisë:

që ta Kujtojnë ende në tokë,

atë që plotësisht nuk e kanë harruar...

OLESJA NIKOLAEVA (Olesia Nikollajeva)

***

Drumollët lyer gjer në mes gëlqere,

reja u ndërron ngjyrë

bretkosave në tokën e punuar,

deliri i madhështisë lag yjet ...

Dy murgj llomotisin dhe shkrihen

për kohën e shkuar,

është një qeshje thuajse e pafajshme.

Vështrimi prej idioti i gjitonit i përshëndet përtej gardhit.

Mos ndoshta edhe ai duhet eliminuar?!

Të gjithë janë fshehur në kantinë

në bodrumin e stertë, -

Nga ditët e zeza! Nga nata e errët!

Si një shtrigë,

e shqetëson materien tënde fluturuese, shpirti,

e lidh gongull.

Pas pak - e kotë është, -

të fshihesh në ndonjë qoshe, duke lëkundur një mëngë,

zogjtë do të fluturojnë larg,

do të shkretohet kopshti i bukur

ku bretkosat – fryjnë gjoksin me pompë!

Atje ku druqershitë janë djallëzisht të bukura

dhe drumollët ndrijnë ndën dritën e Taborit.

Atje ku qielli lahet në ar

dhe gishtërinjtë më nuk duan të shpleksen,

fare mirë mund të flasësh përçart

dhe t’i marrësh për ëngjëj dy llomotitësit.

ALEKSEJ PARSCIKOV (Aleksej Parshikov)

ELEGJI

Oh, sa e qartë është miniera prej graniti në agim,

atëherë shëtis përgjatë lumit,

kur, pas lojrave të natës, shfaqen

nga një këngë raskapitëse, bretkosat,

si kuti dhuratash të pikturuara.

Dhe si karfica të ndritshme, derdhen

lëkurët e tyre, gjithnjë të gjelbërta e nervoze.

Ç’kryevepër u dridhej nën gjuhë?

Ndoshta dëshirë, a ndonjë këshillë prej tyre?!

Mollët e qelqta i tremb kumbimi i kafshimit

dhe ngjan shpërthim bërthamor

kurora shumëngjyrëshe e vaditjes,

por e duan ujin kur vozit drejt tyre

dhe hijen e shkurreve kur thahet në ndyrësitë e damaskos.

Beqareve u pëlqen të bëjnë triko,

të martuarave havjar,

pastaj, për vdekje do të qëllohen papritur

dhe heshtja do të bjerë sërish,

ndonjëherë, do të ngrijnë në akullin e dimrit, si te Dantja,

ndonjëherë, si te Çehovi, do ta kalojnë natën duke llomotitur.

Përgatiti dhe shqipëroi Hiqmet Meçaj

(Botuar në “Gazeta e Athinës”, korrik 2006)

Boris Rizji u lind në Ekaterinburg më 1974. Ekaterinburg  është një qytet provincial në rajonin e maleve Urale, shumë larg nga Moska dhe Petërburgu. Qytezë e bërë e njohur nga fakti i trishtueshëm sepse atje u dënua dhe u ekzekutua cari i fundit rus, Nikolla II dhe familja e tij. Që fëmijë ishte admirues i poetit Josif Brodskij. Në maj të vitit 2001 vret veten papritur ndërsa duhej të shkonte në Shën Petërburg të merrte çmimin e lartë poetik: “Palma e Veriut” i cili fatkeqësisht iu dorëzua të jatit. Më pas iu dha çmimi tjetër i rëndësishëm “Antibooker”, që u jepet artistëve jokonformistë. Kishte studiuar dhe ishte diplomuar në inxhinieri. Ka botuar dy libra me poezi në shtëpinë më të rëndësishme botuese të Petërburgut: “Fondi Pushkin”. Poezia e tij është provokative, e ndërtuar mbi tema akuzuese. Qëndrimi i tij është tipik antiheroik; një ndër poezitë e të cilit përfundon me deklaratën: kurrë nuk do të ulem në rreshtin e parë. Gjuha poetike është e ndërtuar nga një kombinacion prej timbri të lartë rruge dhe është interesante për origjinalitetin e saj. Boris Rizji në Rusi është një problem letrar në studim, megjithëse jetoi vetëm njëzet e shtatë vjet si Lermontovi.

***

Kur profesorja do të më qëllojë pas koke,

duke më gjykuar e çburrëruar

për gratë lakuriqe të revistave, për dehje,

sepse ESHTE E NDALUAR TE PESHURESH,

MOS ECNI, PUSHONI.

Atëherë, ndoshta, do të dalë jashtë

gjithçka ç’kam hequr apo ëndërruar,

do të zvarritet nëpër lagje

si një karnaval i shkëlqyer dhe argëtues.

Natasha, Sasha, Liosha, Aleksej.

Pieroti, që disponon varka prej palmash.

Një që i bie fizarmonikës i rrethuar nga zogjtë.

Rusalkat. Bardët. Ëngjëjt dhe kuajt.

Profesoreshat, puthadorët, rrugaçët

dy nënoficerët e një poste policie.

Kufomat qesharake si në një film,

kreatura të një ferri të rikrijuar prej plasteline.

Një Denis Davidov. Një Batjuskov komik.

Një Nekrasov sarkastik.

Një Vjazemskij i lodhur.

Një murg që zgjaste krahët drejt meje

dhe një neraidë që mbronte shtëpinë time.

Dhe kështu me radhë dhe kështu me radhë.

Edhe unë s’e njoh atë që di kujtesa.

Shkoni në djall, ikni bashkë me natën.

E shumta vetëm dy rima mund të shtoj.

Tre gra. Tre nxënëse. Një

me bishtaleca, tjetra me një veshje serioze,

e treta me flokët e bardhë të lyer.

Do të përgjigjem para Zotit për të treja.

Nuk kemi vdekur. Shoqëroje këtë subjekt

me muzikën time më të dashur,

merrja për tre rubla klarinetën,

të errëtit Sinjavin Vadim.

***

Gjithçka ishte me shumicë,

muzika derdhej gjithkund dhe nëpër shtëpi

gati gjithnjë gjeje bileta.

Në tramin e kuq një rrugaç dhe një noprane

udhëtonin për askund.

Muzika dhe pasagjerët

u bënë të besdisshëm, kur trami

mbërriti në vendqëndrim.

Dhe ja, pasi dolëm në vjeshtë nga salla

filluam të ecnim

përgjatë monopatit të jetës. Bënte fjalë për verën,

lumturinë, jo për fatkeqësinë filmi.

Në rreshtin e fundit ishin birra dhe cigaret.

Kurrë s’do të ulem në rreshtin e parë.

***

Ndonjëherë babai më thoshte

të shikoja në ëndërr gjuetinë e patave të egra

dhe në vazhdim: varkën dhe çiften.

Dhe një liqen, ku çdo ishull i vogël

është një notë muzikore. Thoshte: nuk kam parë kurrë

një liqen kaq transparent zgjuar,

dhe këtë farë gjuetie!-

mendoj se... Ti ç’mendon

për mjeshtërinë tonë të gjuetarit!

I mërzitur, ngrihesha nga tavolina

dhe shkoja të lexoja Kafkën,

për shoqëri apo të bëja ndonjë vjershë

sipas Brodskit, për faktin e sigurtë

që njeriu është vetmia në katror,

jo, në kub. Apo t’i telefonoja paqejf

një budallaçke të martuar, që dashuronte vargjet

alla Brodski, por mirë që ekzistonte-

ajo lloj dashurie ekzotike.

Lamtumirë dashuri! Ka kaluar një dhjetëvjeçar.

Ti je shëmtuar, unë jam zbukuruar

dhe nuk je më padronia e ëndrrave të mia.

I shpie në fund ëndërrat në vend të babait:

në këtë liqen transparent lundroj,

mbi një varkë prej duralumini, me çifte,

u vij përreth me kënaqësi zambakëve,

mbledh thirrjet, kamuflohem,

pres dhe nuk rrah ujin, shkoj në qendër,

e dyshimtë për një ëndërr.

E përsëris, gjë e dyshimtë për një ëndërr,

por kjo është vetëm një ëndërr dhe asgjë më shumë,

e kuptoj deri në fund.

Dhe çdo herë, kur nuk e takoj babanë,

zgjohem, sepse qaj.

***

Rusia është një kinema e vjetër.

Çdo gjë që kujton, do të ketë

në një farë mënyre në radhë të dytë veteranët

të ulur, duke luajtur domino.

Kur të pi dhe të vdes-

jargavanin do ta lë të valëzojë në erë

dhe përgjithmonë do të zhduket ai djaloshi

që vraponte me formën sportive në kopsht.

Veterani vetullgri do të fusë ëmbëlsirat

në xhepin e palltos:

duke menduar – ku dreqin shkoi?

Dhe ja, papritur dal në plan të parë.

***

Do të kujtojmë gjithçka edhe harresën,

të gjitha që na ka dhuruar Zoti fëmijë.

Qytezën në të cilën kemi dashuruar,

qytetaren e humbur nëpër ré.

Dhe nëse filmi kthehet pas,

mund të shohësh

mbi varrin tim sesi pluhurosen

lulet e verdha plastike.

Atje kam vdekur, por i gjalli dëgjon

cicërimën e zogjve dhe agimi ndrin

mbi shkurret e qershive të egra, të kuqe.

Gjithçka që më pas ka ekzistuar

ka qenë e kotë.

***

Jepi lypsarit lek të të smaltoj bronzin.

Ti kush je? Një dembel, një që ikën si i dehur,

një budalla, një që luan.

Një i shëmtuar që u pëlqen damave,

një njeri me  shenjë që ka shumë kohë i parruar,

një çamarrok, një i përkëdhelur.

Boll, pusho, pa kërkuar që të

lutesh për shpirtin plot mëkate, - kur merr shenjë,

ndalu pa zhurmë.

... Për heshtjen, ofendimin, për psherëtimën

kundër atij, me të cilin do të jemi baras,

jo në dashuri.

***

Dola nga kinemaja, ndërsa në tokë kishte borë

dhe një barbon me një lopatë druri,

një tram i kuq vraponte në hapësirë-

i katërmbëdhjeti, jo, i nënti, i njëzetenjëjti.

Për një çast e gjithë bota shndërrohet,

por qenkam gjithnjë i njëjti, nuk më gjen dot atje ku do,

do t’i rishkruaj gjithë numrat e të fejuarave,

por ndërsa të tjerët u dalin për zot,

më dëbojnë me sharje.

Për gjithçka e ka fajin bora, që lulet i mbulon.

Do zvarritem deri në shtëpi, çelësat do t’i trokëllij,

do kaloj nëpër dhomat – të ftohura dhe boshe.

Do kaloj në kuzhinë, hop, dy ëngjëj dalin pas çajnikut.

ODE

Çfarë kalë  garash!

A. P.

Natë. Yje. Policët

bëjnë qarkun e kopshteve,

parqeve dhe rrugëve. Nxehin

fanarët e “arixhinjve” italianë.

Maniakët, si ëndërra të këqija,

fshihen në hijen e rrugicave.

Katër ulen në makinë.

Tetë sy blu, melankonikë.

Ivanovi. Siniçini. Zarovi.

Lejkini dyzetepesë vjeç,

në brez ka një Makarov,

një pistoletë. 

Siniçini thotë: “Ndal, një makinë”.

Kopshti afër tabelës

“ujë dhe lëngje frutash”. Mbi bankinë

është një tip i fjetur.

Ivanovi, Siniçini, Lejkini

dhe Zarovi, thonë: është hajdut apo bandit? 

Natë. Yje. Vjen larja e hesapeve.

Mbi shpatulla rri gjaku i perëndimit.

Thonë vetëm: “Ah, ç’rëndësi ka”!,

të shuash dritën përpara, -

është ai i dehuri nga Rizij Borka,

poeti i parë i qytetit”. 

Përgatiti dhe shqipëroi Hiqmet Meçaj

(Botuar në “Gazeta e Athinës”, korrik 2006)

Viktor Krivulin u lind më 1944. Është një nga poetët më të famshëm të Shën Petërburgut. Duke marrë pjesë të vazhdueshme në iniciativa të ndryshme letrare (në radhë të parë në ato poetike), të së ashtuquajturës “Kulturës së dytë”, të Leningradit, në vitet ‘70-‘80, ai ishte jo vetëm poeti, por qendra e një rrethi letrarësh dhe artistësh.

IDEJA MBI RUSINE

Pemë të fundosura në borën gri

dhe këto dy sorra të vetmuara...

Ideja mbi Rusinë, për aq sa mundem

të depërtoj me ndërgjegje përtej pjatës

së shtruar, siç duket, bile dhe për armikun,

është kodër e qethur pa mëshirë,

ideja për Rusinë nuk është një fiksacion në tru,

as në ndonjë pjesë të shpirtit,

po këtu, haptas, në turmën enigmatike,

rrezikshmërisht pranë një shpirti

që nuk di ku janë kufijtë e shpirtit,

të tij dhe të tjerëve.

MIU 

Ajo që quajmë ndërgjegje,

mos është ndoshta një brejtës sykuq?

Apo një mi sykuq,

që na ndjek fshehurazi

si të merrte pjesë në të gjitha

ato që na janë dhënë nga nata

dhe janë bërë një kujtim i vonuar,

pendim, një ëndërr shkatërruese?

Ja, gëlltitësi i ëndrrave,

po vjen brejtësi, miku i nëntokës...

po vjen miu, miku i bodrumeve,

si një banor i nëntokës, i gatshëm

të torturohet nga ndëshkimi shpirtëror.

Dhe nofullat me dhëmbë të shkulura

para tij duken si qielli me yje-

Kështu shfaqet ndërgjegjja kur e thërrasim.

Përvëlojnë dy gungat e dorës,

duke u futur dhimbshëm në lëkurë.

Duke hyrë dhimbshëm në lëkurën

e banorit të bodrumeve, që ngjan

me një mi. Dy zjarre - është ndëshkimi i Zotit.

Dy sy në errësirën e qulltë.

Ç’është kafshimi i mishit mëkatar

mos puna e fshehtë e një miu,

kur fati i shkrimtarit në Rusi

është të bëjë kërr-kërr nën një dysheme!

Fati i kërr-kërr-it nën një dysheme,

është të këndojë

për një popull fytyrëkokallë

me refleks të purpurtë. Na shpëto,

o i drejtë me pamje të purpurtë

që rri nëntokë gjuhëprerë

sikur të ishje në qiell!

ARGUMENTIM      

Me një vesh dëgjoj të thuhet në radio

(por tani më duhet të shpejtoj!)

që Moxarti kishte qëllim kryesor të martohej,

që nusja e tij,

e reja Frau Kanstanze ishte bishtpërdredhur

dhe për këtë, mesa duket, u arrestua Sukarno-ja.

Hoqa pallton,

duke u argëtuar me eterin

dhe në misterin demonial

të lëvozhgës tokësore

dëgjoj një zë lehtësisht të ekzaltuar,

megjithëse me një ngjyrim tragjik,

të thotë që gruaja e Sokratit,

kishte qenë kapriçoze

Dhe për këtë në Peru me një të shtënë

pas shpine ishte vrarë

një avokat përparimtar

që gjithë Kuba e qan.

E hoqa dhe beretën

-është e kotë të dalësh, ku të shkoj,

kudo ka furtunë, turbullira

dhe artopalanti krakërin,

punëtori Bak melankolizohet,

sepse ka shumë fëmijë,

sa shumë qenër të braktisur në Odesë,

buzëqumësht, mustaqellinj,

të çdo lloji, kavalierë, gango...

Prandaj, ndoshta, do të varem.

SERGEJ STRATANOVSKIJ (Sergej Stratanovski)

(Nga poetët më të rëndësishëm të shkollës së Petërburgut)

Sergej Stratanovski u lind më 1944 në Leningrad (Shën Petërburg). Mbaroi studimet e larta në fakultetin filologjik. Punon në bibliotekë. Është njeri nga poetët më të rëndësishëm të shkollës së Petërburgut. Krijimtaria e tij poetike është e gjerë.

***

Ose të lexosh Frojdin

dhe t’i futësh sërish në xhep përrallat e tij,

ose të kërkosh tokën

si spektri i  profetit barin.

Ose të fillosh të jetosh,

ose të ndalosh të kthehesh pas,

në urën panruse

në këtë tokë ulëritëse zogjsh.

Ose më mirë mbi një gotë dehëse

të shkruash një poemë

dhe natën jastëkun

ta kafshosh si mish.

VARGJE NINANANA

Pas dritares së izbës

është toka e natës.

Atje Zoti lëron fushat kolkoziane,

ndërsa engjëjt fluturojnë në heshtje,

duke derdhur qumështin e yjeve.

Vetëtima të bindura

ndriçojnë punën e Zotit

dhe në agim do të gjejnë dorashkat e tij

mbi timon në arën e lëruar.

DYSHIMET E MAGJISTARIT

për E. Pudovkin-ën

Jo, nuk do të shkoj kurrë atje

dhe gënjeshtrave tuaja nuk u besoj.

Po kësaj foshnje të së ardhmes?

Tashmë jam plak dhe i lodhur.

Tani lodhem për t’u ngjitur në deve

pa ndihmën e shërbëtorëve.

E di: në hotele ka pisllëk,

në rrugë ka terroristë, hajdutë.

Jo, ju lutem, nuk do të shkoj.

Ku tjetër?

Ah, në Betlem. S’e kam dëgjuar kurrë.

Duhet të jetë një llucë derrash, një vend i shkretë.

Nuk do të shkoj. Sipas të thënave, një yll i ri

u shfaq për një çast

dhe ndriçon në horizont...

Mos është vërtetë profeci?

Mos vallë të thënat nuk janë kaq absurde?

Mos duhet të shkoj?...

Ej, shërbëtorë,

ku është deveja ime e preferuar?!

DMITRIJ PRIGOV (Dimitri Prigov)

(Përfaqësues i rëndësishëm i shkollës moskovite)

Dimitri Prigov është poet, piktor, eseist, dramaturg dhe prozator. U lind në Moskë më 1940. Përfaqësues i rëndësishëm i shkollës moskovite të poezisë së sotme ruse, ku dominojnë shkollat e këtyre dy qyteteve të mëdha të vendit. Më 1966 mbaroi studimet e larta për pikturë dhe skulpturë në Institutin Stroganovka. Nga 1966 – 1974 punoi si arkitekt në sektorin kryesor arkitektonik të Moskës. Jeton në Moskë. Ka botuar shumë përmbledhje poetike dhe boton në gazetat dhe revistat më të rëndësishme letrare ruse.

***

Del mekaniku në kopshtin e dimrit

pa shih: kopshti ngjan pranveror.

Pikërisht si ai tani –

dikur shkollar, tashmë mekanik.

Por pak më tej – më përtej është vdekja,

para saj – është pleqëria

para saj, para saj,

para saj – është ai, një mekanik.

***

Kur këtu ngrë vështrimin një polic

hapësira e gjëra deri në Vnukovo gjithçka zbulohet

nga perëndimi në lindje vështron polici

dhe boshllëku zbulohet pas tij

dhe në Qendër, ku ndodhet polici-

vështrimi mbi ato shtrihet gjithkund

gjithkund shihet polici

nga lindja shihet polici

dhe nga jugu shihet polici

dhe nga deti shihet polici

dhe nga qielli shihet polici

dhe nga nëntoka...

Por ai nuk fshihet.

***

Kur i vetëm, në formën e forcës qiellore

Josif Stalini fluturonte mbi tokë

kush mund ta rrëzonte nga poshtë?

Kundër qiellorëve nuk kishte forcë tokësore

ndaj e rrëzuan nga lart –

por nuk u largua.

***

Jeta jonë mbaron

atje lart, pranë kësaj kolone

po juaja ku mbaron?

Ah, juaja është e përjetshme!

Urime për jetën tuaj!

Sa e shkëlqyeshme është jeta juaj!

Por sa e shkëlqyeshme ne nuk e dimë

meqë jona tashmë ka mbaruar.

GJETA RAGÚ*

NE USHQIMORE...

Gjeta ragú në ushqimore

e solla në shtëpi me padurim.

Dhe pas bankës, sikur të ishte normale,

me një copë gjigande mishi ilegal

del një rrugaçe, një putanë plak,

me një copë aq të madhe sa çanta shqyhet.

Punon në ushqimore, po, e kuptoj,

ka të drejtë “për më shumë”, e meriton.

Por ajo është një bishtpërdredhur dhe gjithashtu e shëmtuar

ndërsa unë jam poet, krenaria e Rusisë.

Gjysmë dite e harxhuar mes njerëzish të panjohur

dhe lumturia banon në shtëpitë e këtyre putanave.

*lloj gjelle, mish me salcë

JA NJE POLIC NE VENDROJEN E TIJ

Ja një polic në vendroje

vëzhgon gjithçka, kujton

çdo gjë përreth dhe ja e fejuara e tij,

një ambulancë e bardhë që nxiton

ngre një erashkë stërkalash pranverore

duke u mbajtur për dore ecim bashkë

qiejt shuhen mbi ne

toka zhduket në atë pikë.

TE TEJDUKSHME PJERRTESOHEN PISHAT

Të tejdukshme pjerrtësohen pishat

në mes bredhat e mrekullueshëm

është e vërtetë se në kohë të largëta

çdo ndëshkim për ne ishte i huaj.

Por u larguam fluturimthi nga gjithçka

dhe nga pisha me pamje të tejdukshme

dhe nga i mrekullueshmi, i paharruari bredh.

Për ku vrapojmë-fluturojmë

nga cila ëndërr arratisëse largohemi?

Atje lart, ku pisha nuk është më e tejdukshme

as bredhi aq i mrekullueshëm, ndoshta

harresës nuk i dorëzohen.

Përgatiti dhe shqipëroi Hiqmet Meçaj

(Botuar në “Gazeta e Athinës”, korrik 2006)

MIHAIL AIZENBERG

(Fitues i Çmimit “Brodski”, 2002)

Mihail Aizenberg u lind në Moskë, në një familje arkitektësh të njohur. Ka fituar çmimin “Brodski” më 2002. Banon përkohësisht në Romë. Ajzenberg i ka botuar vjershat e tij të shkruara në pesëmbëdhjetë vjet, nga 1974 deri më 1989, në emigracion. Shkruan poezi qytetare, por ka aty këtu referime letrare sekrete, të fshehta, të largëta, hije të diçkaje muzikore.

BRENDA BALENES

Përpiqem të mendoj për hallet e mia,

ndërsa

kujtoj atë kohë, kur për së gjalli

i gëlltitur isha.

Nuk duhet menduar: ishte balena.

Bën gjoja

sikur je i mbyllur brenda.

Në heshtje ke nevojë

t’i shkruash një letër me shënime udhëtimi

gruas tënde:

“Mërzitja po më mbyt

brenda balenës”.

E nënvizuar. “Mendo, jam në një shpellë!

Këtu më solli

frika e ambienteve të hapura”.

***

Kjo ditë e ardhur në shërbim

me kokën futur brenda mbulesës,

me hijet që harbojnë:

lepuj-gishta dhe ujqër-duar që japin munxa.

Hija ngrë duart mbi hijen.

Atje fillon lufta ime.

Shumë lepuj vriten menjëherë,

kurse për ujqit nuk mjaftojnë duart.

Ku të të fsheh o mik i zemrës?

Si të të mbroj nga kjo punë?

Në kryqëzim të rrymave të ajrit,

jo, nuk është parajsa. Po, çlodhja është si një sy gjumë.

Për disa ditë të ngrohemi, të presim.

Sa shpirtra mund të rrinë mbi gjilpëra shpuese?

Parajsë-pëllumbeshë. Ndoshta parajsë-lepurush i bardhë.

Lepurushët e mi dhe motrat e tyre të shtrenjta.

Kini mëshirë për ne të fushave të shkreta me borë.

***

Të fshish hedhurinat, të paguash dritën,

të nisësh tre letra në tre shtete.

Të mbarosh shpejt të gjitha çështjet që nuk janë,

që janë të nevojshme

vetëm për momentin në të cilin rri varur në heshtje

një tingull familjar mushkonjash dhe mizash-

me të mprehtën, të pandjeshmen fishkëllimë,

të pakuptueshme nga veshi.

Të heshtësh. Të lodhesh. Të shtypesh. Në rastin

më të keq të veshësh leckurina.

Të mbytësh rrahjen aritmike të zemrave-

trishtimin e çdonjërit brenda vetes.

***

Na trembin, por nuk frikësohemi,

na fyejnë, por nuk ndalojmë,

grushtojnë, por nuk vuajmë,

gjuajnë, por në liri jemi.

Ç’racë njerëzish qënkemi?

Ç’racë shkurtash?

Duhet të ulërijmë dhe të rrëzohemi,

të kërcasim dhëmbët

dhe zbrazëtisë zvarritëse

t’i vjedhim çdo gjë të mirë.

***

Një fytyrë e paqartë.

Asnjë gjurmë mirësie apo helmi.

Vetëm një pellg uji i ëmbël,

në të cilin zana-mbrojtëse

bën duke notuar rrathë të njëpasnjëshëm.

Dhe e imitojnë qindra

prej mikeshave të tua përtej vitrinës –

hije, njerëz ujq dhe rufjanë.

***

S’do të zgjasë shumë, shiko:

çdo gjë është bërë e gëzuar,

e pluhurosur dhe e dendur.

Thyejnë kopshtet, shkelin tapetet

në gërmadhat e qytetit-kafshë të balsamosur.

Pak me quka, kërcet dhëmbët

në tym të nxehtë,

pa emër, si më parë.

Gjunjëzojuni atij.

Betojuni.

Vetëm mos e hani tokën.

***

Në dhjetë vitet e mia më të mira

të kaluara i ulur mbi valixhe të të tjerëve

kam arritur të shkruaj një përgjigje

pa kushte, të papërshtatshme për zonjat.

I shtrirë për dhjetë vjet mbi të njëjtin shtrat,

duke shoqëruar me vështrim shpinat e të tjerëve,

kam arritur të formuloj një të atillë “Boll më”,

sa, ndoshta, do të mjaftonte edhe gjysma.

Ju them: asgjë nuk më duhet.

Shkulmani shtyllën kurrizore – nuk do të rrëzohem.

Kur të më shkatërroni do të them: Mbaruat! Zhdukuni!

Ky tmerr i populluar në çdo rast

nuk do të më mbledhë, si babai ushtarin,

nuk do të ketë zemër të më shtyjë në humnerë.

***

Jo në tubin e sobës, por në atë të gazit,

ndoshta nga kati i parë,

pëshpërijnë zëulët, ose sugjerojnë,

ose bëjnë rroje me zë.

Kalon një gjëmim gjatë flautit të hekurt-

rroja këmbëngul në të tijën,

ose një erë e dobët mendore

shëtit atje dhe kështu këndon.

Nuk tremb, as argëton

zëri i shuar i kushedi kujt,-

refreni i thashethemeve të kuzhinës

dhe tringëllimi i çelësave.

Por me një tingull të fundit të veçantë

vazhdon të të magjepsë drejt tij,

me një ninanana të lehtë

të filtruar përgjatë çarjeve.

***

Të padallueshme disnivelet e ditëve

nga suksesi deri në heshtje.

Gjithnjë e më e vështirë, gjithnjë e më e lehtë bëhet.

Gjithnjë e më e vështirë.

Gjithnjë e më absurde dhe më e zakonshme.

Shikoni: një fytyrë pa fjalë.

Shikojeni! Zërin e dikujt,

pa pronar ndihet i sigurtë-

ngrihet në bas.

Dhe këndon si uji i rubinetit me presion,

ndonjëherë me ngadalë, ndonjëherë me vrull,

duke na siguruar: “Jam një korb! Jam një korb”!

***

Ju ndodh që brenda rrezes së fundit

t’ju sulmojë qeshja e dikujt

dhe një vallëzim i lehtë për t’u kërcyer.

Vetëm mos qaj, mos qaj, mos u torturo, të lutem.

Për jetën e fshehur mes vijave mos fol.

Këtu afrohet një pëllumb, një korb,

për të ta shpërndarë, ngushëlluar,

trishtimin brenda teje.

Shpejt do të na shohë, (pra mos qaj, mos qaj më),

një ré në perëndim, një pemë në erë.

Si të ta them: unë s’kam provokuar lot;

nuk jam kryengritës, as me një tjetër se kam rregulluar.

Dikush te ty ka trokitur, dikush duhet të ta ketë sjellë

lajmin e çuditshëm që muri yt është një dritare.

***

Ndodh kështu: ditë e mirë, hap jo i nxituar.

Shëtitja rrëshqet si mbi patina.

Një mik i paemër, mbuluar medalje,

na shpjegon emrin e rrugicës.

Mik i panjohur, fytyra jote është e mavijosur,

uniforma ushtarake e përdorur,

të torturonte një sëmundje e pakontrollueshme,

duke u mbajtur me vështirësi në këmbë.

Kur të dielën perëndimi zbret

bashkë me turbullimet e para të ankthit

një jetë pa motiv në mënyrën e saj nxjerr krahë

nëse çastet e fundit drita avancon.

***

Një farë kopshti, pastaj një farë harku,

reflektime të pamatershme shkretëtire

dhe më tej çdo gjë zbardhet, thërrmohet, thyhet...

Dhe vetëm tmerr, tmerr nga ngjashmëria hënore

sapo frymoj një copë cerge

ndiej të mbytem në mëngjes me frymëmarrjen e parë.

Dhe kërkoj portofolin, këllëfin e syzeve,

dylbitë e vjetra prej margaritarësh.

Sende të vogla të askujt, të nxira

i lëviz me duar gjithë kokalla.

Dhe rrezet e zeza shpojnë qerpikët

dhe një flamur i zi pas reve rri varur.

***

Mbi mëshirën: faqja me blozë ngjan

si pikturë e zhgarravitur,

si ato që nuk shiten më. Jaka jote

një gjysmëbuzëqeshje në ruajtje të pandërprerë.

Edhe pse pa dëshirë, dallon menjëherë

se të gjitha tiparet nuk janë të ngjashme

dhe flokët e parregullt janë më të rinj

sesa hijet që zbresin në mjekër.

Që shikimi të mos kapërcejë përtej,

caku njëherë e mirë është përcaktuar,

por rindriçon si një monopat hënor,

pa depërtuar përtej bririt.

***

Ç’na është dhënë?

Si ta them, ç’na është dhënë.

Ky kënd shiu,

stof për pallto, ngrohtësia e një dhome.

Dikush ka thënë që muri është derë.

Por muri im është dritare.

Dhe nuk ka perde xhami i thyer.

Përgatiti dhe shqipëroi Hiqmet Meçaj

(Botuar në “Gazeta e Athinës”, nëntor 2009)

POEZI NGA RUSIA

A.S. PUSHKIN

A.P. KERNES

Nuk e harroj çastin magjik,

Përpara sysh m’u shfaqe ti

Si një vegim që shkrep e ik,

Si bukuri që vetëtit.

Nga pikëllimi i kapitur,

Nga zhurm’e kotë i shurdhuar,

Profili yt veç më ka ndritur

Dhe zëri yt më ka mikluar.

Kaluan vitet e stuhishme

Dhe ëndrr’e parë seç m’u tremb,

Harrova zërin e magjishëm

Dhe ëngjëllorin nurin tënd.

Në humbëtir’e errësirë

Ditët e mia u zvarritën,

Pa frymëzim, pa një deshirë,

Pa lot’e gas të dashurisë.

Por ja, u zgjova përsëri,

Përpara sysh m’u shfaqe ti

Si një vegim plot me magji,

Si bukuri që vetëtit.

Dhe zemra rreh nga mallëngjimi,

Dhe u ringjallën përsëri

Dhe frymëzim’dhe adhurimi

Dhe lot’e gas e dashuri.

M. J. LERMONTOV

***

Dal në rrugë vetë, i vetmuar,

Nëpër mjegull rrug’e shtruar hesht;

Flet me zotin heshtja e harruar,

Edhe ylli yllit po i flet.

Lart në qiej shpalosur mrekullia!

Dheu fle mbështjell’me kaltërsi...

Pse më vret kështu në gjoks vetmia?

Cfarë pres a qaj unë njeri?

Nuk po pres asgjë fare nga jeta,

S’më vjen keq ç’jetova e ç’po le,

Dua veç i lirë dhe i qetë

Të harrohem fare dhe të fle.

Jo një gjumë akull erë vdekje

Syt’e mi s’do desha të m’i mbyllë,

Por në gjoks të flinin hove jete,

Gjoksi im të merrte thellë frymë.

Tërë natën veshin të ma dhelte

Zër’i ëmbël, zër’i dashurisë,

Lis i madh i mbushur plot me gjethe

Përmbi mua veç të shushurisë.

F. I.TJUTCEV

DASHURI E FUNDIT

Kur shtyhet mosha, aq më shumë

Na zbutet zemra e trishton...

Ndriço, o drita jonë e lumtur

E dashurisë që perëndon!

Po erret qielli ca nga ca,

Veç perëndimi feks aq thekshëm.

Ndriço, o diell, ndriço dhe ca,

Magji e mbrëmjes e pavdekshme.

Në rrëmbat gjaku zë e ngrin,

Por zemra zjarrin s’e ka shuar...

O ti e fundit dashuri

Dhe e uruar dhe e trishtuar.

SERGEJ ESENIN

***

Shagane, asaman, Shagane!

Nga veriu un’jam, të kam thënë,

Ti s’e di thekrën tonë si fle

Dallgëzuar nën dritën e hënës.

Shagane, asaman, Shagane.

Sepse jam nga veriu, prandaj,

Sepse hëna andej ësht'e madhe,

Hapësira rjazane pa skaj

Ia kalon bukurisë shiraze,

Sepse jam nga veriu, prandaj.

Ti s’e di atë fushë, o shpirt.

Këta flokë nga thekra i kam.

Po të duash, mbështilli në gisht,

Nuk më dhembin ata, jo, aspak.

Ti s’e di atë fushë, o shpirt.

Shiko flokët e mi, ta dish

Ç’janë dallgët e thekrës nën hënë.

Qesh, e dashur dhe flokët m’i prish.

Veç mos zgjo një kujtim që kam lënë

Nëpër dallgët e thekrës me hënë.

Shagane, asaman, Shagane!

Në veri larg një vajzë kam lënë,

Porsi ty është yll edhe hënë.

Mbase zgjohet dhe gjumi s’e zë...

Shagane, asaman, Shagane.

O. E. MANDLSHTAM

***

Sa na pëlqen të jemi hipokritë

Dhe të harrojmë shumë shpejt.

Në fëmini ne vdekja na zë pritë

Më shpesh se sa kur jemi pleq.

Fëmija i përgjumur preket lehtë

Dhe pjatën me ushqim s’e prek.

Por unë, që në botë jam i vetëm

Kujt t’ia var buzët porsi derr.

Nuk dua të përgjumem porsi peshku

Përfund liqenit në kllapi,

Por vojtje dhe telashe do të desha

T’i zgjidhja vetë në liri

BORIS I. PASTERNAK

HAMLETI

Salla heshti. Drejt në skenë dola.

Në mandallk’e derës u mbështeta.

Po e ndjej nga larg unë jehonën

Që dërgon ky shekull i paqetë.

Errësir’e natës më vështron

Me sytë mbërthyer në dylbi.

Ati im, të lutem, më dëgjo:

Këtë gotë mos më ler’ta pi.

Qëllimin që ke e adhuroj,

Nuk i shmangem rolit të caktuar.

Dramë tjetër sot po përjetoj,

Lemë këtë dramë që ta luaj.

Un’e di, vendim tjetër s’do ketë,

S’mund të shmangem kurrë nga ky skaj,

Jam i vetëm, rrotull farisejtë

Jetën ta jetosh s’është kollaj.

M. I. CVETAJEVA

***

Sa më pëlqen që ti s’vuan për mua,

Sa më pëlqen që nuk vuaj për ty,

Që globi rrotullohet pa pushuar

Dhe ne më këmbë mbahemi te dy.

Sa më pëlqen që veten e përmbaj,

Nuk bëhem qesharake dhe e belbët,

Nuk skuqem e nuk zë të qaj

Kur prek kalimthi mëngën e xhaketës.

Dhe më pëlqen kur ti në syt’e mi

Një tjetër përqafon fare i qetë,

Mallkimin e skëterrës mos ma ndill

Që ty unë s’të puth siç dua vetë.

Që emrin tim as ditën e as natën

Kjo buza jote s’di ta përkëdhelë,

Që kurrë s’do ta marrim tok uratën,

Kurorë ne në kishë s'do të vemë.

Me gjithë zemër ju falënderoj

Që ju më dashuroni pa e ditur,

Për netët që e qetë i kaloj,

Shëtitjet që ne s’i kemi shëtitur,

Takimet që takime ju s’i quani,

Që dielli s’na ka parë tok të dy,

Për atë:që ju për mua, ah, nuk vuani,

Që unë s’vuaj, ah, fare për ju.

EUGJEN EFTUSHENKO

PERSE KESHTU

Kur në anije po kërkonte

Radisti valet kuturu,

Zër’i një gruaje kumbonte:

“Përse kështu? Përse kështu?”

Dhe akullnaja njëratjetrën

Me zhurm’e krismë po e shtyn,

Dhe pëshpërisin me potere:

“Përse kështu? Përse kështu?”

Dhe bli i madh kapur në rrjetë

Me shatërvan’e gjakut blu

Përplaset, hidhet e këlthet:

“Përse kështu? Përse keshtu?”

Dhe dallg’e tij e turbulluar

Varkën përplas edhe e mbyt,

Klith peshkatari i hutuar:

“Përse kështu? Përse kështu?”

Dhe unë ty të tradhëtoj

Si maskara e si një pusht,

E ti më lutesh, më vështron:

“Përse kështu? Përse kështu?”

E tjetërsuar, e egërsuar

Si një armik më sheh ashtu,

Më kot të lutem i penduar:

“Përse kështu? Përse kështu?”

Shpirti me shpirt, popull me popull

Mes errësirës që i mbyt,

Thërresin botës rretherrotull:

“Përse kështu? Përse kështu?”

J. A. BRODCKI

***

M. V.

Ç’i duhet çudisë? Një gunë çobani

Sot, pakëz kripë, një grusht trahani,

Një doçkë qiell nga qielli pa skaj

T’i shtohet ditës që vjen pas saj.

Dhe ngjan kjo çudia! Mbi tokë zbret

Dhe ruan, patjetër, adresën e vet,

Synimin e saj ajo e përmbush:

Në shkretëtirë gjendet dikush.

Në ik nga shtëpia, ti mos harrosh,

Yllin e ndiz që të ndritë ai,

Të ndritë botën që mbeti bosh

Dhe të të ndjekë në pafundësi.

Përgatiti për botim Hiqmet Meçaj

(Botuar në “Gazeta e Athinës”, qershor 2008)