Revista Letrare ADMET

nga Andi Mecaj

SAZAN GOLIKU

 

 

Sazan Goliku ėshtė pseudonimi letrar i Pandeli Koēit. U lind Vlorė, mė 1942. Mė 1956-1960, nxėnės nė gjimnazin “Ali Demi” nė Vlorė; 1960-1962, mėsues nė rajonin e Fierit (Marinėz-kantjer); 1963-1967, Fakulteti Histori-Filologji (dega e gjuhės dhe letėrsisė shqipe) nė  UT; 1967-1968, punonjės kulture nė SHQUP; 1969-1980, redaktor letrar nė shtėpinė botuese “N. Frashėri”; 1980-1981, kurs pasuniversitar njėvjeēar pėr filozofi 1981-2002, redaktor, zėdhėnės shtypi dhe kryeredaktor i Fletores Zyrtare nė Kuvendin e Republikės; 1985-1992, pedagog i jashtėm pėr Letėrsinė e Kosovės nė UT. Ka botuar: 11 libra me poezi e prozė, mbi 17 libra pėr fėmijė. Nga viti 1960 dhe nė vazhdim ka botuar studime, kritika, intervista e recensione letrare nė organe tė shtypit, letrar e shkencor si Zėri i Rinisė, Drita, Zėri i Popullit, RD, Republika, Nėntori, Studime Filologjike, Dardania Sacra, Fjala, Jeta e Re, Jehona, Mehr Licht, Poeteka,  Zėri, Albania, Telegraf, Obelisk, Universal etj. etj. nė Tiranė, Prishtinė e Shkup. Ka qenė autor i mjaft teksteve tė kėngėve fituese tė festivaleve nė RTV. Ka shkruar zėra nė Enciklopedinė e re Shqiptare. Ka fituar disa ēmime letrare kombėtare e vendore. Ka qenė anėtar i Lidhjes sė Shkrimtarėve dhe Artistėve tė Shqipėrisė qė nga viti 1969. Ka qenė bashkėredaktor (me Prof. Dr. Emil Lafen) i Kushtetutės sė Republikės tė Shqipėrisė (1998). Ka qenė zėvendėskryeredaktor i revistės shkencore juridike-sociologjike “Pajtimi” dhe redaktor i revistės “E drejta parlamentare dhe politikat ligjore”. Ka qene ideator dhe nismėtar i klubit letrar “Ali Asllani”. Ėshtė Kryetar i Shoqatės Mbarėshqiptare tė Shkrimtarėve pėr Fėmijė e tė Rinj. Ėshtė bashkėpunėtor i Institutit tė Gjuhėsisė e Letėrsisė. Ka zė nė “Leksikonin e shkrimtarėve shqiptarė” tė Hasan Hasanit, nė “Leksikonin e shkrimtarėve pėr fėmijė” tė Odise Grillos, nė “Leksikonin e gazetarėve shqiptarė” tė Hamit Boriēit dhe trajtohet gjerė nė “Histori e letėrsisė shqipe pėr fėmijė” tė Astrit Bishqemit etj.

                                               

ALIASLLANĒE PER ALI ASLLANIN

 

Me qerpikun e njė vashe mbushur dritė e derdhur lot

thuri rrjetėn mjeshtėrore ky poet i brishtė, i fortė.

 

Me njė krah pulėbardhe deti, me njė pendė shqiponje mali

vargje shkroi e vargje gdhendi nėpėr faqe derdhur ari.

 

Ku i gjeti, ku i vodhi ato fjalė qė rrjedhin mjaltė?

Zemr' e tija fluturonte Labėrisė atje lart.

 

Ku i mblodhi, si i torri ato vargje valėzore?

Nėpėr shkrepa e sallone hoqėn valle dorėpėrdore.

 

Burokrati dhe poeti nė kafaz tė trupit tij

si dy tigra kokat hanin me urrejtje xhelozi.

 

Ē'armė pati, si qėlloi drejt nė zemėr vashėrinė?

Me magjinė e bukurisė ndezi flakė dashurinė.

 

Nėpėr rreshtat e ylberit, kuq e zi kur flakėronte,

ngrehej, ndrinte nder' i kombit: "Vlora! Vlora!" kur gjėmonte.

 

Trokėllinte mbi kalldrėm shkop' i thatė i zyrtarit.

Ēelte sythe, hapte lule shkop' i gjallė i kėngėtarit.

 

BALADĖ BUKURIE

 

Mbi njė lule fushe kundroja njė flutur.

Qenkish mrekulli e brishtė!

Ajo mblodhi krahėt sipėr

sikur donte tė mė thoshte: Kapėm!

Me dy gishtat - dridhshėm

e zura, e ngrita lart

me frikėn mos mė ikte

(pa e kuptuar se po prishja njė magji,

pa e ditur se po mėkatoja).

 

Pluhuri shumėngjyrėsh i krahėve nėn diell

u daravit u shtjell ylber dashurie...

 

Flutura

pa ngjyrė

flatroi

rrugės

sė bardhė

tė asgjėsė.

 

AFĖR LARG

 

Ajo - vjedhėsja e diellit

rrezet-flokė mbi supe hedh.

Nuk djeg supet mermer gdhendur,

sytė e mi i verbon krejt.

 

trėndelinė qė derdh aromė

afėr larg drejt zemrės qiellit.

 

STINĖ

 

Muaj shkurt ende nuk kishte dalė.

Nė klasėn e 5/C

nxėnėsi Adam puthi nė buzė nxėnėsen Eva.

"Nuk ndjeva asgjė!" – tha ai.

Ajo ia ktheu me njė shpullė.

"Nuk ndjeva asgjė!" – tha ai.

 

Muaj mars ende nuk kishte hyrė.

 

TRIPTIK

 

Vajzat e reja ende pa bėrė dashuri

shkruajnė fshehurazi vargje

nė fletoren e matematikės.

 

Nė vorbullėn martesore tė fėmijėrritjes

do t'i kenė harruar ato vargje

ndėrsa thurin vargojtė e halleve.

 

Kur tė plaken …eh, kur tė plaken

do t'i kujtojnė

e do tė qeshin dhimbtas me to.

 

TĖ NGORDHĖSH NĖN DIELL

 

Ethet e bukurisė mė zunė nga sytė e tu

shėtitores me pluhur e zhaurima

                                                buburrecėsh metalikė.

Ishte zheg i hirtė me diell tė verbuar.

 

Ē'kėrkon nga unė, o sėmundje e bukur?

O pėrbindėsh qė nuk tė mund dot

me shpatėn time tė ndryshkur.

Bėhem dhe unė nė ėndėrr pėrbindėsh

                                                qė ngop dėshirat e tua

atje ku bashkohet e ndahet zanafilla.

 

Nuk e di kur do mė lėshojė ky virus bukurie!?

Mbeta njė vezė e thyer nga syri

                                                nė gojė tė nepėrkės.

 

 

HAMENDJE

 

Nga rubineti i vjetėruar i banjės rrjedh e rrjedh

njė curril i hollė uji.

Bėj ta mbyll e s'e mbyll dot.

Njė curril dashurie rrjedh e rrjedh dhe tek unė.

Bėj ta ndal e s'e ndal dot.

 

Edhe atje te tė pajetėt,

do tė rrjedhė kokėfortėsisht

ky curril.

 

E PARATHĖNA

 

Kujt ia ke vjedhur ngjyrėn e syve,

qiellit engjėllor pa re

apo detit tė egėrsuar

nė tėrbim epshor?

Nė muzg do tė shuhesh si deti

pas fshehjes sė diellit nė horizont.

Nė ag do tė ēelesh

me sytė e sat bije.

 

URDHRI I GJAKUT

 

Sterna Paradisea –

njė shpend i vogėl, mė pak se njėqind gram,

dy herė nė vit shtegton njėzet mijė kilometra

nga Spanja nė Australi dhe anasjelltas,

veē pėr tė bėrė dashuri.

 

Nuk ka frikė nga grabitqarėt fluturues,

aq mė pak nga erėrat e pabesa,

frikėsohet vetėm mos e braktis

e dashura.

 

MAGJI 13

 

Kjo flutur e bardhė rreth portretit tėnd

lėngun e buzėve qershi kėrkon tė gjerbė,

erėmimi i bukurisė e deh me xhelozi –

Jetėshkutėra ėndėrron

 jetėgjatėsinė tėnde.

 

Deri kur kjo magji e bardhė

do t'i ngazėllejė ata qė magjeps?

 

Pse m’u shfaqe ashtu mirazh

lakuriq lakuriq lakuriq

apo vetė zoti donte i tillė t’i fanepsej

njeriut mėkatar me sy estetikė?

 

Grabite shpirtra -

ende lėngojnė,

rrėnove dėshira -

i flake pėrbuzshėm

nė hone kotėsie...

 

Cila fatthėnė i kėndoi tė ardhmen

asaj qė tė lindi statujė tė mermertė nga valėt?

 

EKOLOGJIA E SHPIRTIT

 

Gurėzit e buzėdetit tė vrisnin shputat e kėmbėve

dhe ti kėrceje ėndshėm vallen e dhimbjes gudulisėse.

Sa u zhyte nė ujė,

u bėre delfinkė qė kėrkon delfinin.

 

Te puthja e njelmėt

i ka rrėnjėt gjaku.

 

ELEGJI

 

Nė "pub" duke kėrcyer nėn tingujt ēmendurak

pėrleshur me vallen e dritave mashtruese,

tinėzisht djaloshi e puthi vajzėn nė sup,

bash aty ku qafa bardhoshe zgjatej krenarisht.

Ajo ngriu si lulja mes akujve,

dritat u shkrin n'errėsirė,

nė heshtje shurdhuese u kthye muzika,

buzėt e djaloshit – dhėmb ujku nė mish.

 

Diku nė njė luftė pa kuptim po jepte shpirt

i dashuri.

Nė sytė pa jetė i ishte fiksuar fytyra e saj.

 

ZHGĖNJIM

 

Pas shiut mbetėn pika pika pika.

Petlat e luleve tė ngopura

i vunė pikat si vadhė t'ia tregonin diellit

sa tė delte befas pas reve.

Saora  dielli

shpėrfillės i avulloi.

 

MAGJI 33

 

...tė ēelėsh nėn hėnė

lule tė zeza mishngrėnėse

me polen helmi e dhėmb nepėrke

dhe nesėr nė ag

tė gdhihesh luleshqerė

vesuar nga drita

gjalluar nga ajri...

 

AKT 3

 

Ajo ia nisi nga bula e veshit.

Lėpi e kafsho, sharro e lėpi...

Ai dėgjonte rėnkimet e shekujve -

vinin sė thelli nga gryka e saj.

Dy pyjet e flokėve nisėn tė vallėzonin

mbi prushin e buzėve shndritur nga llava

qė shtrihej e ngrihej sė brendshmi

para shpėrthimit zemėrak.

Ai s'dėgjoi asgjė tjetėr

veē urdhrit tė pathyeshėm

tė krijuesit misterioz.

 

XHELOZI

 

Trokėllinte tiktaku i takave...

Teksa  takonte tė tjerė tė ftuar

ajo i gėlltiste tė gjitha bukuritė

veē njėrės.

 

DEHJE

 

Buzėdetit mes dallgėve e shtrirė lakuriq

me bėrrylat mbi zajet e bardhė farfuritės

ajo pėrplaste kėmbėt dhe

ujėt shkumėzonte gėzueshėm.

 

Nga sipėr kundroja, i dehur bukurie

sytė e saj dhe detin:

dhe tė kaltėr dhe tė gjelbėr,

dhe tė hirtė dhe tė yjėzuar.

 

Nė thellėsitė e syve,

nė largėsitė e detit

bluja e errėt priste pa mėshirė si me sharrė

horizontin.

 

Vallja lozonjare e ngjyrave

prush e zjarr mė ndezi

ashtu mė kėmbė nėn teshat e bardha.

 

Sė fundi u binda. Shpirti

nuk qenka tjetėr veē trup.

 

TINGUJ

 

tinguj pa zė

ylber para shiut

cijatjet e bravės

shkėndija qė nuk shuhen

gonxhe

lule

njė gotė verė pėr dashurinė

 

FATLUMET

 

Nė rrjetėn e merimangės nė pyll

ranė

dy miza tė ēiftuara.

Sa afėr dashuria e vdekja!

Pėrpėliteshin dridheshin zukatnin krahlehtat –

shumėkėmbėshja thurte epshin e vet.

Befas

njė rreze dielli ēau rrjetėn mortore.

Mizat fatlume flatruan

njėra nga veriu e tjetra nga jugu dhe

nuk u kthyen mė kurrė.

 

PARA TEJE...

 

Hape derėn,

mos u druaj nga bukuria.

Nesėr Afėrdita e rrudhur

do t'i hapė vetė kanatat,

por ti s'ke pėr tė hyrė.

Shkretėtira e verdhė do tė shpaloset para teje...

 

Dhe nė kėpucėt e tua me thembra tė ngrėna

do tė ketė hyrė rėrė.

 

PA FILLIM E FUND

 

Misteri i dashurisė sė verbėr

pa fillim e fund

hekurosi si jakėn e kėmishės sė larė

trutė e mi tė dhjamur

njėqelizor.

 

DRAMA

 

I dashuri pėrplasi pjatėn murit tė xhelozisė.

U bė copa-copa.

Po dashuria e saj ishte kristal i rrallė.

U kthye nė rėrė tė imėt, tė verdhė

qė nuk ribėhet sėrish zemėr.

 

Ish i dashuri i ngjiti copat e pjatės sė thyer.

Nė tė hodhi ashtu tė pazier

mishin e plakur tė dashnores sė re.

I mbeti nė fyt.

 

LARG TEJE

 

Nė odėn perėndimore

valėt e mendimit kanė ngrirė.

Lulet e ndjenjave

shpėrthejnė

me ngjyra

e aroma

demoniake.

 

Djallushi i dashurisė zgjati krahun e purpurt.

Nė dorė mbajti diellin inatēor

qė po turrej i etur mbi malet e kaltėr,

gjersa u shuan flakėt epshore

nė fytyrėn plot dritė tė Afėrditės.

 

Vdekja vėzhgonte ziliqare te vrima e ēelėsit

dhe tretej dhe shuhej dhe vdiste...

Mbi plepin karshi

sorrat krrokatnin pa pra -

muzgut tė dridhshėm kėrkonin

degėn e dashurisė sė humbur.

 

Nė odėn perėndimore

valėt e mendimit vėrshuan tė liruara...

Hiri i ndjenjave – fir nėpėr natė.

 

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, shtator 2009)

 

VULLNET MATO

(poezi tė zgjedhura)

 

 

Poet dhe prozator, lindi nė Sarandė mė 12 nėntor tė vitit 1937. Mėsimet e para i mori nė qytetin e lindjes. Pėr shkak se i burgosėn babanė pėr agjitacion dhe propagandė u la disa vite pa punė. U detyrua tė largohet nga Saranda nė moshė tė re dhe shkoi pėr tė punuar kinomekanik nė kinematė e sharrave Hotolisht e Stravaj dhe mė pas nė qytetin e Librazhdit. Aty mbaroi me korrespondencė Liceun Artistik tė Tiranės pėr pikturė dhe studimet e larta nė Fakultetit Filologjik tė Universitetit tė Tiranės nė degėn Gjuhė letėrsi shqipe. Punoi drejtor nė shtėpinė e kulturės dhe nė muzeun e kėtij qyteti. U pranua anėtar i Lidhjes sė Shkrimtarėve dhe Artistėve tė Shqipėrisė qysh nė vitin 1970. Botoi publicistikė dhe letėrsi artistike nė mjaft organe tė shtypit. Bėri disa skenarė filmash dokumentarė dhe kronika tė TVSH. Mori pjesė nė festivalet kombėtare tė Radiotelevizionit shqiptar ku fitoi ēmime pėr tekstet. Dy tregime tė tij u pėrkthyen dhe u botuan nė shtypin e huaj. Disa cikle me poezi tė tij u inskenuan tė recituara nga aktorė tė Tetarit Popullor. Pasi u bė i njohur me krijimet e tij u tėrhoq nga redaksia e Revistės “YLLI” ku u emėrua redaktor. Por njė vit mė pas u vėrtetua mungesa e garancive tė nevojshme politike dhe me urdhėr nga lart e kthyen sėrish nė Librazhd, ku u dėrgua disenjator nė repartin e pikturės. Mė tej, punoi mėsues nė gjimnazin e qytetit. Dhe nė vazhdėn e keqtrajtimit tė herėpashershėm klasor u dėrgua mėsues nė shkollėn e mesme tė fshatit Qukės. Me ndėrrimin e sistemit u emėrua shef nė drejtorinė arsimore tė kėtij rrethi dhe u zgjodh kryetar i degės sė  Lidhjes sė Shkrimtarėve dhe Artistėve tė Librazhdit. Vitet e fundit jeton e punon nė Tiranė. Romani i tij  “Lakmia” U nderua me ēmim nė konkursin e Ndėrmarrjes botuese “Gjon Buzuku” tė Kosovės. I janė pėrkthyer jashtė shtetit tregime dhe poezi tė ndryshme. Disa nga romanet e tij janė tėrhequr nga bibliotekat e mėdha tė shteteve tė huaj. Ka faqe tė veēantė nė internet me: http.vullnetmato.tripod.com Kryen detyrėn e kryeredaktorit tė gazetės periodike “ DOMOSDOVA”. Ėshtė autor i vėllimeve poetike: “TINGUJ MALESH” (1969), “KRAHĖT E ERĖS” (1972), “NINULLAT E HEKURIT” (1984), “DRITARET E PRILLIT” (1994)  dhe i Vėllimit me poema “KATĖR PLAGĖ TĖ SHQIPĖRISĖ” ( 1999). Ka botuar vėllimet me tregime “E FSHEHTA TRONDITĖSE“( 1999) “ KLITHMAT E MISHIT TEE BARDHĖ” (2006).   Romanet:  “UJĖSINOR” (1976), “ERA E KĖSAJ KOHE” (1984), “LAKMIA” ( 2000), “MATURANTĖT” (2002), “DAMKOSJA E ENGJĖJVE” (2004) “ MARRĖZIA E MADHE” (2008), “MATURA E PAHARRUAR” 2009.       

 

LETĖR  NĖNĖS

(Mbetur pa botuar nga censura e kaluar)

 

Kėtė letėr pėr ty,

moj Nėnė e shtrenjtė,

po e nis nga thellėsitė e pyjeve Lindorė,

ku kam gjetur tė drejtėn pėr tė punuar.

Po e nis direkt pėr nė Sarandėn e Jugut fundor.

ku tė kam lėnė si njė ėndėrr tė paharruar. 

Po e nis gjethe pas gjethesh,

erė pas erėrash,

mjegull pas mjegullash

rrugė pas rrugėsh,

brigje pas brigjesh,

largėsi pas largėsish.

Po e nis tė lagur me rrėketė e ēiltra tė lotėve,

tė qullur me pikat e gjakut tė tronditur tė zemrės,

tė zbutur me bulėzat e djersitjes pa gjumė,

tė njomur me sekrecionet e artikulimit

tė frazės kryesore:

“Oh, pėr ty mė ka marrė malli shumė, shumė !”…

 

Po e nis bashkė me kujtimet e largėta,

tok me drithėrimet e fėmijėrisė,

tok me njė gotė tė mbushur

me lot pėr ty,

dhe me urrejtje pėr ata qė mė ndanė nga ty.

Pėr tė ardhur aty,

te rėra e deteve,

te gurėt e zallit,

te lulet e pranverės,

te buzėqeshjet e njerėzve,

te puthjet e vėllezėrve,

te dhimbjet e tė mjerėve.

 

E dashura nėna ime,

ta dish mirė se nga malli pėr ty

shumė herė kam vdekur,

dhe kur kam kujtuar dashurinė tėnde,

shumė herė jam ringjallur pėrsėri…

 

Pres me padurim tė kthehem,

mė ka marrė etja

pėr pak tinguj nga zėri yt,

pėr pak dallgė nga Joni,

pėr pak ujė nga Bistrica,

pėr pak rėrė nga Limjoni.

Nė valėt e kripura tė zhvishem,

nė gjoksin tėnd tė ėmbėl tė kridhem.

Plagėt e zemrės t’i shėroj,

tė gris njė pėlhurė tė zezė

qė dekada me radhė

nga njėri-tjetri na ndau me urrejtje

dhe t’ju pėrqafoj tė gjithėve

kėshtu siē jam i pėrmalluar pėr vdekje…

                                     

Stravaj 1957

 

KRYERRUGA

 

Ka njė rrugė,

ku edhe zogu nuk lodhet

Shtigjeve tė padukshme tė qiellit tė natės.

Ka njė rrugė,

ku tė pėrcjellin jonet

E njė kėnge tė heshtur nė ajrin e kaltėr.

 

Ka njė rrugė,

ku gjithkush bėhet erė,

Si maratonomaku drejt qėllimit.

Ka njė rrugė,

ku edhe dėshpėrimi i thellė,

Mund tė risjellė shpresėn e gėzimit.

 

Ka njė rrugė,

ku vrapon krahėhapur

Dhe nuk ndjen trishtim vetmia.

Ka njė rrugė,

qė tė ndez gjakun:

Kryerruga qė tė shpie te shtėpia.

 

PYLLI DHE DETI

 

Mė shkoi fėmijėria mes detit me vėrshime

Dhe mė mbetėn dallgėt brenda gjoksit.

Mė erdhi burrėria mes pyjeve me valėzime

Dhe mė mbeti nė gjak stuhia e motit.

 

Ndaj kur jam nė det shoh pyllin e blertė

Dhe kur jam nė pyll shoh detin aty.

Sa herė kam vrarė mendjen tė gjej

Ē’kanė tė pėrbashkėt  kėta tė dy.

 

Si deti dhe pylli mė rrėmbyen thellėsive

Me frymėmarrjen e gjerė shushurimat, valėt,

Me kafshėt qė sillen pėrbrenda tyre

Me bilbilat, qukapikėt, - ēafkat, pulėbardhat.

 

Mė magjepsėn tregimet e ashpra tė detarėve

Kur ktheheshin me rrjeta tė rėnda nė muzgje

Dhe mė mahnitėn kallėzimet e druvarėve

Kur zbrisnin me kamionėt e stivuar plot trungje.                                    

 

Tani mė kanė mbetur nė sytė e kujtesės

E veēanta e tyre dhe ngjasimi i pėrbashkėt,

Por mbi tė gjitha bota e madhe e njerėzve,

Qė ndeshen pareshtur me drurėt dhe dallgėt.

 

NDONĖSE JAM BURRĖ

 

Ndonėse jam burrė i rritur tani,

kur vjen vjeshta

e zverdhen portokallat,

kur verdhojnė kopshtiet e vendlindjes sė artė,

mė pushtojnė vetiu

kujtimet e viteve tė para.

 

Kur vjen vjeshta ēdo mot,

e di ēdo mė thotė:

Pėr fėmijėrinė dhe nėnockėn

qė mė rriti me halle,

me vjetėrsia varfėrie

tė pluhurosura prej lufte,

njė kėmbė me kėpucė,  njė me sandale.

 

Dilja i trishtuar tė prisja vjeshtėn

Dhe me thėngjij vizatoja njė zog.

Nė shtėpinė tonė tė vjetėr te porta.

“Ē’ėshtė ai zog? “ mė thoshte nėna.

“Jemi vėllezėr tė dy, “  i thosha.

 

Ndonėse jam burrė

Dhe shumė vjeshtra mė vonė,

Vjeshtėn e hershme

Do ta kujtoj gjithmonė.

 

Ē’MĖ THUA

 

Sa shpejt mė ikėn dita me ty!

Dielli mė fluturon si zog i verdhė...

E dashur,

mbeta nė dashuri,

si nėn hijen e kėndshme tė fikut nė verė.

 

Degė tė ėmbla mė ke zgjatur,

Sa lash nėn hije dhe detyrat...

Tė rri?...

Tė rri?...

Ē’mė thua, ē’mė thua?

Ē’mė thotė fiku i ēarė i buzėve tė tua?...

 

SHTEGTIME

 

Unė punoj nė Veri.

Tani nė tetor kėtu ėshtė dimėr.

Nė qytetin tim tė Jugut tani

deti ka marrė ngjyrėn e pėrhimėt.

 

Banorėt jugorė i mbajnė hapur

tė dyja kanatat e gjera tė dritareve,

ndėrsa kėtu

nė biseda me shokėt,

fjalėt e ngrohta nė dalin mes avujve.

 

Atje nė shėtitoren buzė shkumės,

kundėrmimin  e peshkut sjell era e detit.

Dritėn e neonit qė bie mbi ujėra,

si thika tė bardha e presin peshqit.

 

Kėtu morsi i pikave tė shiut,

ardhjen e dimrit njofton telegrafisht.

Era e ftohtė qė vjen nga malet,

fjalė nė gjuhėn dimėrore ēuēuris.

 

Atje tani vilen portokajtė,

prej tyre zverdhon gjithė tregu,

thua mbrėmjet e kthjellėta me yje,

tė gjitha aty janė mbledhur.

 

Kėtu shkunden gėshtenjat me shufra,

kokrrat e tyre zhvishen prej lėvozhgės

dhe nė thasė tė leshtė,

ngarkuar mbi mushka,

sillen nga larg si sekrete tė vjeshtės .

 

Atje vajzat me fustane tė ndezura

Dhe djemtė me kėmisha tė bardha, bojė qielli,

i sheh tė nxirė, sikur kanė ngrėnė

tė gjithė ēokollatėn e madhe tė diellit.

 

Unė tani jam kthyer nė Veriun e largėt,

Pasi kam ngrėnė nga ēokollata pjesėn time.

Por gjithmonė lėpi buzėt padashur

Si shtegtar i etur i klimave dhe stinėve. 

 

NĖ VEND TĖ  LETRĖS SĖ PARĖ

 

Tungjatjeta Neri, Neri...

Tungjatjeta shoqe e largėt.

T’i numėrova buzėqeshjet

dhe t’i mblodha gjithė fjalėt.

Asaj dite qeshe shumė,

atė ditė shumė fjalė fole.
Gazin ma derdhe nė gjoks,

fjalėt nė mendje m’i mbolle.

Mbolle jargavanė tė kuq,

manxuranė e rozmarinė.

Gjithė ē’mbolle atė ditė

zunė njė nga njė tė mbijnė.

Sot tek po vėshtroj tė mbjellat,

rashė nė hall me artė ditė...

Ti i mbolle kollaj fare,

Po unė s’di si ti vadit !...

 

VAJZA E PORTOKALLEVE

(Idil Riviere)

 

Majė shkallės hip e zbret

Vajza qė mbledh portokalle,

Duarflutura degė mė degė

Qė mė la pa mendje fare.

 

Javėn qė shpura traktorin

Tė lėroj nė atė lagje,

Dėrgova njė ēamarrok

T’i kėrkoj njė portokalle.

 

Ajo porsi zog behari

Qeshi dhe rrėzoi shaminė,

Pastaj mė dėrgoi me djalin

Njė limon njė thartovinė.

 

Ditėn tjetėr dhe njė herė

Kėrkova njė mandarinė.

Po mė bėri pikė e vrer

Me njė qitro verdhurinė.

 

Ēova fjalė herėn e tretė:

“Me tė thartat mė sėmure

Dhe do vdes po s’erdhe vetė,

O faqeportokallja nure!”

 

Ajo solli shportėn plot:

- Haji tė tė dalė e keqja!...

-Mė shėroi ardhja jote,

O portokall me rrėnj’e dega!

 

SARANDA

 

Kreshta e murrme jug-veri.

Beteja e heshtur qė flet tek qafa.

Rruga

 qė zbret e dredhon nėpėr pisha.

Tė rėnėt - ngritur nė piedestalet e larta.

 

Vurgu i thekur

Dhe Joniku i kaltėr –

Dy dete qė ndan Qaf’ e Gjashtės.

Lindja e gjerė

Me valė grunjėrash, vozitje autokombajnash,

Makinashirėset mbytur nė kapicat e kashtės.

 

Fshatarėt punėdashės

             tė pėrveshur arave.

Bistrica e zbutur me nanurisje gurgullonjėse.

Fshatrat si fjolla tė bardha nėpėr fushė-

Tok’ e Vurgut

                        e begatshme,

                                                gjelbėroshe.

Dhe bregdeti pakufi,

                                    me puhizėn e kaltėr,

Me anie tė rėnda, motoskafė, lundra.

Shtėpi dhe palma

                                    qė dridhet sipėr valėve.

Brigje qė ndritin e zbardhėllejnė nga shkuma.

 

Tallaze tė kripur qė lėpijnė bulevardet.

Silueta

            qė humbasin nė thellėsinė  e kaltėr.

Peshkatarė ngjyrėbronzi qė kthehen

                                                     pėrmbi ujėra.

Fustanebardha qė i presin shkallėve si amfiteatėr.

 

Ē’mė thotė kėshtu buzėqeshja e valės,

Qė shkrihet e pėrmalluar

                                                te kėmba ime?

Tė erdha o vendlindje 

si ēafka e detit,

Tė ngjyej krahun nė kaltėrsinė e pėrhime.

 

NUSJA E RE DHE DETARI

 

Pas dasmės ai iku me sytė nga toka.

Ajo e pėrcolli me sytė nga deti.

Dallgėt venin e vinin tė forta,

Si puthjet e bardha tė njėri-tjetrit.

 

Dita mori ngjyrėn blu

Sapo deti u hyri nė mes.

Dielli i saj tani lindte nė muzg

dhe perėndon sėrish nė mėngjes.

 

Qė nga ai ēast pėr secilin

Toka dhe deti u personifikua,

U bė sinonim i njėri-tjetrit:

Deti - burrė e toka - grua.

 

AGIMI I STRALLIT

 

Me uror nė formė zemre

Shkreptinte

Mbi njė copė strall shqiptari...

Pak eshkė tė butė pėrsipėr vinte

Dhe nxirrte thėrrime tė kuqe zjarri.

 

Gjithė jetėn gurit i kėrkoi pakėz dritė

Secili me zemrėn e vet zjarrmėtare.

Vetėm kur zemrat i shkrepėn bashkė tė gjithė,

Shpėrtheu agimi mbi tokėn stralle.

 

GJYSHI  DIĒKA KĖRKONTE

 

Gjyshin e pata sevdalli tė pushkės

Dhe ai s’pati si ndonjėri dy gra.

Po tek humbte larg mbi samar tė mushkės,

Me dy pushkė kishte shtėnė sevda.

 

Shkoi i bleu tutje nė Selanik

Dy pushkėt si nuse tė stolisura me sėrma,

Dy nuse vetullzeza qė tė shtinin frikė,

Njėra “Martinė” dhe tjetra “Dogra”

 

Gjyshi vdiq nė vitin dyzetė

Dhe sytė nga oxhaku i mbetėn dy ditė.

S’kuptohej, mustaqet e ngrehura pėrpjetė,

Apo ēarqet e dyfekėve tėrhiqte me sy.

 

Kur e panė syhapur njerėzit thanė:

“Kėrkon diēka dhe asgjė s’kėrkon !”

Njėrėn nga pushkėt me vete ia dhanė.

Vetullzeza tjetėr polli mė vonė.

 

O KRISHT, O MUHAMET!

 

Duke menduar pėr ju

O idhuj tė njerėzimit,

U ndala tek njė pyetje qė kėrkon shpjegim:

Edhe sa kohė

Mund tė ēajnė me padrejtėsi tė liqtė

Dhe prej tyre

Tė mirėt e tė drejtėt

Tė flaken nė zjarr, tė mbėrthehen nė kryq?...

Sepse prej njėzet shekujsh,

Para biblės dhe kuranit tė shenjtė

Mallkojmė kryqėzimin dhe lėngatat

Qė pėsuat ju nga farisenjtė.

Por harrojmė

Se tė liqtė ēdo ditė na shkelin mbi kokė

Dhe gozhdojnė shpirtrat tanė mbi tokė.

 

TAKIM I PAPRITUR

 

Takova Atė, qė kam dashur dikur,

Nė moshėn e bardhė ku tė dehin lulet.

Tani ajo ėshtė grua

Dhe unė jam burrė.

Fėmijėt na ka kanė rrėmbyer tė gjitha puthjet.

Por ajo prapė mė bėri tė mendohem

Me vėshtrimin e saj thellėsisht tė menduar

Thonė se dashuria e parė rizgjohet,

Dhe ika me kujdes...

Si nga njė shteg i minuar.

 

SHTĖPIA E PRINDĖRVE

 

Shkallėt e vjetra nga u nisa pėr hapėsira

Dhe fiku i vjetėr, si gjysh xhepashkundur.

Nėna s’ėshtė mė. Duart e saj tė shtrira

Dhe buzagazi te pragu kanė humbur.

 

Brenda babai, si ulli i kėrrusur plot rrudha

Lexon me kujdes gazetėn e ditės.

Vėllezėrit me nuset shpėrndarė nėpėr punėra,

Fėmijėt te oborri zgjasin degėt e fisit.

 

Nėpėr mure fotografitė e tė gjithėve

Qė ngjasojnė si frutat e njė pjeshke.

Dhe nė mes, tryeza e madhe e mikpritjes

Ku ēdo kafshatė ėmbėlsohet nga buzėqeshjet.

 

Kam ēdo ēast njė vėrshim gjaku nė zemėr

Dhe njė rrėke lotėsh gati nė sy,

Kam njė detyrim tė shkruar nė mbiemėr

Dhe kurdoherė njė rrugė pėr te kjo shtėpi...

 

RIVIERA

 

Riviera me plazhet

Dhe muzgjet ngjyrė alle,

Ku dielli i madh

Perėndon si portokalle.

Ku theken njerėzit

Nė rėrė e nė hije,

Dhe gjatė shkundjeve bie shiu i ullinjve.

Riviera e bukura e dheut tė artė,

Ku vjeshta kundėrmon vaj e mjaltė,

Ku nga Himara, Lukova, te “Qafa e Botit”

Ndjehesh si bir i pėrkėdhelur i Zotit.

 

BRIGJE TĖ VENDLINDJES

 

Si kam duruar kaq kohė pa bredhur

Brigjet e dashur tė vendlindjes sime,

Pa thithur aromėn e cfakės sė ēelur,

Pa u prehur nėn palmėn degėjeshile !...

 

Si kam duruar pa u kėrleshur me valėn

Qė kėrcen e thyhet pas gurėve tė bardhė,

Pa ndjellė me thėrrime pulėbardhėn,

Pa peshkuar krapin tek lėshon larvė !...

 

Si kam duruar pa zėrin e mėllenjės,

Qė ēukit pas pishave boēen me rrėshirė,

Pa ngrėnė fikdetin e pjekur rrėzės,

Pa shkėrmoqur dafinėn erėmirė!...

 

Si kam duruar deri tani

Peshėn e mallit tė vendlindjes ?

Ndoshta kėtė mund ta dijė

Vetėm bredhi qė nga bora thinjet.

 

Pėrgatiti Hiqmet Meēaj

 

ERVIN HATIBI

 

 

Ervin Hatibi u lind mė 1974, nė Tiranė dhe studioi pėr frėngjisht nė Institutin e Gjuhėve tė Huaja. Ervin Hatibi ėshtė njė artist i kompletuar dhe nė zhanre tė ndryshme. Ai ėshtė piktor, shkrimtar dhe gazetar. Ai arriti te publikonte vėllimin e parė me poezi nė prag tė fundit tė periudhės sė diktaturės, kur ishte vetėm 15 vjeē. Mes veprave tė tij pėrmenden: “Pėrditė shoh qiellin”, (Tiranė, 1989). Poezi (Tiranė, 1995). Pasqyra e lėndės (Tiranė, 2004). Republick of Albanania (Tiranė, 2005).

 

POEMTH PĖR DON KISHOTIN

 

Unė Kishotin qė i vogėl e njihja,

Nga filmat e njohja Kishotin e Manēės

Ah, unė, sa e doja, unė fėmija

Atė dhe Sanēon e Panēės. 

 

Unė nuk e dija mirė seē ishte

Ai burrė i fandaksur me mjekėr e ushtė,

Por di se mendjen pėr aventura e kishte,

Mendjen tė mjegullt e zemrėn tė prushtė.

 

E doja se ai veē luftėn donte,

Luftėn e nderin e rregullin kalorėsiak,

Ah, plaku i mjerė tė pambrojturit mbronte

Dhe qaja kur e qeshnin tek shtrohej ne dajak.

 

Ah, sa mėrzitesha ndėrsa tė tjerėt qeshnin,

Tek e shihja nė krahė mulliri, nėn tallje,

Donte atė qė njerėzit s’e deshnin,

Kohėn e vdekur e tė nxjerrė nė shpallje.

 

Dhe merrja dėrrasat e shpejt gatitja

Mburojė e ushtė si Don Kishot

Dhe nisja gjithēka e pėrsėrisja,

Princeshave tė rrėmbyera u dilja zot.

 

Nė ndryshim nga idhulli im mendjeēalė

Sanēo nuk kisha, nuk gjeja dot,

As Sanēo e as Rosinant brinjėdalė

Por drurin e haja si Don Kishot.

 

Sa pėr Dylqinjė, as bėhet fjalė,

Me mua qeshnin dhe me kaq sa kisha,

Por isha i vogėl, o miq, i mitur-djalė

Mendjeshkurtėr si manēaraku s’isha

 

Hajde-hajde dhe ja, u rrita,

Don Kishot s’u bėra dot

Portėn e hapa muzgjesh e prita

Dhe prita mė kot njė Don Kishot.

 

Kish Don Kishotė, megjithėse pak,

Por rrotėn e kohės s’e kthyen dot,

Kish nga ata qė derdhnin dhe gjak

Dhe ishin tė menēur, dhe ishin gjakftohtė.

 

Nga moti nė mot unė u rrita,

U rrita unė nga moti ne mot

Dhe e kuptova, kish ardhur dita,

S’tė imitova mė, Don Kishot

 

E theva me zhurmė shpatėn e drunjtė,

E hodha nė zjarrin e kazanit tė rakisė

E kuptova pse digjte rakia e shkumtė,

Kish zier me ėndrrėn e fėmijėrisė.

 

PA NDONJĖ FARĖ TITULLI

TĖ RĖNDĖSISHĖM

 

kėto netė mbi pjesė qytetesh

kėto zjarre tė pandezur mirė

qyteti, tashmė, matet veē me tė pirė

kėta duke mėrmėrirė

maten me qytetin ( drita brenda mureve )

kjo guerilje tashmė ėshtė gati, por s'e di

shohin vėngėr, marrin porosi

unė qetėsohem, them "mirėmbrėma"

larg qyteti vėrtiten fushat

qentė ndryjnė brenda vetes sixhade tė shqipėrisė etnike

qen tė braktisur rruge

qė i vret policia me plumb

si fėmijėt e paligjshėm nė brazil

qentė brenda kanė

qentė brenda kanė miq e vatra

tek angullijnė

me pak evolucion nė frymėmarrjet vetėmbrojtėse

me pak tė drejtė, me pak arsim ndoshta

ndoshta qentė po lehin, angullijnė

midis semaforėsh realizojmė qytetin

tė dashurat e njerėzve shtrirė, horizontalisht

kazanet e plehrave tė punuar pėrbrenda

kazanet e plehrave plot evolucion

nė qytete punojnė edhe radiot

kur ne flejmė, dikush rri pranė radios

do tė doja t'i grumbulloja tė gjithė tė mbijetuarit

dhe t'ua fikja radiot me njė gjest tė butė e kuptimplotė

vetėm tėrmeti kur bie na vėllazėron

ēdo mesazh tjetėr pėr miqėsi

pėr mirėkuptim

dėshtoi nė homoseksualizėm

qyteti pret ditėn kur asnjė

nuk do tė kujtohet/kujdeset

pėr tė ndezur apo fikur dritat

tė lidhė/zgjidhė kėpucėt

qyteti na pret solemnė

pret ditėn kur paraja fallco

do qarkulloje krenare bri parasė tamam

pret ditėn kur nėnė e bir nuk do tė ndahen mė

nė prag tė maternitetit

po kėrthizė pėr kėrthizė

tė mos shqiten kurrė

gjer nė vdekje

ky qytet nuk ka nevojė

qė kėngėt tė kenė fjalė e njerėzit gojė

kėrkon tė na i falė/ngjallė

shkronjat nė tabela

me emra sheshesh, rrugėsh

qė janė emra prindėrish tanė a kushėrinjsh tė vdekur

apo emra me numėr datash tė caktuara fitoresh

datėlindje

qė pėrkuan tek pėrkojnė me orėt tona

unė nuk besoj tė jem duke folur

pėr kthimin e mesisė

dėshmova pėr pushimin e afėrt tė gjakderdhjes

dhe pėr shqisėn harmonike

asgjė mė tepėr

dėshmoj pėr fundin e gjakut

motra, mos u trembni

emėroheni

tė virgjėra gjer nė vdekje

fėmijėt mos i pritni nėpėr javė

qyteti nuk pret mė vizita

e ju mos pritni vizione tė reja

kėto orė janė dritaret e fundit tė qytetit

nuk e di nga i di gjithė kėto gjėra natėn

po prapė dėshmoj se e ndjej

fundin harmonik; e kanė ndjerė edhe baballarėt

tė papėrgjegjshėm

fill pasi lageshin nėpėr mishin e dyshimtė qė mė polli

e ndaluar.

 

ME TITULL

 

Ditėn notojnė pėrkitas

Me ijet e mija

Ca sardele konserve nė valė tė vakėta

Jashtėqitje anijesh tė rėnda

E dielli prishet nė gjumė, pikon jargėt nė ijet e mija

 

Ka anije burrash e grash

Tamam si edhe vė-cė

Anijet qė ikin janė anije tė grave

Pėrtej nė brigjet pėrbri i zbresin

Nėnat e fėmijėve tanė

I shkarkojnė nėpėr netė e netėt i qepin

Nė sahatėt diellorė tė piacave plaka

Anijet qė vijnė janė burrash

Tė parfumuar e tė lodhur

Burrat e huaj na sjellin stofra e bulmet

Plus makina elektrike

Plus ēdo gjė tjetėr tė re qė bėn fjalė

Pėr kėtė dymijėvjeēar qė zhduket

Jemi kredhur kėshtu me portet pėr qafe

Si me ca dėshmi penaliteti

Jemi kredhur nė kėtė det bluxhins

Pa pėrfillur asnjė simbolikė

(Ku dreqin mė ēojnė velat e tatuazheve)

Nofullat plaka tė ujit m'i pėrtypin ijet

Dhe interesohen

Pyesin pėr Noen

 

Nė ujė e nė tokė njėsoj jam, i zbathur

Kėpucėt i harrova nė derė tė faltores qė ma prishėn

Shumė e shumė kohė para se tė lindte im atė

(Ku ėshtė ishulli, ku zėrat e dyshimtė e zjarri)

Rėra e ėmbėl e vdekjes m'i pėrmbyt gishtat e lagur

Dal nė plazh

Plazhi me bishta cigaresh, turistė

Plazhi i shitur me bishta cigaresh, turistė

Mė tej ėshtė rruga, aty fshati, pėrtej qyteti

Kjo ėshtė bota, ndanė rrugės ėshtė dhija

dhe njė tjetėr grua e cjapit

Nėnė fėmijėsh qė e pėrēmojnė

Nėna mjel dhinė, ndanė xhadesė

Pėr tė prodhuar kremin pėr fytyrėn e llėrėt me vrima

ku strehohen verat qė ikėn.

Harruar shtėpia e tyre ku unė

shpėtova

duke u martuar me nėnėn e tyre

Qė mė pėrēmojnė

Aty rrojmė pėr inat tė turistėve

Qė t'u shėrbejmė

Jetojmė tėrė vitin me atė qė ata tėrė vitin kursejnė

E vjedhim botėn nga ky cep i vogėl fare ne

Aq sa mundim, kurrė sa ē'mundohemi

U shesim qumėsht tė freskėt pėr banja si edhe shalqi

Na blejnė edhe kapela tė thurura me duar

qė rriten aty nėpėr ligatat pas shtėpisė prej eterniti.

 

Hapen nė rėrė ēadrat e plazhit, tej xhadesė

sė veturave, qė po digjet -dridhet

tej brezit me plepa, mė ler tė shikoj, lermė

brekėt e vogla si hapen mbyllen nėpėr ecje grash

tėrhiqen, mblidhen ngushtė tetėkėndėshe si harta tė Indisė

qė u nisėm ta pushtojmė qysh fėmijė

Por pėrfunduam duke zbuluar Amerikėn

Natė pėr natė tė neveritshme nė martesa shtrati

teksa larg dėgjohen dritat e hotelit

Djersa e saj pėrmbi mua ėshtė benzinė

(Benzinė e bojė poemash Ervin...)

 

Nė darkė numėroj monedhat, nuk lexoj mė

Nuk pres rimat, fėmijėt e vonuar pres

qė s'di tė kujt janė

Nga larg vjen afshi i dadove tė hekurudhės sė rrėnuar

Pres fėmijėt dhe shoh televizion, ose brekėt

e zeza me dantella tė detit larg atje

Mbi kofshė marramendėse tė qiellit

plot dhjamė tė zbardhėt pilotėsh

 

Fėmijėt janė kornizat e dritės sė hėnės

Ose tė hotelit

Janė njė gardh i zbardhur fėmijėt e mi, gardh

qė rrethon gėzimin qė mbaron

tė turistėve qė vallėzojnė tek holli

Fėmijėt

nuk duan tė vijnė nė kėtė shtėpi

Pastaj ata vijnė, unė fle

Djersa e tyre ėshtė koka-kola

koka- kola- koka -kola -koka- kola

(Tė pagėzoj nė emėr tė atit, birit

e shpirtit tė shenjtė amerikan)

Kalojnė yjet, teatėr dritash nė tavan

prej makinave qė nė rrugė ikin

Lotėt e mi janė qumėsht dhije

E i pi njė gjarpėr thatim

Unė mbase desha tė kem fėmijė

Ose qė fėmijė desha tė mė dilte nga shpirti

njė vjershė pėr nėnėn

dhe rrija symbyllur,

pa marrė frymė me lapsin nė gisht

Ishte si njė bindje e po asaj moshe

se edhe gruaja e burri po ashtu e mbajnė

frymėn symbyllur, dhe barku mbushet

i gruas, me njė mjegull mishi

Por, s'e pres mė atė vjershė tė lindet

Jam kaq i poshtėr dhe serioz

I zhytur kokė e kėmbė 

Nė kėtė jetė bluxhins

E vetmja gjė, tė cilės ia arrita vetvetiu

kur hapa sytė

ishte se qeshe vjetėruar ca,

siē rėra nxehet nėn diell

Dhe njė turist mė kishte vjedhur nė tezgė

kapelėn e tij tė kashtės

 

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, korrik 2009)

 

POEZI NGA NDUE LAZRI

 

 

 

“APOKALIPS”

 

Ky fillim shekulli i trazuar

e gėrvisht botėn si me thikė,

dikush tulatet i frikėsuar

dikush mbi qiejt mbjell panik.

 

Por ja, mė shfaqesh ti papritur,

dy buzė tė njoma si elips,

edhe pse dukesh kaq e mitur

botės i sjell apokalips.

 

Globi humbet drejtpeshimin,

paralelet bėhen meridianė,

nė hartė s'e gjej mė orientimin,

asgjėkund tokė, veē oqeanė.

 

Ti mė afrohesh si kometė,

pėrmes hutimit tim kozmik,

me duart e vogla i largon retė

dhe diellin sjell me atė zė lirik:

 

-Jam ēupkė e rritur, s'mė shikon?

tė vogėl s'do mė quash njė ditė,

thjeshtė, si njė fllad qė ledhaton

pėr ty kam zbritur nga yllėsitė.

 

I ēmendur je pėr ēmendurira,

mua ēmenduria me tundon,

le tė fluturojmė nėpėr hapėsira,

ecė, vėri duart mbi timon...

 

...Qė tė na fshehė nga botė e marrė

i kėrkoj diellit njė eklips

dhe etjen shuaj nė atė nektar

tė buzėve tė tua si elips.

 

BREGU DHE VALA

 

I dashuruar pas valės sė kaltėr

bregu vė nė lojė ekzistencėn e tij.

dantella shkumėbardhė e deh si shampanjė,

kur gjuhėza gjarpėrushe nis ta lėpijė.

 

Dhe lėshohet bregu nė krahėt e valės,

lozonjarja me pėrkėdhelje e bėn si te marrė,

e ai s'e kupton se pas kredhjes nė kaltėrsi

rishfaqet mė i lodhur e mė i dobėt se mė parė.

 

Vjen batica e vala kreshpėrohet,

nė njė dans makabėr me kamzhik ne dore,

zgalemat lėshojnė klithmat e alarmit

si nje SOS dėshpėrimi pėr bregun e gjorė.

 

Shkuma e furisė mbi kreshtėn e bardhė

i ngjan jeles sė kalit nė tėrbim,

kamzhiku fshikullon bregun pa mėshirė

e ai kujton ledhjet pėr tė gjetur shpėtim.

 

Mė nė fund zbatica. E kėnaqur tėrhiqet vala,

me thonj gėrvishtjet e fundit mbi bregun lė,

e ai nga kripa pret shėrimin pėr plagėt,

i mėsuar tė dashurojė e tė vuajė pa zė.

 

Zgalemat rrahin krahėt e thonė me qortim:

-E sheh? Tė patėm paralajmėruar...

Ndėrsa bregu qė me stoicizėm sėrish valėn pret,

Thotė: -S'ka gjė... jam i dashuruar.

 

KOLOVAJZA

 

Mes pemėsh kolovajza e trishtė

gjallėrohet kur ti vrapon drejt saj

e qeshura jote e zgjon tėrė parkun

e s'merret vesh, jemi nė shkurt, a nė maj.

 

Pa e kuptuar vrapoj edhe unė,

nuk e di mė ē'jam, burrė a fėmijė

nė krahėt e erės nis tė tė pėrkund

e ti klith e dehur: -Me shtyj pėrsėri!

 

Pastaj tė dy vrapojmė si ēamarrokė,

ca fėmijė na shohin si moshatarė

e ne ndjehemi tė vegjėl si ata

tek rrokullisemi mbi gjethe e bar.

 

Nė ēast njė flakė ndizet nė sytė e tu,

e njė puthje buzėve ua rrėmbej papritur,

fėmijėt ngrysin vėshtrimin e thonė:

-S’kanė turp, bėjnė si tė rritur...

 

Veē kolovajza e qeshur na pret,

hap krahėt e qetė se tashmė e di

qė prekja ime s’ėshtė fėmijėrore

kur nėn ledhet e erės tė shtyj pėrsėri.

 

“20 VJEĒE”

 

Njėzet gonxhe shpėrthejnė si fishekzjarre,

e befas qielli bėhet mė i bukur,

me vargje yjesh unė shkruaj nė hapėsirė

-Gėzuar ditėlindjen! Qofsh gjithmonė e lumtur.

 

Pėrpara teje sot bota ndjehet mė e vogėl,

njė njėzetvjeēare ėshtė superfuqi,

yjet si rruaza mund t'i shkojė rreth qafės

e hėnėn si bizhu ta mbyllė nė kuti.

 

Me hap sovraneje i pėrshkon rrugėt,

e indiferente vret vėshtrimet lakmitare,

me vibrimet e gjoksit u dridh tokėn beqarėve

kur para tyre kalon ti, 20-vjeēare.

 

Pak e habitur, ti pyet veten nė pasqyre:

-Mbusha 20 vjeē e ē'ndryshoi nė mua?

Asgjė, gjer mbrėmė ishe tėrėsisht ēupkė,

qė sot do ndjehesh njė ēikė mė grua.

 

Njėzet trėndafila si prush mė djegin duart

ndėrsa rend drejt teje pėr tė tė uruar,

e m'i shton ca fije flokėsh tė bardhė

pamundėsia tė tė sjell tėrė globin nė duar.

 

MALL

 

Ē'ėshtė kėshtu me ne tė dy,

kėsaj pune si do i vejė halli?

Pa u ndarė mirė nga ty

tinėzisht mė pushton malli.

 

Mall pėr syēkat qiell pranvere,

mall pėr buzkat kuq si gjak,

mall pėr butėsinė prej shqerre,

mall pėr vrullin tėnd zemėrak.

 

Mall pėr puthjet-llavė vullkani,

mall pėr qeshjen gurgullimė,

mall pėr lotin-gur diamanti,

mall pėr strukjet nė gjoksin tim.

 

Mall pėr ēastet aq magjike,

kur njė lodėr duket bota,

mall pėr xhirot me lajthitje,

mall pėr grindjet tona tė kota.

 

Ē'ėshtė kėshtu me ne tė dy,

kėsaj pune si i bėhet vallė,

sa mė shumė qė rri me ty,

aq mė tepėr ndjej veē mall.

 

NE KRAHĖT E EROSIT

Motive nga Parisi

 

Poshtė nesh

retė e bardha si ēarēafė martese,

mbi kokė

qielli i kaltėr qė ti e mban ndėr sy

nuk ėshtė avioni qė na shpie nė hapėsire,

mbi krahėt e erosit fluturojmė tė dy.

 

Poshtė nesh

qyteti i tė dashuruarve, si qiell me yje

miliona zemra qė digjen nėn fjalėt "tė dua",

jo me ashensor ngjitemi mbi kullėn Ejfel

por mbi krahėt e dashurisė qė na lidh ty dhe mua.

 

Poshtė nesh

sheshi nga nisin tėrė rrugėt e Parisit,

Shamps Elize-ja me luksin e shfrenuar,

283 shkallet e Harkut tė Triumfit

i ngjit aq lehte veē zemra e dashuruar.

 

Poshtė ēizmes tėnde

kopshti i Tylerive

ti qesh si fėmijė e hazdisesh e lumtur,

pėr njė ēast mė duket se hap librin e Balzakut

e qė andej zbret kurtizania e bukur.

 

Por hyjmė nė Notre Dame e ti tjetėrsohesh,

Esmeraldėn engjėllore shoh nė hiret e tua,

e unė-Kuazimodo shkoj tė tund kambanat

dhe kupolat ēaj me thirrjen "Tė dua!"

 

PRANVERE VIENEZE

 

Vėthkat e Sisit ke vėnė nė veshė

e pallatit mbretėror i bie qosh me qosh,

Perandoresha magjepsėse qė nga portreti pyet:

-Bukuroshe, ke ardhur tė mė sfidosh?

 

Si nė eter lėviz salloneve tė artit,

Kjo botė luksi e misteresh fort tė intrigon,

edhe pse kurioze, ti ecėn e shpenguar,

kjo siguria jote dhe Sisin ēorienton.

 

Sytė e bukur me etje i pėrpijnė reliktet,

si nga njė botė pėrrallash dukesh qė je zgjuar,

me harmoninė e lėvizjeve mė befason e s'kuptoj

me ty apo me Sisin sot jam dashuruar.

 

PIRAMIDA

 

Dhe ja, mes nesh hyn vija e kufirit,

kalėruar nga ti sėrish me avion,

qė nga ky ēast pėrmes hapėsirash

do mė arrijė veē zėri yt nė telefon.

 

Kush shpiku kufijtė s'e njihte dashurinė,

ndarjen kish nė shpirtin e njė jete pakuptim

njerėzve u dėftente veē supet e ikjes

e pėr njerėzit mbetet pėrherė anonim.

 

Njė zemėr e dashuruar pėr fat shpiku kthimin,

qė mė jep sigurinė se ti do vish njė ditė,

me stoicizėm tė pres pėrherė buzė kufirit,

pėr ty i shndėrruar nė piramidė.

 

KUR TI JE LARG

 

Hedh hapat e mi nėpėr hapat tanė,

rrugėve nga kam shėtitur me ty,

por vetmia m'i rėndon hapat si plumb,

qenka e vėshtirė tė lėvizėsh pėr dy.

 

Lodhja mė bėn tė lėkundem si i dehur,

koka e anuar kėrkon supin tėnd,

si somnambul me vėshtirėsi e shmang rėnien,

me vetėdijen se ti je larg, nė tjetėr vend.

 

Rrėzėlluese ti lėviz nė qytetin e lindjes,

rrugėve tė mbushura me kotėsinė boshe,

admiruesit lakmitarė s'e pėrmbajnė batutėn,

"qėnke rikthyer moj bukuroshe?"

 

Me triumf ti ēan rrugėt, krenare,

dhe lehtėsisht e hedh pas vetminė,

unė, tepėr larg, me imazhin tėnd ndėr sy,

ndalem pėr njė pauzė tek bari ynė.

 

RASTĖSI

Nėn diellin e Barcelonės

 

Studentja Mishele prej Montpeljeje

ish e bukur si perri, si i thonė,

dhe mund tė t'i loste mendtė prej kreje

kur zhvishej nė diell, buzė detit nė Barcelonė.

 

Rastėsisht mėngjesin tė dy e nisnim herėt,

kafenė e pinim rastėsisht nė tė njėjtėn orė,

e nė kohėn kur tė tjerėt ende flinin

ne iknim drejt plazhit me ēadrat nė dorė.

 

Dhe siē dihet rastėsitė fund nuk kanė,

ndryshe pėrse do zgjidhnim ne tė njėjtin vend?

Heshtur ēadrat i ngulim pranė e pranė

e unė rastėsisht sodis profilin tėnd.

 

Jo rastėsisht mua me bie telefoni

dikush nga tremijė kilometra larg mė thėrret,

e ndėrsa unė qesh e bisedėn e zgjat

ti ngrihesh ngadalė e shkon tė kridhesh nė det.

 

Rastėsisht ky rit pėrsėritet ēdo ditė,

indiferente bri meje ti plazhin shijon,

e kur unė matem qė heshtjen ta thyej

ti thua: Shsht se tė kėrkojnė nė telefon.

 

Eh, ē'ka ti bėsh bukuroshja Mishele,

qė telefonatat e mija tė bezdisin e di,

por mė duken mė tė shkurtra ato tremijė kilometra

se sa 30 centimetrat qė mė ndajnė nga ti.

 

LUTJE

 

Ti po ikėn,

Tė lutem, mos a merr atė rini,

qė ma dhurove aq bujarisht,

pėrndryshe peshė e viteve tė mi,

do mė shtypė ēdo ditė mizorisht.

 

Tė lutem,

mos mė privo nga ajo buzėqeshje

qė dhe tė burgosurit do i sillte dritė e gas,

pėrndryshe mbyllmė vetėm nė qeli

dhe merre ēelėsin nga pas.

 

Tė lutem,

mos m'i kthe krahėt nė ēastin e largimit,

dhemb egėrsisht edhe pse e kemi ditur,

gjithmonė tė kam parė duke ardhur

nuk mund tė tė shoh duke ikur.

 

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, korrik 2009)

 

ISUF LUZAJ

(1913-2000)

 

 

Isuf Luzaj u lind nė Kaninė tė Vlorės. Pasi mbaroi gjimnazin nė Shkodėr, ndoqi studimet e larta nė Universitetin e Sorbonės nė Paris. Ishte delegat i Ballit Kombėtar, nė Konferencėn e Mukjes mė 1943. Mė Nėntor tė 1944 u detyrua tė marrė udhėn e mėrgimit; nė fillim nė Itali, pastaj nė Argjentinė dhe nga 1965 nė SHBA. Ėshtė njė nga figurat mė tė spikatura tė kulturės sonė kombėtare, me njė krijimtari tė pasur nė fushėn e letėrsisė, historisė dhe filozofisė. Veprat e tij, shumica tė pabotuara, pėrbėhet nga 93 vėllime. Krijimtaria e tij letrare fillon qė nė vitet '30 me pėrmbledhjen poetike "Rrėfimet", botuar mė 1938. Mė 1954 botoi nė spanjisht romanin "Lumenjtė derdhen tė kuq". Lexuesi shqiptar ėshtė takuar me tė tepėr vonė, nė vitet '90, kur nė Tiranė filloi tė botohej ndonjė vepėr e shkėputur e tij. Mė 1995 u botua "Gloria e ēmendjes" (poema), mė 1996 "Ekzistenca dhe boshėsia" (libėr filozofik) dhe mė 1999, libri "Sėmundjet e shekullit" (Esse filozofike).

Prof. Dr. Isuf Luzaj ka punuar pėr njė kohė tė gjatė nė disa universitete amerikane si titullar katedre, shef i departamentit dhe si profesor i filozofisė, i letėrsisė frėnge, i gjuhės dhe i letėrsisė spanjolle. Ai ka patur miqėsi dhe korrespondencė me disa presidentė tė SHBA. Titullin e lartė "Profesor Emeritus" ia ka vendosur nė gjoks vetė Presidenti Regan.

 

ANGUSHI

 

Ekzistencė dhe Qėnie, asimetri cinike,

Ekzistoj kur veproj; lė gjurmė udhėtimi.

Qėnia jam, Esencė qė lėviz si njė hije

Pa e ndjerė Kohėn as mike as armike,

Pa njohur udhėn as ku tė shpije drejtimi.

Kėto janė trajtat e shpirtit abstrakt

Ndonėse kujdesi pėrgjegjės ėshtė i imi.

Nuk ekzistoj kur jam, veēse ankthi shėtitės,

Marrė frymė ndaj provoj, besoj qė jam i gjallė,

Ndjek kopenė pas ēobanit pėr qullin e ditės,

Shtohem nė breza pa njohur ē'ėshtė malli.

Kjo ėshtė piktura e shpirtit frikacak,

Ja robot angarie: ja dash sa pėr gjak.

Qėnia s'ėshtė mjaft, kur ekzistoj, jam i lirė.

Ekzistenca dhe Esenca janė qėnia mė e mirė.

Kjo ėshtė simetria e nderit, virtyt flori.

 

***

Kur jam, e gjej unin nė ēdo orė e ēdo stine,

Ai qė qesh dje, tė heq zvarrė pleqėrinė

Pa ditur as unė, nga vete e pse vi?

Ky ėshtė dėnimi i jetės, ky ėshtė kėrkimi.

Kjo ethja c tyre, kjo angushi!

Kur ekzistoj ngjitem nė shkallė

Ēdo ēast njė unė tjetėr, larg nga uni i djeshėm.

Ekzistenca dhe esenca njė formulė e rrallė,

E shoh kohėn qė do vijė si njė pasqyrė e qartė,

I shoh ndodhitė si do vinė varg e varg.

Uni fluturon nė sferė tė pėrjetshme.

 

Ekzistoj nė kėtė orė tė ftohtė e tė trembur.

Drita e shpirtit ngadalė si shenjtore

Vjen pa e thirrur dhe mė merr pėr dore,

Shėrojmė ēdo plagė shoqėrisė sė dhembur,

Esenca ekzistencės i ėshtė diell diamanti,

E nxjerr nga tuneli ku e burgosi kėrkesa.

Nė unin tim rron besa dhe shpresa,

Sjellin me karvanė dituritė e vjetra,

Guximin e heroit, fuqinė e gjigandit.

Dhe kur i mbarohet vaji kandilit

Digjet misionari qe ėshtė fitili,

Po drita vazhdon ne shekuj ndriēimin.

Ndaj ekzistoj me Esencė te misterit.

Ati i dheut, i detit, i qiellit

Kur mė nisi, mė dorėzoi fenerin

Pėr tė udhėtuar udhėn e kryqit.

Pėr t'i mėsuar Kohės mėsimin.

 

LUTJA E POETIT

 

O Zot! Unė s'e di, ose, s'jam i sigurtė

Je, apo nuk je?

A je mendonjės, gjykonjės, vendonjės?

A dėgjon me veshė? A sheh me sy

Ē'ndodh pėrmbi dhe?

 

Apo do jesh njė fuqi magnetike,

Fuqi elektrike me ligje fizike,

Fuqi misteri me ligje matematike?

Atėherė, kur tė flas ty, unė folkam

Me vete!

Po nė qofsh ti, o Zot i vėrtetė,

Zot mendonjės, siē thonė tė gjitha fetė

Qė i njoh mirė dhe mundohem t'i besoj,

Dėgjo, o i madh kėtė lutje tė shkretė:

Ki mėshirė pėr mua, po vdes prej mėrzie!

Kam qenė i bindur, i dashur, i urtė,

Kam ndezur nė ballė fener diturie

Ngado mė shpuri ēdo furi stuhie,

Kam edukuar breza rinie,

I sinqerte nė page, mėshironjės nė luftė.

 

Kam vuajtur kur vuanin tė tjerėt,

Kam rendur nė ndihmė, kur qanin tė mjerėt,

Bishės i mėsova drejtėsi njeriu,

Jam shkrirė pėr tė ndritur, siē shkrihet qiriu.

 

Po, o Zot i madh, Zot i adhuruar

Kur shoh gjurmėt nga kam udhėtuar:

Ēuditem me shpirtin, si i pati duruar

Gjithė padrejtėsitė qė erdhėn kundra meje.

Asnjė mirėnjohje, as mendje, as feje.

Kur u dhashė bukė, mė qėlluan me gurė,

I nxora nga deti, mė hodhėn nė lumė,

I pėrqafova, mė ndukėn me dhėmbė,

U shėrova plagėt, mė shtytėn me kėmbė,

U dhashė dashuri, mė dhanė hidhėrim,

 

Qė sot e tutje, nuk do tė kem mė durim.

 

***

Tė mė paskėshe lindur njė njeri tė thjeshtė

Pa zemėr, qė s'ndien pulsin e trishtimit,

Njė vreshtė rakie pėr tė vjelur nė vjeshtė,

Njė kalli grurė pėr bukė tė ushqimit,

Njė mur i rrėzuar nga dielli dhe lloha,

Njė shkėmb rrėzė mali qė harroi koha,

Njė fletė mullage, qė s'e nduk asnjė gojė,

Njė trung i rrėzuar i njė pishe tė vjetėr,

Tė mė ēanin xifla pėr dritė nė kasolle,

Njė vjollcė nėn fier, s'vjen njeri tė mė kėrkojė,

Njė fletė dushku, lisi a molle

Qė e rrėzon era pa dėshpėrim

Rrėnjėve tė saj u bėhet ushqim.

 

Tė paskėsha lindur si ēdo lodėr foshnje,

Tė gėzoja, tė qaja kur bien dhe vriten,

S'qėndrojnė dot nė kėmbė, dalėngadalė

Sa tė rriten,

Do bridhja me ta nga dera nė qoshe,

Pa njohur as emrin, ēdo tė thotė dėshpėrim.

Ti preferove, s'di pėrse? Zoti i Qiellit,

Qė unė tė vuaja nė njė lodėr tė humbur,

Qė unė tė vuaja torturat e Ferrit,

Njė shpend arratije si shiut dhe diellit,

Pas fletės sė plepit tė mbėrdhij duke u strukur.

Kėngėtar tė kėndoj nė pranverė e nė verė,

Tė qaj nė dimėr pėr halle tė njerėzisė,

T'a hidhja zarin, tė bjerė si tė bjerė,

Kujdestar i lirisė pėr krah vegjėlisė

Tė kėndojė poeti, kur ka ėndje tė qajė,

Ta djeg esencėn e tij pa tė metė

Pėr jetėn absurde me kurthet e saj.

E ē't’i numėroj, kur ti i di vetė?

E ē'pret mė ti, tė tė lus paskėtaj?

 

QUO VADIS DOMINE

 

Ne, jemi ē'ka na ėshtė dhėnė pa e kėrkuar

Dhe ē'ka na ėshtė marrė pa leje.

Ēdo gjė qė vjen ėshtė njė dhuratė

Pa e merituar, si drita dheut.

 

Ne vimė miq udhėtarė: pa e kėrkuar

Dhe tė pa pyetur, nėse duam tė vimė,

Porse vetėm pėr pale minuta;

Pra, ikim pa dashur tė ikim.

Lėmė vendin qė tė vijnė tė tjerė tė panjohur,

Tė flenė nė dyshekun tonė

Duke ndenjur zgjuar,

Ca tė tjerė nė gjumė dhe kur nuk flenė.

 

Graviteti ėshtė dhurata jonė,

Ē'ka fitojmė, vjen kur humbasim,

Sepse ne kurrė s'e dimė alternativėn

Nė mes tė sė ligės e tė sė mirės,

Shqisat i gjejnė dhe na i qasin.

Veset kur i diktojmė ėshtė shumė vonė,

Nuk mund t'ua masim

Distancėn qė na ndanė.

Ashtu si drita vjen pas errėsirės,

Errėsira vjen pas dritės,

Pa u takuar kurrė.

Ashtu vijnė ndodhitė tona gjatė udhėtimit,

Na heqin zvarrė, si robėr me litarė,

Pa e pandehur ne, ku do mbaronin

Dhe kur do na i tregonin

Shkakun, efektin dhe pėrse i krijuam.

 

Pesha qe na lėnė ato trashėgim

Do na rėndojė mbi shpatulla si mali,

Ajo ėshtė dashuria qė domosdo do transformohet

Nė mėri, urrejtje, konflikte,

Rutinė monotone.

Tė liga e tė mira bėhen zakone,

Humbasin ēdo kripė e ēdo shije,

Ne rrėzohemi, rrokullisemi nė bokėrimė.

Ėshtė njė qarkullim, si uji nė avull,

Si avulli nė ujė pėrjetėsisht,

Jashtė kohės dhe hapėsirės, i tėrė Universi.

Ne: mikrokozmi; ndodhitė: makrokozmi.

Ku vete, zotni?

 

EPIDEMIA

 

1.

Shekulli i ēmendur si oqean qiellor        

Infektoi njerėzimin,

Njė plagė nė shpirt tė ēdo frymori,

Ėshtė tirania qė pruri ai.

Shtypja e trurit trodhi mendimin dhe ndjenjėn.

Ngriu njeriu nė kėmbė, sado qė i dhembi

Si njė shqerrė qė i zė kėmbėt shkėmbi,

 

2.

Kur gjendem bosh: nė shpirt e nė mendje

Mė shtyp diēka si njė peshė hakėrrimi,

Njė korb qė shpon me thonj nė mushkri

Viktimė, pa shpresė shpėtimi.

Rritet ēdo ēast ankthi anonim

Nga origjina e lotėve,

Mė djeg qiellzėn si gjuhė nepėrke.

Si njė fletė kėlkaze helmuese

Nė gojėn e foshnjės qė e pėrtyp pa ditur.

Lotėt tregojnė efektin e arsyes,

Ndėrgjegjja mbetet shkretėtirė

Si shkatėrrimet e qytezės

Nga shėtitja e tėrmetit

Qė erdhi pa thirrur, dėrmoi dhe iku.

La prapa provėn e fuqisė sė tija

Nė kryqet e varrezės.

 

3.

Era e mėrgimit ka ngjyrė tė murrme

E ngarkuar me hapėsirė e me ujė;

Koha e bėn eksperte nė dhembje,

E shpalos flamurin e saj

Tė bėrė me tezgjah me lėkurė njerėzish

Tė sėmurė.

Koprace siē ėshtė monedha e lėmoshės,

Si ajo e ftohtė, dita refugjohet

Nė boshėsinė e paditurisė,

E thyer si shpata prej shtogu

E njė kusari lapurak

Qė vjedh kasollet e tė vobektėve:

Ashtu si dita nga braktisja e diellit,

Nga turpi mėshihet loti

Prapa qepallave lakuriqe tė rrudhura

Tė plakut, qė s'shijoi asgjė nga shekulli

I tij.

 

4.

Nė mes tė kohės e tė hapėsirės

Mėshihet fantazma e gjesteve tė mi,

Tė mosgjėsė se ēmendur qė ngjan si njė hije

Qė u ngjitej prapa ėndrrave tė idealit

Tė paarritshėm siē ėshtė lumturia,

Siē ėshtė Universi me galaksitė fugonjėse.

Ajo e dėnoi me zė tė burrit tė ve

Qė ēdo agim dite, ēdo errėsim nate

I numėron dhembjet nė tespije

Si bathėt e fallit, nė duar tė njė shtrige.

 

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, qershor 2009)

GRANIT ZELA

 

 

Granit Zela ėshtė njė ndėr krijuesit mė tė rinj tė fundviteve nėntėdhjetė dhe qė nė fillim tė viteve 2000 shfaqet aktivisht nė tė gjithė periodikėt letrarė. Ka lindur nė Bushat,  Kukės nė 10.2.1979. Shkollėn e mesme e ka kryer nė Shkodėr dhe Tiranė pėr gjuhė angleze. Ėshtė diplomuar pėr “Anglistikė-Amerikanistikė” si dhe pėr “Gjuhė dhe Letėrsi Shqipe” nė Tiranė. Nė vitin 2001,  ka botuar librin me poezi “Apokalips” i cili mori ēmimin “Kėnga e Parė” nga Lidhja e Shkrimtarėve dhe Artistėve tė Shqipėrisė, si libri mė i mirė me poezi ndėr autorėt e rinj pėr atė vit.  Nė poezitė e kėtij libri shfaqet njė individ i shqetėsuar, me gjendje emocionale torzo, tejet i trishtuar dhe i traumatizuar qė kėrkon tė gjejė shpėtim dhe rrugėdalje tek vlerat mė tė mira duke reflektuar njė mendim tė trazuar.

Nė prozė Zela boton mė 2002 vėllimin me tregime “Vdekje me dėshirė” –njė narracion gjysmėfantazmagorik dhe baladesk i realeve nga Verilindja, temat intime dhe, pėrgjithėsisht pėrjetime metafizike. Vėllimi i dytė me poezi “Nė studion time hermetike” (Aleph 2003), dallohet pėr bashkėkohėsinė e pėrjetimit dhe nivelin e pjekur artistik nė tė gjitha nivelet e saj.

Romani “Dodona” (2006), fragmente tė tė cilit janė botuar mė parė nė “Mehr Licht” dhe revistėn letrare elektronike “Eurozine” ėshtė  prozė qė ka tekst letrar tė skalitur ku mbizotėrojnė rravgimet idealizmat, zhgėnjimet e personazheve dhe njė simbolikė e pakufishme.  

“Shkronjat e errėsirės” (FjalA 2008) ėshtė fryt i angazhimit nė periodikėt kulutorė, kryesisht nė “FjalA”, me ese kulturologjike, studime dhe artikuj, shkrime me problematikė kulturore.  Nė fushėn e pėrkthimit ka pėrkthyer ese tė kritikės sė letėrsisė tė mbi tridhjetė autorėve britanikė dhe amerikanė, botuar nė revista dhe periodikė letrarė. 

Granit Zela ėshtė kryeredaktor i gazetės letraro-kulturore “Drita”, organ i Shoqėrisė sė Artistėve tė Rinj Modernė (SHARM) dhe bashkėpunėtor i tė gjithė periodikėve kulturorė nė vend. Qė prej vitit 2003 ėshtė pedagog i gjuhės angleze nė Universitetin Ushtarak “Skėnderbej” nė Tiranė. Ndjek studimet Master pėr Marrėdhėnie Ndėrkombėtare.

 

NATA PARA NJERIUT

 

Zot ē’po ndodh me njeriun e argjiltė?

kur bien shirat lutet tė pėrmbytet shtėpia e fqinjit

nė thatėsirė trualli t’i shkretohet

hiqen zvarrė nėpėr zgrip tė humnerės nxirane

diktoju urdhėrat e tua popujve tė paskrupujt

rrėnqethshėm kėrcasin dhėmbėt

shtrėngojnė grushtet e pėrgjakta

 

ku do t’i ēosh kėso shpirtrash hidhėrakė

tė ndarė e pėrēarė janė bėrė pėr t’u qarė

kam pėr tė vajtur e vajtuar nė kthinat ankthmbytėse

jam si zogth qė kėrkon krahė

pėr tė ardhur te ti Zot i madh e i vjetėr

larg batakut tė njerėzve tė vegjėl

 

mė merret frymė e ngjethet mishtė

tė ndryrė e tė ndyrė  ende nuk  e dinė

qė kėto fjalė tė pambrojtura janė tė mbrujtura me gjak

unė jam shėrbyes o shėlbyes murg i mėrguar nė mal

ata ikin e ikin prej teje e vrasin kujtesėn

 

kthehu o imzot nė natėn para njeriut

ēliroji popujt nga padrejtėsitė dhuna dhe mizoritė

(dikush mohon njė muhamet tjetri plagos njė krisht)

tė eturve pėr gjak si do t’u shuash etjen

pėrthellė kaosit tė kohėrave tė ribėsh gjithēka

me pak mė shumė dashuri e mirėsi Nėnė Tereze

 

EDHE TI BRUT?

 

edhe ti Brut?

ti i mallkuar brez pas brezi sa gjallė tė jesh

qeshė bamirėsi yt gjithmonė o tradhėtar  qė kurrė s’mė desh

atė pak dije qė e pate  tė ndiha mė shumė ta zhvillosh

kupėn ku pimė krejt e pėrmbyse nise mes t’mirave tė harbosh

tė dhashė shpatė veten tė mbroje

nė shpatėn time  tash do mė shkosh?

 

edhe ti Brut?

edhe ti Brut?

edhe ti Brut?

njeri i prujtė mbetur  pa nder rrjedhur nga trutė

zhytur nė llom  llum e  bėrrnut

hut i hutuar  bashkė me tė tutė

turmėn me tmerr  merr me tė butė

gjaku gjer nė gju  tutje tėhu

nė humbėtirė ik e humb

O bukėshkelės mendjeharbut!

 

ishin gjithsej njėzetė e tre

plagėt e mia por ndėr to..

kama e  Brutit thellė mė their horr i pabesė qė mė ngjall ndot 

i  pėrlyeri e krye-tė-ndyri  i njė taborri plot neveri

bukėn qė kishim bashkė e ndamė

por paska qenė gjarpėr nė gji…

 

mishin tė ma rripnin armiqėt e mi

        pa  peng aspak

fitore tė tyre do kremtoja me helm tė zi vdekės  farmak

 edhe ti Brut?  kurrėn e kurrės 

s’ kam pėr tė gjetur prehje

do tė endem si lugat

ikur prej botės sė tė vdekurve…

 

PA LEJEN E SYVE

 

atėbotė ishte mbrėmje, qiellit mijėra shkėndija

po ndėrroheshin vitet dhe unė isha pranė teje

i mbrami vit qė mė gjeti ashtu e s’ e dija

se mbramja e pikėllimit do m’mbulonte kryekrejet

 

atėbotė ishim bashkė nė njė qytet tė huaj

ti mė ishe mā i afėrti njeri pėr mbi dhé

mbasi ai vit i bekuem u ndėrrua

ndėrroi dhe fati im atij ēasti krejt…

 

ka tash sa kohė qė nuk tė kam parė me sy

sytė e mi flutrojnė natėn ndėr qiej

e shndėrrohen ata mė sė mbrami nė yj

dritė e tyre mbi ty ngrohtėsisht bie

 

n’se nji rreze kėsaj nate do tė prek mbi qerpikė

teksa ti do  kotesh mbase nė krahėt e tij

unė zemėrplagosur do vdes mu aty

ku lot malli tė kenė rrqitė pa lejen e syve…

 

GJENIU DHE TURMA

 

sa mė shumė tė ngjitesh malit tėnd pėrpjetė

mbi ty pajadā shkrepėtijnė rrufetė

malin ku flijon djerr kanė me e djegė

toka ku ti shkel kthyer nė tokė tė shkretė

tė tė zhbėjnė duan e tė ēojnė nė zgrip

turmė e mediokėrve mėsyn nė Olimp 

 

trutredhur gojėmarrun rrokatet ėshtė turmė!

krra krrra veē krrokasin pa ndalur ėshtė turmė!

shpifin e pėrbaltin me zemėrim e zhurmė

ėshtė turmė! ėshtė turmė! ėshtė turmė!

 

sheh me hidhėrim si bėhen tė marrė

mandej njėfarėsoj gazi tė kap njė ēast

turmė e mediokėrve me turr tė paparė

rreth Olimpit sillet mbushur me maraz

ata janė tė egėr me helm buzė pėr buzė

psall pėrēart sytė zgllap prijėsi i tribusė

 

sikur ka dashni pėr jetė e pėr mot

ėshtė njėri ndėr ta qė tė urren mė fort

ai do qė sytė tė ti nxjerrė me dorė

prijėsi i tribusė ėshtė kryemizor

mezi pret njė rast i panginjur kurrė

mu pėrpara turmės zemrėn tė ta shkul

 

gjeniu nė Olimp prijėsi nė tribunė

ai ngriti faltore ata zjarrin i vunė

u mblodhėn mediokrit formuan njė turmė

pafund kundėr tij vrer vollėn ditė e natė

pas njėrės fushatė njė tjetėr fushatė

sikur kundėr Tebės u hodhėn tė shtatė

 

vėrsulen tė shqyejnė tė tė zhbėjnė gjeni

shkelmojnė e shkretojnė derdhin helm tė zi

ajo ėshtė turmė qė zhduket me turp

mes vesėn e njė agu njė dhimbje nė trup

njė plagė qė zgjerohet e shpirtin e vret

gjeni i mallkuar me plagėn e vet

 

PLOJA E KUKĖSIT TĖ VJETĖR

 

medet ē’kob i madh qytetin e gjeti

i bėnė dhunė atij qytet hyjnori

pėrtokė flakė skeptrat bijė e hėnės, bir i diellit

plot dhimba e fjalė u delnin pėr zori

lindi binjaku, Qyteti i  Ri, tjetri

qė s’ėshtė veē hije e tė parit

u mbulua ai prej harrimit e territ

u ngrit mbi dhunėn, gjakun e zjarrin!

u vėrsul me rropamė ujanė e rrėmbyer

e egėr, e pashpirt si kafshė e ndėrkryer

bujshėm rrahėn krahėt shpesėt e tmerrruar

gjeth e lule llumi  thellė i rroposi

foletė ua prishi turrri i ujit tė tėrbuar

njė gjarpėr i zi prej Drinit tė Zi doli

iu ngjit rretherrotull ditėn pėr diell

kahmos tejembanė helmin e volli

hije u panė nė shpinėn e malit tė lartė

harrim i tyre i kobshėm ishte shkruar

veē kujtimet do mbesin pėr Qytetin e Artė

 

*  *  *

pėrpos  teje askush

pikėllimi le tė vij tė bujt tash

pa kuptim ėshtė perėndimi

pa kuptim ėshtė lindja

mirėfilli i vetmuem

murg mė mirė tė isha

ka mbetur manastiri

pa njė ikonė me fytyrėn tėnde

pėrpos teje askush

nuk mundet t’i jap jetė jetės time

harrimtare ėshtė koha

mos i zė besė

obelisk i vetmuem nė viset e mia

t’kujtesės

 ma prangose ėndrrėn time

afresk i flakur nė funde liqenesh

 

LULET E VERDHA TĖ PIKĖLLIMIT

 

zhytur n’pėrfytyrime ta ndėrmend fytyrėn

prapsur vetmie dikur ndjeja gėzim

ēelje si lule shpėrthyeshėm n’shpengim

drithėruese fėrgėlluese sa mezi mbaj frymėn

 

m’sillje paqė pėrndezur pasionesh pėrvlim

koha pandalas rrėfeu fate mizore

ti ndėrrove mendje tash kallur n’harrim prore

nuk mundem me kėmbye s’paku nji vėshtrim

 

kur qan a qesh shkakun pa e ditur

kush t’i fshin sytė o peng i kėsaj jete

shpėtoma shpirtin tashembrapa mbete

trazuese nji dėshir gjithheri i grishur

 

tash pėr dikė tjetėr kam dashuri

sa mundem me e pushtue botėn tejendanė

s’i gėzohem gėzimit tand se dhimbjet na ndanė

s’mė lėnė qė pėr ty tė ndjej dėshirim

 

thuaji kujtimit tėnd tė mė lėrė tė qetė

a ndoshta kjo ndodhi prej luleve t’verdha

qi pashė sot ndaj me gėzim  erdha

te ti qė u kėndoje pėrplot me adhurim

ta dish si gjermėtash s’do mundesh me qenė

burim i pashterrshėm i pikėllimit tim. 

 

RRETHINAVE TĖ ANTLANTIDĖS

Pėr Petrit Nikėn
 
m’u fanite mbrėmane tek ngjiteshe Parnasit
rrugėtimi yt nuk po dilte huq
turma profanėsh shqyheshin zilie gazit
kapėrdinin pėrshtymėn binin pellgjeve palmuē
galdueshėm, kqyrja tek grahje pėr atje
nuk ke tjetėr fat pos mbėrritjes nė majė
mandej diku gjoksit tė ra njė gurė dhe re
u ngjite sėrish tek mė erdhi tė qajė
 
s’po tė binin gurė vetėm kraharorit
por edhe nė krye, nė gjunjė edhe shpinės
sa bije ngriheshe sėrish prej zorit
tek helm i tyre i zi tė helmonte tinėz
 
rrallėherė pėr tė prajtur njė grimė nė fund tė ditės
uleshe pa bza rrethinave tė Antlantidės
 
rrethinave tė rrish mė mirė, sa mė larg
kryeqendrave tė mbushura me zagarė pa zot
qė zhgėrryhem nė plehra lėpijnė lėshojnė jargė
gjithė po duke pritur tė kafshojnė mė fort
e di, ke pėr tė mbėrritur atje n’atė parriz
ku drita hyjnore botėn mbush me lavd
ke pėr tė kujtuar atė mall tė madh miqsh
at Ag qė sot pėrndriti vetė Zoti ynė i madh.

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, qershor 2009)

 

PETRIT NIKA

 

 

U lind nė Dardhė tė rrethit tė Pukės, mė 9 qershor tė vitit 1975. Ka pėrfunduar studimet e larta nė Universitetin e Tiranės pėr Letėrsi dhe Gjuhė shqipe nė vitin 2000. Ka punuar mėsues nė vendlindje pėr dy vite, mandej nė Fier ku jeton qė prej gushtit tė vitit 2002. Aktualisht jep lėndėn e letėrsisė dhe gjuhės shqipe nė gjimnazin jopublik “Numani”, ku punon qė prej katėr vitesh. Ėshtė bashkėpunėtor i njohur i medias kulturore dhe medias sė pėrditshme, ku ka botuar periodikisht ese, polemika, kritika letrare, poezi e tregime. Nė vitin 1996, kur ishte student i vitit tė parė nė Tiranė, fitoi konkursin poetik tė gazetės “55” duke u pėrfshirė dhe nė antologjinė pėrkatėse qė botoi gazeta; nė vitin 2004 fitoi ēmimin e tretė nė njė audiencė prej 75 autorėsh tė njohur tė poezisė sė sotme shqipe qė u botua pėrgjatė njė viti nga gazeta kulturologjike “Fjala”.

Ka botuar librat: “Mėngjes nė Alpe”, (poezi), sh.b. Toena, 1997, “Nostalgji apo ankth ekzistencial”, (ese & publicistikė), sh.b. Ymeraj, 2007

(Pėr fėmijė): “Gjinkalla dhe milingona”, (vjersha dhe fabula), sh.b. Ymeraj, 2005, “Trembėdhjetė pėrralla pelegrine”, (pėrralla pėr fėmijė), sh.b. Ymeraj, 2006

Ka nė proēes botimi librat: “Fuga Temporum” (poezi), “Njė ditė vere me shi” (tregime.)

 

RRETHINAVE TĖ ANTLANTIDĖS

                                   Petrit Nikės

 

M’u fanite mbrėmane tek ngjiteshe Parnasit

Rrugėtimi yt nuk po dilte huq

Turma profanėsh shqyheshin zilie, gazit

Kapėrdinin pėshtymėn, binin pellgjeve palmuē

 

Galdueshėm, kqyrja tek grahje pėr atje

Nuk ke tjetėr fat pos mbėrritjes nė majė

Mandej diku gjoksit tė ra njė gurė dhe re

U ngjite sėrish tek mė erdhi tė qajė

 

S’po tė binin gurė vetėm kraharorit

Por edhe nė krye, nė gjunjė edhe shpinės

Sa bije ngriheshe sėrish prej zorit

Tek helm i tyre i zi tė helmonte tinės

 

Rrallėherė pėr tė prajtur njė grimė nė fund tė ditės

Uleshe pa bza rrethinave tė Antlantidės

 

Rrethinave tė rrish mė mirė, sa mė larg

Kryeqendrave tė mbushura me zagarė pa zot

Qė zhgėrryhen nė plehra lėpijnė, lėshojnė jargė

Gjithė po duke pritur tė kafshojnė mė fort

 

E di, ke pėr tė mbėrritur atje n’atė parriz

Ku drita hyjnore botėn mbush me lavd

Ke pėr tė kujtuar atė mall tė madh miqsh

At Ag qė sot pėrndriti vetė Zoti ynė i madh.

 

Nga Granit Zela

 

FOSILE

Orėt e mia kalojnė nė heshtje,
nėn pikat e shiut tė mėrzisė;
ditėt e mia tė shtypura,
nga krahėt viganė tė dėshprimit;
si luledele, jeta ime
pikon vuajtje
tė bardhė,
tė verdhė.

Ē’mrekulli, kur ushqehesh
me fosilet e lumturisė tėnde!
Je prapė njė mbrėmje
nga mbrėmjet e shkuara,
ndonėse gjysmake,
megjithė pėrkujdesjet e dukshme tė natyrės.

prill 1997

NOKTURN PĖR NJĖ VAJZĖ POETE
NGA SHKODRA

Ora dymbėdhjetė. Tek pres i menduar
shiun qė matet dhe akoma s’po bie,
nė kafé Royal, mu nė zemėr tė Shkodrės,
s’e di si mė erdhe nė jetė.

Ėshtė ditė e zakonshme prilli,
si gjithė tė tjerat qė s’janė mė asgjėkundi,
si ti njė vajzė e zakonshme fshati,
si gjithė tė tjerat qė kam njohur
e s’kam njohur, - pra,
thjesht njė rastėsi,
qė mė bėn tė jem dyfish i menduar.

S’tė kam parė, as tė kam njohur kurrė,
veē nėpėrmjet eterit tė njė pranvere
tė largėt pafajsie,
prandaj desha tė di nė kėtė kohė vetmie,
nė pritje tė shiut,
nėse je akoma ajo e para shtatė viteve,
me sytė imagjinarė prej ėndėrre,
me flokėt imagjinare prej hėne
dhe me atė pėshpėritje vjeshte
tė parakohshme ngjyrė gri.

Apo mos vallė u je nėnshtruar,
sfidave, zhurmave, mungesave
dhe tani ke harruar t’i kultivosh
ato bimė tė praruara kotėsie;
je e martuar me njė bujk
a emigrant tė trishtuar,
ke njė fėmijė, dy, a mbase
nė kėtė kohė dreke prilli,
si gjithė tė tjerat qė s’janė asgjėkundi,
e vetmuar pėrjetėsisht si unė,
pret shiun qė matet dhe akoma s’po bie.

Lexon gazetat e vonuara,
revistat e modės sė shkuar;
nuk habitesh pėr asgjė,
nuk gėzohesh mė me atė gėzimin fėminor,
si dikur;
nuk qahesh pėr asgjė
dhe asgjė nuk pret nga kjo botė,
veē mbase pak mė shumė qetėsi,
aq tė nevojshme pėr tė qenė privatisht
nė koordinatat e tua.

Apo mos ndoshta, tani,
shėtit nėpėr kėto rrugė tė martirizuara,
m’u para syve tė mi,
me njė Mercedes - tip i fundit
vjedhur nė Mal tė Zi;
mban nė xhepa telefon
dhe pak mariuhanė,
ndoshta, ndoshta…
Dhe pse unė ngre ekuacionin
me ikse, nė kafé Royal,
s’di si mė erdhe aq ėndshėm,
si atėherė, nė atė pranverė tė largėt,
me sytė imagjinarė prej ėndrre,
me flokėt imagjinare prej hėne
dhe me atė pėshpėritje vjeshte
tė parakohshme ngjyrė gri.

Shkodėr, 5 prill 2001

SGALEMI (I RIU)

Ujvara u vdir shkėmbit tatėpjetė,
gjethja e panjės u preh nė gjumė,
mbi pyll breron njė rigė e lehtė
dhe era fryn e bėn furtunė.

I trandur malli, n’vetmi baret,
nė shteg t’agimit vezullimtar,
qiellit gremisesh zokth i shkretė,
e klith pėrqart zhargon barbar.

S’e di ē’mision tė dhanė ēekuri,
dhe ē’fat tė taksėn - ēiftatek,
ndaj bredh nė erė, nėn shi flauri,
e klith prej malli shtek mė shtek.

Hepohesh qiellit, shpes i krisur,
me erėn qesh, me veten qan,
s’e di se ē’fat tė kanė sajdisur,
ndaj nėpėr shi fjaron e fshan.

Ah, vajin praje, s’ka kuptim,
ta ngrysėsh jetėn nė stuhi,
dhe qiellit zbrit nė do qetim,
nė s’do, bitisu nė Had tė zi.

26 dhjetor 2004

NĖ FUND

Nė fund,
kur tė vijė fundi,
Do tė them njė meshė,
pėr botėn
qė pėrplaset papushin
pas kiēit tė velėgrisurės sime nxirake.
Dhe do t’a ndėshkoj
me harrimin mė tė idhėt,
fllugėn qė po zbret ngadalė,
drejt pafundėsive tė errėta
infernale.

KTHIMI I ODISEUT NĖ ITAKĖ

Agshol mjegullor. Anģ misterioze,
ēan ujėrat e mefshta tė detit Mesdhe,
kėrcasin direkėt dhe velat e mallit
mbėshtillen mbi krye t’udhėtarit Odise.

Zgjohen ngadalė syprinave gjallesat,
llampat e qiellit fiken nė fshehtėsi;
njėzet vjet heroi humbi nė detėra,
tevona - gjet vragėn e Itakės sė tij.

Mbi tėmtha thinjat i zbardhin n’pėr ag,
(kreshnik itakas riosh la atdhenė);
Kaq vite firuan; me humbje a lavd,
kurrgjė djalėrinė heroit s’ia kthen.

Anģ misterioze mes ujėrash hepohet,
ta presė nė breg askush s’ka dalė,
asnjė flamur pėr heroin s’ēohet,
veē shiu kėngėzon mbi direk me mall.

S’ka as Penelopė. Ēdo ndjenjė zbehu koha
Dhe pritja e femrės e pati njė cak.
S’e dinte Odiseu ē’legjenda tė kota,
kthimi i tij do mbillte mbas pak.

Odiseu n’Itakė mbas vitesh t’shtegtimit,
s’u kthye tė mbretėrojė; u kthye tė vdesė,
kėtė gjė fort mirė e dinte Penelopa,
ndaj mashtroi kush tha se kuturisi tė presė.

Itakė e gjorė! Burrit tė lavdishėm,
nėn qiellin e vranėt moskokėēarėse i rri,
mbi tėmthat e bardhė tė luftėtarit pikėt,
rrėshqasin me mal dhe prehen m’anģ.

13 korrik 2005

SI TI TĖ KISHA SHPIRT FISNIK

Ti, pse mėrzitesh motra ime?
Mos vallė kaq shumė je lodhur,
nga jetė e fshatit plot mundime,
a, pranė ngaqė s’t’jam ndodhur?

Mė dhemb kjo heshtja jote e gjatė,
pėr dreq t’i kurrė s’ankohesh,
qė fati yt qe aq koprac
sa kurrė s’tė la t’gėzohesh.

Unė bredh ēdo fshat e ēdo qytet,
ndėrsa ti nė shtėpi,
s’e di me ē’mall tė kthehem pret,
kur ferk agshol i ri.

Ē’mizor! S’ta thashė kurrė sa tė dua,
pėr ty sa jam krenar,
qė buzėt fort di pėr t’shtėrnguar,
t’shpėrfillsh fatin barbar.

I largėt mbeta nėpėr vite,
prej zoresh tėhuajsuar,
njė shėrbim nga unė kurrė s’prite,
asgjė s’mė ke kėrkuar.

Veē sot plot zemrėn kam me ty,
pėr jetėt tona aq tė ndara,
unė udhėt bredh me ankth tė ri,
e ti prapė ngel e para.

Pėr dreq i dobėt dhe nevrik
Unė jam - dhe velem shpejt;
Ah, tė kisha njė shpirt fisnik
Si ti, dhe gjak tė qetė ndėr dejt!

8 shtator 2005

DASMA E IFIGJENISĖ

Gjithė ditėn n’lumė Ifigjenia
U ēmall me shpirt llagar;
Ndėrsa n’ujdhesė, zgavra me mija
E prisnin plot ushtarė.

Njė re e bardhė shaluar kish
N’Aulidė, kodrat pėrēark;
“Zefiri shpejt pėr ne do fryjė!“
- tha njėri nga detarėt.

Dhe zbrazėn kupat plot me verė,
pėr nder tė hyut Poseidon,
dhe ditėn shtynė tė rėndė beter,
bashkė me prijsin Agamemnon.

Kur dita u bor larg ndėr valė
Dhe mbrėmja e fshehu n’terr limanin,
njė kor hyjnish u shkreh nė vaj,
vajtonin bijat e oqeanit.

Aherė, n’Mikenė vasha e shkretė
Pėrmallur hynte nė pallat.
(N’pėr ag, mbi kalė pas Odisesė,
nesėr do shkonte nuse larg.)

Ende s’e dinte kjo ferishte,
ē’fatkob hyjnesha i kish gatitur,
i mrrolur nxinte Odiseu
dhe pinte verė me miq tė fisėm.

Orėt kalonin. Hije t’Erebit
Pėrgjonin Mikenėn rreth e ēark.
Mesnatė. Prān lira dhe aedi
I fundit shkon tė flejė nė shtrat.

Rrugėt flenė. Fle pallati,
Ifigjenia, krushk Odiseu,
pėrmes rruzullimit kalon Hipnosi
dhe shpall pushtet n’qytet t’Atreut.

Fshehtas nė gjumė, ati i mnershėm
I kumt ca fjalė vashės sė gėzuar;
“O bijė, qė era tė bredhė ujdhesės,
hyjnitė pėr fli tė kanė caktuar.

Nga dor’ atrore, gjakun n’altar
T’kėrkon mėni e Artemidės,
ku presin fllugat radhė - radhė,
thellė nė liman, pranė Aulidės.“

Mėngjesi gdhiu me diga resh,
pėrmbi kodrinat gėlqerore.
Fugonte gjogu i Odisesė,
pėrmbrapa nusja si fjoll’ bore.

 

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, maj 2009)

 

POEZI NGA PETRO MARKO

 

 

U lind nė Dhėrmi, Vlorė. Pak kohė studioi nė Athinė. Qė kur ishte nxėnės i shkollės tregtare nė Vlorė (tė cilėn e kreu nė vitin 1932) filloi tė shkruajė poezi dhe proza tė shkurtra. Petro Marko ka njė biografi nga mė tė pasurat dhe mė tė bujshmet nė letėrsinė shqiptare. Deri nė vitin 1936 ai punoi nė Tiranė si gazetar dhe po atė vit, nė moshėn 23 vjeēare u nis vullnetar nė Luftėn e Spanjės, si luftėtar nė brigadat internacionale. Pas Luftės sė Spanjės, gjatė kthimit pėr nė Shqipėri, ai do tė ndeshet dhe do tė marrė pjesė nė shumė beteja antifashiste nėpėr Evropė. Pas kthimit nė Shqipėri nė vitin 1940 do tė burgoset nga italianėt, qė aso kohe e kishin pushtuar Shqipėrinė dhe do tė pėrfundojė nė kampin e ishullit Ustika afėr Palermos. Nė pėrfundim tė Luftės Antifashiste nė vitin '44, Petro Marko do tė marrė pjesė nė radhėt e partizanėve italianė, duke i rėnė kryq e tėrthor Italisė, si luftėtar dhe si komandant me pėrvojė luftarake. Kur kthehet nė Shqipėrinė e ēliruar, ftohet qė tė qėndrojė nė krye tė gazetės "Bashkimi" nė Tiranė, por shpejt do tė pėrjetojė disa nga vitet mė tė rėnda nėpėr burgjet e shtetit shqiptar komunist, pėr tė cilin Petro Markoja kishte luftuar nėpėr Evropė dhe Shqipėri mė se 10 vjet rresht. Kjo pėr tė vetmin shkak se nuk mund tė pajtohej qė nė ditėt e para tė pushtetit me fillimin e diktaturės, e sidomos kur provoi t'i rezistojė diktatit qė i vinte Shqipėrisė aso kohe nga jashtė kryesisht nga Beogradi.

Tė gjitha kėto pėrvoja jetėsore i pėrfshin nė romanet: "Hasta la vista" dhe "Qyteti i fundit". Nė vitet '70 ai do tė shkruajė romanin "Njė emėr nė katėr rrugė", ndėrsa periudhėn e vėshtirė tė jetės sė tij nė ishullin e Ustikės do ta pėrjetėsojė nė romanin e tij tė rėndėsishėm "Nata e Ustikės".

Faqet mė tė fuqishme tė prozės sė Petro Markos reflektojnė triumfin e dashurisė dhe tė humanizmit njerėzor. Pas tėrė atij ferri nėpėr tė cilin kalon njeriu nė rrėfimin e Petro Markos, ai arrin tė mbetet i pamposhtur nga mizoritė e botės. Kėtė bėrthamė tė brendshme e rrezatojnė personazhet nga romanet e tij, kėtė shkėlqim biblik reflekton Petro Marko njeri dhe Petro Marko shkrimtar nė tėrė veprat e tij.

Nuk ka shembull nė letėrsinė shqiptare, ku tė jetė gėrshetuar dhe njehsuar aq shumė mes vetes njeriu dhe krijuesi - Petro Marko njeri dhe Petro Marko shkrimtar. Tek vepra e tij rrezaton bindja dhe besimi i lindur pėr dashurinė dhe humanizmin njerėzor, ndonėse sa rrojti ishte ndėr personalitetet mė tė persekutuara dhe mė tė munduara. Qyteti i Vlorės e nderoi duke i dhėnė emrin “Petro Marko”, teatrit tė tij. Presidenti i Shqipėrisė, Alfred Moisiu, nė vitin 2003 dekoroi Petro Markon me Urdhrin "Nderi i Kombit".

Kėto ditė ish dega e lidhjes sė shkrimtarėve tė Vlorės mori emrin “Petro Marko”.

 

Libra tė autorit:

 

Hasta la vista, Qyteti i fundit, Njė emėr nė katėr rrugė, Ara nė mal, Nata e Ustikės,  Shpella e piratėve, Retė dhe gurėt, Horizont, Fantazma dhe plani 3+4, Ēuka e shtegtarit, Njė natė dhe dy agime, Stina e armėve, Intervistė me vetvehten.

 

KENGA E VALES

(Vlorės)

 

Lėmo', o vale e pėrkėdhel

atė breg qė  s’ėshtė i gjallė,

e, kur tė flesh aty nė Skelė,

tė shtrihesh nė atė zall,

kėndo njė kėngė e nanuris

shumė qetė e me ngadalė,

se nė atė tokė fle njė fis

qė u ngrit nė shekuj valė

pėr nderin e Lirisė...

 

Lėmo' o valė me ngadalė!

kėndo njė kėngė lehtė,

tė mos dėgjohet gjer nė mal,

se aty nė ullishtė fshehtė

dergjen..... - oh lėre mos e nga,

kujtimi u ka mbet! -

 

Pra ti o valė, kėndo, mos qa,

se zemrėn e ke det

dhe gjuhėn ligjėrim e shkumė,

sa brigje ke nė dorė!...

Dhe kot kėrkon tė vėrė nė gjumė

dhe shpirtin tėnd, o Vlorė!

 

Po ah, o vend qė lind ē'ka vdes,

pse hesht mbi varr, i gjallė?

Pėrherė syri yt do jesh'

me llahtari nė zall?..

 

Lėmo' o valė me ngadalė,

kėndo kushtrim tė qetė...

Se mos dėgjohet lart nė male

nė Arbėrinė vetė

se atje dergjet njė jetė...

 

Lėmo' o valė e pėrkėdhel

me zemėr, jo me zjarr,

se bėn vaki qė vdekja del

e s'hesht brenda nė varr.

 

Kushtrimin tėnd o tė dėgjoj

oh, ndėrsa vendi qan -

atėherė, o valė, gjumi mbaroi

dhe labėt kush i mban...?!

 

KEMBEVE

 

Ē'keni, o kėmb', qė kėmba-kėmbės

po gjurmoni lot e lodhje?

a s'u ngopėt duke ecur

nėpėr shtigjet e sė nesmes?

ku e shpini n'ato ndodhje

t'ashpra kurmin qė ka ngecur

pėrmbi ju o kėrcitharė?

-Po drejtohemi nė varr!...

 

DESHPERIM!

 

Tėrė brenga bredhėrin

shpirtkėputur nėpėr rrugė,

zėr' i tij mė s'psherėtin

se nė syt' ku dergjet muga

lot i heshtur, lot i ngrohtė

rrokulliset me pėrtim

mes fytyrės djersėftohtė

duke shkruar: dėshpėrim!

 

HIMARA

 

Lagur syt' i zu qepalla,

s'kanė tė hapen nė jetė,

se nė ato vise tė rralla

fluturon shpirti shigjetė!

 

Atje, ah! gjelbėron fryma;

n'ato male ar tė lara

ku mbi re shkrep vetėtima,

shkruan me zjarr:

-Flak' ėshtė Himara!

 

APOLOGJIA IME

(JETES)

 

...Marrėzi, turp turp dhe

mėkate

pėr jetėn e tėrbuar

se kur mė ndal, o gjeneratė,

qė vuan rrugės ndonjė natė,

mė merr pėr tė dėnuar

dhe, me njė zė qė vret,

ngahera mė pyet:

-Ku linde, o i ri?

-O jetė, linda nė shkreti!

-Ku rron dhe ku vete,

nė ē'dhera e nė ē'dete?!

-Ēudi! Ē’kėrkon prej meje ti

dhe si, o jetė, pyet,

kurse nė varfėri

mė hodhe kur mė gjete

tė lindur nga skelete

pa dritė, pa liri?

-Njeri!

Nga vete, as mė thua?

-S'e di! Jo, nuk e di!

Po lermė, o jetė, ē'ke me mua?

-Dua ta di, po dua!

-Atėherė, jetė e krisur,

pėr mua mos pyet

se qysh nė n'agim kam nisur

tė shkel si skllav i shkretė

mbi gjurma shprese drite...

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

-O mėkatar,

as faliu ligjes sime,

bindu i ēmendur ėndėrrtar,

s'jeton mė shqetėsime!...

-Mu thell' nė brendėsirė

ku ndjenja rron e lirė,

ku dhembja dhemb e prekur

nga ligja jote e fuqiplotė,

nė gjirin tim si hekur,

si hekur e ēelik,

qėllo, qėllo, o me kamxhik;

pa frik' e pa mėshirė

e pa pendim,

se mu nė thellėsirė

tė shpirtit, nė njė kėnd,

lindi njė shqetėsim

qė ēeli varrin tėnd...

 

VETVETES

 

Gėlltite dhimbjen me pahir

nė thellėsinė tėnde!

Vėrtite brenda pa mėshirė

dhe qesh si njė ēapkėne!

 

Shterroi jeta, s'ka mė lot

as ėndrra, as pėrralla,

eja nė vete, dehu sot

me zemrat e gjalla!

 

HA...

 

Ha vajtim, o i helmuar,

ha gėzim, o i gėzuar,

ha pėrralla, o vjershėtar,

ha litar, o Atdhetar,

ha gėnjeshtra, o ėndėrrtar....

hani bar pėr tė jetuar.

Hani arkat... hiē mos mbeten

mbretėr - sa tė hani veten.

 

KENGA LABERISHTE

 

Kur ja marr o me tė qarė

asaj kėnge trimėrishte,

them: - Eh, mbeta si i vrarė,

se dyjarja labėrishte

mė kujton .... O Perėndi,

nuk e them, po do ja nis

sy rrėmbushur nė arrati

si bilbil i Labėrisė!

 

DERI KUR...

 

Deri kur i arratisur,

i pastrehė nė mėrgim,

deri kur o shpresėngrysur,

do tė endesh pa drejtim?

 

Kthehu, lumėmadh nė Atdhe,

mba nė gji atė flamur

qė valon i fsheht atje!...

Bėhu burrė! Po deri kur?!

 

PERMENDORJA E VLORES

(luftėtarit tė panjohur)

 

Trim , arbresh, ja ti si hekur

ēelik mė rri pa tundur!

Fsheh nė sy turmėn e vdekur

qė nga vdekja s’ėshtė mundur!

 

Rri rinia e tė sheh,

por mjerisht ajo s'tė njeh!

Edhe pyet, o zemėrftohur:

- Ē'ėshtė ky trim i panjohur?

 

TE VARRI I DREJTESISE

 

Tė pat rritur me pekule

drita e jetės... Po tani,

pse e vdekur ju pėrkule

dhunės - arit, pa stuhi?

 

Ja... tė qan o turm' e gjallė

qė tė humbi. Dhe me hak

tė kėrkon. Si thua, vallė,

pėr t'u ngjallur, do shumė gjak?

 

N'ARRATI

 

Kokėn mu nė trastė e futi,

mori dhenė... Pse o Zot,

tėrė kohėn jetėshkurtri

qetėsinė nuk e gjen dot?

 

Ligja me kamxhik s'e zbuti

skllavin qė endet sot e mot,

llogore nuk gjen gjėkundi

dhe mundimi s'e mund dot.

 

TUNGJATJETA SHQIPERI

 

...................

 

Tungjatjeta Shqipėri, Nėnė e fisit mirėpritės

pėr ata qė tė nderojnė.

Tungjatjeta Shqipėri, Nėnė e fisit kryengritės

pėr ata qė tė lakmojnė!

 

Ti je Besa, bujaria, Nėnė e fisit legjendar

pėr ata qė tė nderojnė.

Ti hakmarrja, burrėria, Nėnė e fisit zemėrzjarr

pėr ata qė tė shkelmojnė!

 

Ti o Nėnė, tėrė jetėn sa kujtohet historia,

theve prangat qė tė hodhi shkelėsi dhe barbaria!

Fryma jote, jeta jote, zemra jote ėshtė Liria!

Dhe kur bota ballkanike ra nė zi, nė robėri,

viset e tua kreshnike nuk i shkeli dot njeri.

Bijtė e tu sorkadhe mali, rritur erėrash pėr trima,

suleshin mbi invazorėt, si nė malet vetėtima.

 

Ti me shekuj dhe kushtrimin pėr ēlirimin e Ballkanit.

Ti me gjakun e arbėreshit skuqe jetėn e tiranit,

shkele ligjet e sulltanit, ngrite zėrin pėr Liri,

dhe me gaz djemtė tė kėndonin "Tungjatjeta Shqipėri!"

 

.........................

 

Pėrgatiti pėr botim  Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės, prill 2009)

 

 

HIQMET MEĒAJ

 

 

1944. Lind nė qytetin e Ballshit, mė 2 Maj, (varianti zyrtar 15 Maj) nga prindėr me origjinė nga fshati Kallarat i Vlorės. Babai i tij, Hasani, qe larguar nga fshati qė mė 1917. Mė 1919 bėn shkollė xhandėrmarie. Mė 1920 e gjithė shkolla, me instruktor patriotin Shaqo Derri, marrin pjesė nė Luftėn e Njėzetės. Ėshtė pjesėmarrės i Revolucionit tė Qershorit, Kryengritjes sė Fierit dhe rezistencės antiitaliane tė 7 prillit 1939. Kishte mbaruar Akademi Ushtarake nė Itali, Firence dhe Romė. Ka shėrbyer si postėkomandant xhandarmėrie nė shumė skaje tė vendit dhe sė fundi nė Ballsh. Nė fillim tė vitit 1944. duhej tė ēonte te gjermanėt mė se gjashtėdhjetė fshatarė, tė dyshuar pėr pjesėmarrje nė forcat territoriale partizane, tė cilėt do t’i pushkatonin. Hasani, bashkė me kolegė tė tij shoqėrues, vendosėn tė largohen nė mal me tė arrestuarit.

1947. Xhaxhai, Skėnderi, partizan i orėve tė para, luftėtar deri nė Jugosllavi, arrestohet papritur dhe dėnohet me vdekje. I zbutet dėnimi me 101 vjet. Babai, qė ndodhej nė Fier bashkė me familjen, largohet pėr nė Vlorė dhe strehohet te njė nga shtėpitė e Osman Haxhiut, Komandant i Luftės sė Vlorės.

1948. Blen shtėpi tė rrėnuar tė pashallarėve tė Vlorės nė rrėzė tė kodrės sė Budakut. Aty ėshtė rritur edhe poeti vlonjat Nexhat Hakiu.

1951. Pas hedhjes sė bombave nė Ambasadėn Sovjetike, babai pushohet nga puna. Shkon pėr pak kohė nė fshat bashkė me babanė, i cili filloi tė bėjė qymyr pėr ta shitur. Fshati i hapi njė botė tjetėr.

1952. Me urdhėr tė drejtorit tė shkollės, ngarkon nė karro me njė bashkėnxės libra tė vjetėr tė sekuestruar. Karrocieri u vė zjarrin te fusha e aeroplanit. Pas qortimit tė babait, qė nga ajo kohė, fillon tė lexojė me etje libra dhe t’i dojė si gjė e ēmuar.

1952. Shikon pėr herė tė parė njerėz tė vdekur. Ishin tre djem tė rinj qė i tėrhoqėn zvarrė pas njė karroje dhe i pėrplasėn te Sheshi i Flamurit. Qe njė pamje qė do ta shqetėsojė pėr tėrė jetėn.

1956. I plas njė granatė e vjetėr lufte dhe i copėton duar dhe kėmbėt. Mjeku kirurg e ēon nė sallė qė t’ia presė. Ngul kėmbė nėna, Memja: “Mė mirė tė vdesė se sa tė mbetet cung”. Gjymtyrėt i ngjiten pėrsėri me mjekime popullore tė njė plaku ēam. Qė atėherė i shikon kėmbėt si diēka e shenjtė dhe do t’i pėrdorė gjithnjė edhe pėr udhėtime tė gjata.

1960. Arrestohet papritur babai, nė moshėn 57-vjeēare, pėr “gojė tė lėshuar dhe pakujdesi nė detyrė”.

1961. Pėr tė ndihmuar nė gjendjen e mjeruar ekonomike, hyn nė verė nė punė sezonale nė Kombinatin e Konservave. Sėmuret rėndė dhe shpėton mrekullisht nga vdekja. Kalon njė vit nė Sanatoriumin e Vlorės, ku u pėrkujdes mjeku zemėrflori me origjinė greke, Vlash Ēili. Ai vit ėshtė vendimtar pėr lidhjen e tij me letėrsinė. Ndikoi sidomos njohja me Lasgush Poradecin dhe piktorin Fatos Nivica, xhaxhanė e kėngėtares Ema Qazimi.

1963. Dashurohet marrėzisht me Anėn, Noēen e mrekullueshme, dhe pėrjeton dashurinė e tij tė madhe tė jetės.

1963. Mbaron shkėlqyeshėm gjimnazin dhe i del e drejta e studimit pėr nė Fakultetin Histori-Filologji, dega gjuhė-letėrsi shqipe. Njihet me Xhevahir Spahiun te lista e lajmėrimeve e shpallur te ish arka e kursimeve. Fillon qė aty njė miqėsi e madhe vėllazėrore qė do tė zgjasė gjithė jetėn. E mban ekonomikisht vėllai, Gafuri, pėr tė cilin ėshtė krenar dhe uron qė tė gjithė tė kenė njė vėlla tė tillė.

1963. Nė auditor gjeti ata qė do tė bėheshin ndėr emrat e njohur tė letrave shqipe. Janė mbi tridhjetė shkrimtarė, studiues dhe gazetarė, (disa ndėr mė tė shquarit e letrave shqipe), qė nga poetėt e shkrimtarėt: Koēi Petriti, Xhevahir Spahiu, Ndoc Papleka, Faik Ballanca, Koēo Kosta, Nasi Lera, Gaqo Bushaka, Halil Laze, Pandeli Koēi, kosovarėt Adem Istrefi, Sulejman Krasniqi, Ymer Lugalliu, minoritari grek Foto Qiriazati; gjer te gazetarė e studiues si Spiro Dede, Seit Mansaku, Ilia Lėngu, Shaban Murati, Niko Dako, Fisnik Sina, Thoma Qėndro, Agim Korbi, pėrkthyesi nga gjermanishtja Aristidh Ristani, apo Kozeta Mamaqi, Tatjana Buda (Haxhimihali), Sami Ēabej, Vera Lohja (Ibrahimi), Hilmi Picoka, etj.... Pedagogėt e kohės ishin ndėr mė tė shquarit. Mori leksione nga Eqerem Ēabej, Selman Riza, Mahir Domi, Shaban Demiri, Jakov Xoxa, Myzafer Xhaxhiu, Mark Gurakuqi, Alfred Uēi, Fatos Arapi, Nexhip Gami, Androkli Kostallari, Koēo Bihiku, Zihni Sako, Jani Thomai, Anastas Dodi, Ziaudin Kodra, Stefan Prifti, Henrik Lacaj, Nonda Bulka, Petro Lalaj, etj.

1963. Nė Tetor boton pėr herė tė parė poezi nė revistėn “Nėntori” sė bashku me Dalan Luzajn, djalin e profesorit tė arratisur, Isuf Luzaj dhe Xhevahir Spahiun. Boton edhe te “Zėri i Rinisė”.

1964. Pas botimeve tė atij viti bėhet emėr i njohur dhe pranohet nė Lidhjen e Shkrimtarėve tė Shqipėrisė. E thėrret vetė kryetari i atėhershėm, eruditi i respektuar Dhimitėr Shuteriqi.

1965. Ndėrmerr njė udhėtim nė kėmbė, duke u nisur nga malėsia e Tiranės, ajo e Krujės, e Matit e deri nė malin Munellės tė Pukės, prej nga shikon pothuaj gjithė Shqipėrinė.

1966. Fiton ēmimin e parė nė njė konkurs mbarėuniversitar me temė pėr Mjedėn.

1967. Mbaron studimet me sukses, boton edhe librin e parė me poezi, kritika e rendit nė poetėt mė tė mirė tė vendit. Pėr emėrimin e tij shprehet Fatos Arapi nė librin me kujtime, se si u interesuan sėbashku me studiuesin Dalan Shapllo, qė tė emėrohej nė gazetėn e Lidhjes sė Shkrimtarėve, “Drita”, gjė qė u pengua nga biografia, babai i tij kishte dalė nga burgu njė vit para se ai tė nisej student. Kurse xhaxhai kishte qenė i dėnuar me vdekje. Nė kėtė pengim mori pjesė edhe shkrimtari Shevqet Musarai. U emėrua nė fshatin Rexhepaj tė Vlorės. Shefi i Seksionit tė Arsimit nuk ia jep shkresėn e emėrimit nė dorė, as e uron, por ia hedh pėrdhe. Drejtuesit e fshatit e stigmatizojnė pėrditė: “Ē’ke bėrė more ditėzi, qė tė kanė internuar kėtu mes baltrave, ndėrsa vjershat t’i kėndojnė gjithnjė nė radio”... Udhėton pėrditė nė kėmbė duke pėrshkuar dy herė nga 35 kilometra, pasi nė fshat nuk kishte strehim.

1968. Pėrfshihet nė “Antologji pėr Skėnderbeun”.

1969. Fillon punė nė Shtėpinė e Kulturės, Vlorė, gjithnjė me emėrim nė fshat.

1970. Pėrfshihet nė Antologjinė “Vargje tė zgjedhura”, me poetėt mė tė mirė tė kohės. Antologjia botohet nė disa gjuhė.

1970. Pėrfshihet nė “Antologji e letėrsisė pėr shkollat e mesme”, tekst mėsimor.

1971. Martohet me Noēen, duke kurorėzuar dashurinė e tij shumėvjeēare.

1971. Lindet fėmija e parė, Dasantila, qė ua zbukuron jetėn. Fiton Ēmimin e Dytė nė Konkursin Kombėtar me librin “Tregime pėr fėmijė”.

1973. Shoku i kursit universitar, mik i tij dhe redaktor nė SH B Naim Frashėri, Pandeli Koēi, e paralajmėron pėr stuhinė e egėr qė do tė shfryjė mbi letėrsinė dhe artet. Tėrheq tre libra tė gatshėm pėr botim: romanin “Shpėrthimi”, vėllimin poetik “Vazhdimėsi” dhe tregimet pėr fėmijė. Tė tre librat i asgjėson.

1974. Nė mbledhje tė posaēme, organizuar nga partia nė rreth dhe disa kolegė shkrimtarė mediokėr, kritikohet ashpėr duke e cilėsuar poet hermetik, shkrimtar borgjezo-revizionist. Dritėro Agolli, atėherė kryetar, ndėrhyn duke e mbrojtur. Shpėton me vėrejtje tė ashpėr paralajmėruese.

1975. Lind djali, Andi, me tė cilin nė tė ardhmen do tė bėhet shok dhe koleg nė letėrsi.

1976. Kritikohet pėrsėri ashpėr pėr dramėn “Vite tė vėshtira”, duke u lakuar deri pėr arrestim.

1977. Hyn nė mėnyrė tė paligjshme nė njė kabinė plazhi, pasi me familjen e tij prej katėr vetėsh jeton nė njė kthinė tė vogėl pa ujė e pa banjė. Policia vjen shpesh herė ta nxjerrė jashtė. E ndihmon Sekretari i Partisė, Viron Kona, njeri i shkėlqyer, i cili i qėndron afėr si njė vėlla i vogėl.

1978. Shkruan dhe vė nė skenėn e Vlorės dramėn “Shqipet e Stėrrallėzės”. E shikon shfaqjen ish drejtori i Televizionit, Marash Hajati, i cili e quan tė gabuar dhe shumė tė rrezikshme. Dramėn e kėrkon anėtari i Byrosė Politike tė PPSH, Manush Myftiu. Pas tre muajsh nė ankthin e persekutimit, vjen njė pėrgjigje e papėrcaktuar: “Drama tė hiqet nga repertori”. Pėrsėri merr paralajmėrim tė rėndė.

1983. Sėbashku me muzikantin Haxhi Dalipi dhe regjisorin Besnik Aliaj u bien kryq e tėrthor fshatrave tė Vlorės dhe krijojnė grupin pėrfaqėsues pėr Festivalin Folklorik tė Gjirokastrės, duke sjellė nė dritė kryeveprat folklorike tė njohura sot nga tė gjithė. Kėtė gjė bėnė edhe nė vitin 1988. Boton vėllimin poetik “Tokė e pagjumė” i cili vlerėsohet me ēmimin kombėtar “Libri mė i mirė poetik i Vitit” Dekorohet me Urdhėrin Naim Frashėri”.

1984. Nė diskutimin e bėrė nė Vlorė pėr librin e vlerėsuar, nė vend tė fjalėve tė mira, kritikohet nga kolegėt dhe kuadro tė partisė: pėrse ky libėr doli gjashtėmbėdhjetė vjet pas tė parit?

1990. Jeton nga afėr demonstratat e studentėve. Ėshtė dhjetė ditė pranė Dasantilės studente dhe nipave, Benit e Enielit. Pėrjeton nga afėr pėrpjekjet dhe sakrificat e studentėve pėr kalimin e Shqipėrisė nė shtet kapitalist demokratik.

1991. I vėllai, Gafuri, zgjidhet deputet dhe i siguron njė vizė pėr nė Greqi. Udhėton pėr pak ditė sėbashku me Andin. Pikėllohet shumė kur shikon se sa tė varfėr e ka lėnė komunizmi vendin e tij.

1992. Sėbashku me poetin ēam Xhemil Lato del nė treg nė rrugė, sepse me pagėn e vogėl nuk mund tė pėrballojė mbajtjen e vajzės studente dhe tė djalit nė liceun artistik tė pikturės. Kėtė punė e kryen deri mė 1994, kur fėmijėt mbarojnė shkollėn.

1994. Nė korrik tė kėtij vit, sėbashku me dy fėmijėt kalon ilegalisht kufirin e Greqisė. Ana ka shkuar gjashtė muaj mė parė dhe ka zėnė punė nė Kallamatė. Mė pas shkojnė nė Piré e mė vonė vendosen nė P. Faliro, ku banojnė edhe sot.

1996. Noēja operohet papritur duke hequr njėrin gjoks. Fillon njė periudhė e gjatė ankthi, kur merr vesh se gruaja e mrekullueshme njė ditė do tė largohet prej tij dhe fėmijėve.

1997. Nė kėtė vit tė trazirave tė mėdha i dėmtohet shtėpia nė Vlorė, i asgjėsohet biblioteka shumė e pasur, si edhe pothuaj tė gjitha dorėshkrimet e deriatėhershme, si dhe arkivi dokumentar pėr botimet qė kishte bėrė dhe vlerėsimet pėr letėrsinė e tij.

1999. Bėhet nismėtar i “Klubit Drita”. Me kėrkesė tė Nase Janit, i panjohur atėherė, takohen. Gjatė takimit i propozon Nases tė krijojnė shoqatėn e shkrimtarėve “Klubi Drita”, gjė qė realizohet dhe Nasja edhe sot vazhdon tė jetė kryetar. Ky takim ėshtė i filmuar nga Andi, i cili atė ditė e kishte kamerėn rastėsisht me vete, pasi do tė xhironte nė kopshtin botanik tė Athinės. Me ndihmėn e ēmuar tė TOENA-s botojnė dy antologji, prozė dhe poezi mė 2001.

2004. Fillon tė mbajė njė faqe letrare te “Gazeta e Athinės”, ku boton letėrsi nga Shqipėri, Kosova, diaspora, si dhe nga e gjithė bota.

2004. Njihet me Akademikun erudit Kopi Kyēyku dhe tė birin, shkrimtarin e shkėlqyer Dr. Ardian-Christian Kyēyku. Boton rregullisht nė revistėn e tyre europiane HAEMUS. Boton rregullisht edhe nė shtypin e Shqipėrisė, si dhe nė Kosovė e diasporė.

2005. Pas nėntė vjet pėrpjekjesh e mjekimesh, mė nė fund Noēja dorėzohet mė 29 Maj. Ikėn pėrgjithnjė ajo qė edhe disa muaj para se tė mbyllte sytė e lodhur, nuk e la punėn, shakatė dhe optimizmin pėr jetėn. As ai, as edhe vajza nuk kishin leje pėr tė udhėtuar. E ēojnė nė Vlorė sėbashku me Andin, ku i bėnė nderet e fundit. E ndihmon pėr t’u kthyer nė Greqi Bashkim Zeneli, ambasador dhe Andi Mahilaj, konsull. U ėshtė mirėnjohės pėr tėrė jetėn.

2008. Bėn gati librin me pėrzgjedhje poetike tė 45 viteve krijimtari, romanin “Kukullat e pyllit”, si dhe njė pėrzgjedhje me poezi nga poeti grek Sakturi, pėrkthyer nga Andi dhe ai. Ndėrkohė, qė pas vitit 2000 ka botuar disa libra e antologji letrare.

 

KRIJIMTARIA:


Poezi:

 

NISJA- 1967

DITĖ PRANVERE- (Poezi pėr fėmijė)- 1969

TOKĖ E PAGJUMĖ- 1983

TE JU TROKAS- 1988

VETVRASJA E QIRINJVE- 2000

KUJTESĖ E SHPIKUR- 2003 (Botim personal nė pak kopje) Ėshtė i pėrfshirė nė antologjitė poetike:

ANTOLOGJI PĖR SKĖNDERBEUN- 1968

VARGJE TĖ ZGJEDHURA ( nė disa gjuhė tė huaja)- 1970

ANTOLOGJI E SHKOLLAVE TĖ MESME- 1970

PORTAT E HARRESĖS- antologji e poetėve nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi)- 2001

QIEJT E SHPIRTIT (antologji e poetėve nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi)- 2006

ANTOLOGJI E POETĖVE TĖ VLORĖS (shqip dhe italisht)- 2004

SHTĖPIA E DIELLIT DHE E DETIT...(antologji poetike pėr Vlorėn)- 2007

SINUCIDEREA LUMĀNĆRILOR (VETVRASJA E QIRINJVE), antologji autori, zgjodhi, pėrktheu dhe botoi nė rumanisht Kopi Kyēyku- 2008

KUJTESE E SHPIKUR - KOLANA E ZGJEDHUR E POEZISE SHQIPE - TOENA, 2009

 

Prozė:

 

KUKULLAT E PYLLIT- roman (botim personal)- 2003

PĖR ASKUND- tregime (botim personal)- 2003

ĒIKPAKU- roman pėr fėmijė (botim personal)- 2003

"ZINXHIRI I ANKTHEVE" libėr intervistė, bashkautor me Akademikun KOPI KYĒYKU si intervistues- 2006, 2008

Ėshtė i pėrfshirė nė antologjitė e prozės: FRUMUCETEA CARE UCIDE (BUKURIA QE VRET)-Bukuresht, 2006, me bashkautorė: Faik Konica, Ernest Koliqi, Mitrush Kuteli, Lasgush Poradeci, Migjeni, Martin Camaj, Anton Pashku, pėrkthyer dhe botuar nė rumanisht nga Kopi Kyēyku.

SHTĖPIA MBI RROTA, 2001 (antologji nė prozė e shkrimtarėve nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi) MASKA E DITĖS", (antologji nė prozė e shkrimtarėve nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi), 2006

TREGIME TĖ ZGJEDHURA TĖ AUTORĖVE VLONJATĖ- 2006 Ėshtė bashkėformulues i antologjive

SHTĖPIA MBI RROTA dhe PORTAT E HARRĖS, si dhe redaktor i antologjive QIEJT E SHPIRTIT dhe MASKA E DITĖS.

 

Ka botuar dhe boton rregullisht nė shtypin shqip nė Shqipėri, Kosovė dhe diasporė. Boton rregullisht nė revistėn HAEMUS tė Kopi e Ardian-Christian Kyēykut nė Rumani. Prej 2004 mban bashkė me tė birin, Andin, njė faqe te “Gazeta e Athinės”, ku boton letėrsi nga Shqipėria, Kosova, diaspora dhe Bota.

I pėrket rrymės letrare mikrobotizėm.

 

ANA

 

Nė kėtė kllapi tė syrit rri njė qiell tjetėr

aty tė kam vendosur

tė mė ruash njė vend,

do tė tė sjell lajme tė reja

do tė tė tregoj pėr shiun qė rrjedh brenda meje,

ti tani banon nė njė mungesė tė madhe

edhe unė jam nė njė mungesė tė madhe

megjithatė takohemi. Rrobat e tua,

kėpucėt, fustanet

kapelet e rrumbullakėta, hidhėrimin e kėmbės,

tė gjitha i flaka,

ti vjen natėn, gjithnjė natėn,

si dritė hėne ngjyrė limoni,

mė futesh nė shtratin e gjerė...

Tani mungesa bėhet dhomė

tani mbushet me zėra qė dikur kanė qenė

fytyrė, mėrzitje, temperaturė, lodhje

nė njė kohė me kufij tė paqartė.

Dua tė ta fshij pluhurin

tė tė blej flokė tė rinj, jo prej bari e rrėnjėsh,

tė tė ēoj nėpėr vende tė panjohura

ku shpesh jemi takuar e puthur.

 

27.10.2005

 

AJO  QĖ  VJEN...

 

Ajo qė vjen, vjen nga larg,

sjell mė parė turbullimin,

vorbull qė fryn, tė shprish flokėt dhe shpirtin,

gjumi bėhet ankth, ankthi fytyrė,

fytyrė me formėn e asaj qė vjen,

dhe kur vjen, s’ėshtė mė e fshehtė,

e zakonshme bėhet, tė lodh,

tė mėrzit, thua: kur do ikė,

ku do ikė ajo qė vjen...?

 

Dhe largohet, lė pas turbullimin, vorbull

qė fryn, tė shprish flokėt dhe shpirtin,

gjumi bėhet ankth, ankthi fytyrė,

fytyrė me formėn e asaj qė ikėn,

dhe kur ikėn, kur do vijė s’dihet,

e sigurtė ėshtė, do tė jetė e zakonshme,

e zakonshmja tė mėrzit, thua: kur do ikė,

kur do vijė prap...?

 

maj  2001

 

DERI  NĖ  SHUARJE

 

Harresa, koha qė ikėn

avull veshės, pa frymė,

interval zmadhues, gjithēka

bėhet s’ka qenė, fytyra gur,

jam-i ish,

harresa pėrpin...

 

...vjen rrotull tė gjthėve

koha qė ikėn, avulli veshės,

fryma pa frymė. Ajo qė ka qėnė

ikėn e ikėn,

interval zmadhues

deri nė shuarje.

 

Dikush pėrsėri

diēka rrėmon

kujtesėn shpik.

 

02. 07. 2001

 

KUKULLAT

 

Tė gjitha ishin lodra e dashur

dhe vitet kukulla. I lyenim me tė kuq

i vishnim me mėndafsh

u nxinim, u zverdhnim flokėt

dhe luanim. Dhe luajmė.

Asnjėherė nuk kuptuam

(si mund tė kuptonim?)

qė dhe kukullat ēalonin.

 

5 Nėntor 2004

 

TE KRISTUA DHE TE VANGJELI

 

Vangjeli shet armė. Kristua ilaēe

dyqanet pėrbri.

(Irakliu i pėrshėndet ēdo mėngjes “mirėmėngjes”

dhe ēdo mbrėmje “mirėmbrėma”. Vesh gjithnjė kostum gri).

Hyn vdekja te Vangjeli, porosit dy revolverė. Te Kristua

antibiotikė. Kanė xhiro tė mirė.

Nuk thėrrasin si te tregu i mishit.

Hyn vdekja prapė, kėrkon plumba te Vangjeli. Te Kristua qetėsues.

Ngatėrron dyert vdekja, kėrkon thika te Kristua,

te Vangjeli fasha dhe pudėr. Gjithnjė qesh

te Kristua dhe te Vangjeli.

Natėn dalin armėt nė rrugė, qėllojnė kundėr fashave

thyejnė qelqet e farmacisė.

Gjithė natėn e natės

antibiotikėt mjekojnė vitrinat

nė mėngjes nuk ka shenja plagėsh.

Veē tutje nė lėndinė,

Irakliu ka zhveshur kostumin gri

ka veshur njė cohė tė trashė bari

ka vėnė nė kokė njė kapele guri

ka shkruar nė gur emrin e tij

 

5 Nėntor 2004

 

ZARFI I VERDHĖ

 

Ky burrė me njė zarf tė verdhė

mban nėn sqetull skeletin e tij

ka frikė mos i rrėzohen eshtrat e i thyhen.

Kalojnė pambukė mbi vena tė shpuara

fajin e kanė rruazat e kuqe

dikush i ka ngrėnė nga uria a nga frika

kėrcasin stolat nė pritje dhe ky qen i bardhė

ka ngulur sytė mbi  zarfin e verdhė.

 

2004

 

TRAM

 

Mbėrtheva me njė kapse tė kuqe

kollėn time tė vjetėr...

mjekrėn e futa

nė qeskė tė zezė

zbrita njėzet vjet

njėzet shkallė tė rreme

hipa nė katin e katėrt tė kurvave

pastaj u kujtova pėr njė burrė tė heshtur

qė dikur zėvendėsonte mua

pa bojra nė kokė

lėshova kollėn nga kapsja e kuqe

bota u mbush me shkallė

nuk po vendos

tė ngjitem a tė zbres.

 

31.12.2004

 

SUPERMARKET GJĖRA TĖ LIRA

 

Bli njė konservė

ky peshk ka humbur jetėn

para pesė vjetėsh

nė njė aksident kur u pėplas me rrjetėn

kjo domate lulėzoi

kur unė s’kisha lėnė mjekėr

ndodhėn shumė, gėnjeshtra jeshile mbinė udhėve

nė formėn e rrepave

dikush me kohėn nė duar

e gdhendi buzėqeshjen te pllaka nė mur

njė tjetėr pesė kurora vuri

kur koha ishte varur si perde

Nė supermarket, nė qivure tė vegjėl

zbukuruar me lulka

shiten detra tė vdekur

e lėndina tė zverdhura

 

29.1.2005

 

SEPSE...

 

Sepse njė njeri i gurtė

rrinte sipėr njė kolone, pa ujė

pa bukė,

kishte mall pėr fjalėn dhe ecjen,

sepse A2 autobuz me shumė vende nė kėmbė

ėshtė sonte armiku im,

sepse pasi takova Eskilin

te parku zoologjik

i mbeti hatri Sofokliut

nuk ia dėbova macen nga hunda,

sepse nata dhe unė

ishim dy qeska plastike pa ajėr brenda...

 

dhjetor 2004

 

ESTETIK ATHENS

 

atje ku Nova Bank kėrcėnonte

me pėrmbytje tė reja

kujtuam Cunamin

Singruja* kishte veshur minifund

dhe autobuzi kishte veshur minifund

Estetik Athens, gjokse artificialė,

Pansistems, Tojota, Transko,

ndreqa flokėt, hoqa rudhat,

zgjata organin mashkullor

rrėmbeva njė Audi luksoz

humba rrugėn,

qyteti qe bėrė ajėr.

 

9.1.2005

 

* Udhėgjerė kryesore nė Athinė

 

BUZE TE NDEZURA

 

Nė muret e lagėsht

hardhuca e kuqe vret heshtjen

me gjuhėn e hollė. Era ka vdekur

nė gjethet. Ajri i trashė

nė kohėra tė tjera ka ngrirė, dy buzė

tė ndezura mė kėrcėnojnė

dhe unė futem brenda njė shekulli

ku s’ka kompiuter

kuajt shqelmojnė shtėpitė publike

dalin pelat duke hingėllirė

pėrtypin epshin si fije bari. Ditė

pa datė, orė pa akrepa

koha nxjerr rėrėn nga sytė.

 

7.7.2004

 

NUK DUA TJETĖR

 

tani nuk dua tjetėr

veē t’u ndėrroj vendet gjėrave

pjatėn ta vendos nė qiell

me njė hėnė si vezė tė skuqur nė mes

tė ushqej me tė Arifin leshragjatė

qė shet tespihe dhe fle nėpėr stola

(po mė thonė se Arifi ka vdekur

shėtit natėn me njė shtėmbė plot verė

deh qentė e rrugės dehet edhe vetė)

tani s’dua tjetėr, veē

tė mbush njė makinė policie me peshkaqenė blu

ta fus Kainin nė parajsė, Evėn nė bordelo,

ta ngjall venėn e vdekur tė dritės,

nė Kolosé Aristofanin bretkocė

ta ndesh me Gņgolin pa hundė

ta fus dorėn  thellė nėn tokė

tė nxjerr qė andej farėra krishti

tė mbijnė priftėrinj tė njė race tjetėr

 

11 Nėntor 2004  

ora 14:43

 

DHJETOR I NJĖ VITI PA DATĖ

 

Zbres shkallėt e njė libri, bėj dush

lahem nga shkronjat  

nuk e dija, kisha shpikur njė qytet. Luaja me trenat

u shtypja hundėn kambanareve,

pėrtypja papushim stolat e rrugėve

mė kėrcisnin nė dhėmbė cifla dritash. Pastaj

qyteti mė shpiku mua

mė bėri plak me njė feste tė kuqe

mė dha nė shpinė njė trastė

t’i shes rrugėve stolat dhe kambanaret

tė nxjerr nga goja dritė.

 

dhjetor 2004

 

RRUGĖ TĖ ĒMENDURA

 

Kur humbi rruga e parė

paditėsit u tronditėn. Shkuan nė gjykatė

askush s’i besoi. Mė pas humbi e dyta. Gjykatėsit

urdhėruan policėt. Paditėsit u nxorrėn me dhunė nga salla.

vazhdoi humbja e tretė, e katėrt

gjykata i nxorri paditėsit tė ēmendur.

Kur humbi rruga pėrballė gjykatės

paditėsit hynė nga terraca. Gjykatėsit nuk erdhėn dot.

 

Megjithatė vendimi u shpall:

janė ēmendur rrugėt!

 

3 dhjetor 2004

 

NJERĖZ TĖ HARRUAR

 

kur heshtjen e prishte ai

buldozi i kuq

shtėpinė tonė e mbulonin eshtra dhe kafka

“Janė njerėz tė harruar” thoshte im atė

koka pashallarėsh, duar shpatarėsh

eshtra barinjsh, tregtarėsh,

nuk ishin vdekje, qenė komedi

ēibukė prej balte, dekorata gjeneralėsh

dhėmbė pa nofulla, gjyle, gaveta

“janė uri tė harruara” thoshte im atė

“Kur humbin zemrat, kur humbin buzėt,

kur humbin fjalėt, humbin dhe varret”

Shtėpia jonė kėrpudhė i shtynte

ēlironte qiellin e vet tė vogėl

ne rriteshim mes vdekjes

qė ngjante me lodėr

 

4.2.2005

 

(Botuar nė "Gazeta e Athinės", shkurt 2006)

 

ANDI MEĒAJ

 

 

Andi Meēaj u lind mė 6 qershor 1975, nė Vlorė. Mė 1994 ka mbaruar liceun artistik pėr pikturė po nė Vlorė dhe nė kėtė vit mėrgon nė Greqi ku hap njė ekspozitė pikture vetjake tė vlerėsuar nga shtypi vendas. Ėshtė pėrfshirė nė antologjitė poetike "Portat e Harresės", Tiranė, Toena 2001, si dhe te: "Antologji e Poezisė - Qiejt e Shpirtit", Tiranė, Bota Shqiptare & Meda Dea 2006, me shkrimtarė nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi, 1990-2006 dhe nė antologjitė e tregimit "Shtėpia mbi rrota", Tiranė, Toena 2001, si dhe te: "Antologjia e Prozės - Maska e Ditės", me shkrimtarė nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi 1990-2006, botuar nga Bota Shqiptare & Meda Dea, Tiranė 2006. Boton rregullisht nė shtypin shqiptar dhe atė tė Diasporės. Nė vitin 2009 ėshtė pėrfshirė nė kapitullin e nje teksti universitar pėr poezinė moderne tė pasviteve '90-tė.

 

Ka botuar:

 

"Puthje ujore" poezi. Albin-Tiranė 2001

"Tokė e Bekuar" poezi. Toja-Athinė 2002

"Nga Letėrkėmbimi me njė Fantazmė" poezi. Toja-Athinė 2003

"Qyteti fle nė Xhepin tim" poezi. Enalen-Athinė 2006

 

KU  VETE KĖSHTU

 

Ku vete kėshtu,

mes ngatėrresash kaq e sigurtė

dhe ikėn, ikėn si ditė nga kafazi i natės,

pėr tė hedhur vellon nė krahėt e virgjėrisė sonė,

duke pirė qiellin nė kupė ēaji,

rrugicėn tonė nė ēantėn e tualetit e fut,

pasqyrė tė vogėl, e vogėl por e lumtur pėr ne,

pėr grimcat e rėrės qė rrėshqasin duarve

si kujtimet,

 

gjurmėt e limonave mbinė tė kaltėr,

karafili dhe shega mbi buzėt e tua puthen.

 

Ti erė, ku vete kėshtu?!

 

ROMANCĖ

 

Jam kthyer pėrsėri, pėrsėri nuk dihet se ku shkova,

njė tjetėr qė rrobat dhe hapat e mia kishte veshur,

si zakonisht nė ora tetė mbėrriti. Tė hapur e gjeti derėn,

zemrėn e gruas si zakonisht tė mbyllur.

Tė parėn shqelmoi veten, pastaj muret,

dritaret nga frika shkundėn xhamat dhe shkoi tė shtrihej

nėn zhurmėn e ėndrrave, qė vetė urdhėroi,

tė flinin.

 

PĖRGJIM

 

Shtėpia rėnkon nėn kornizat varur mureve

dhe ti njė ditė do tė mbyllesh atje, muret pėrsėri

do tė ankohen, ti, jo, nuk ke kujt t’i bėrtasėsh,

fjalėn e tyre tė fundit dyert e thanė,

tė trokiturat ndalohen me ligj,

tashmė ka humbur fletankesa jote,

 

dhe trupi rebelohet, duart thyejnė kornizat,

kėmbėt shqelmojnė dyert, mishi trokitjet rikujton,

muret rėnkojnė, pėrsėri rėnkojnė muret, nuk ka mė korniza,

vetėm sy nėpėr dritare.

 

NINULLĖ

 

Ai iku, mbylli derėn,

jo, dera e mbylli atė.

Rruga me shami nė duar, (duke e tundur),

e pėrcolli gjer tek deti,

jo, shamia me rrugėn nė duar, (duke e tundur),

e pėrcolli gjer tek deti.

Deti me pulėbardhat e zeza dhe

kapelen e kuqe, e futi nė anije,

jo, pulėbardhat e zeza dhe kapelja e kuqe

me detin, e futėn nė anije.

 

Anija u pėrkund,

u pėrkundėn dhe duart e nėnės.

 

GJURMĖ NĖ BRAKTISJE

 

Nė kėtė rrugė ka gjurmė hapash,

disa tė vogla, tė mėdha,

disa gjysma, tė reja disa.

Po t’i ndjekėsh do tė tė shpien te shtėpia

e braktisur nė fund tė rrugicės.

Do tė hapėsh derėn, ose do tė hysh me njė

tė shtyrė brenda, ėshtė e kalbur si kujtimet.

Do tė tė mbysė kolla nga pluhuri i harresės,

mos u shqetėso nuk je i sėmurė, mikrobet

i varrosėn bashkė me njerėzit.

Do tė shohėsh copėza qelqesh dhe dritare

tė shkatėrruara nga koha, dikur frynte

dhe i pėrplaste ato. Do tė shohėsh

tavolinėn kėmbėthyer, ndoshta

nga pesha e pjatave ndėr vite,

kolltukėt e shqyer nga mola,

dėrrasat e dyshemesė tė shkulura

dhe tavanin e ciflosur nga lagėshtira.

Vazhdo nėpėr kuzhinė, pas saj ndodhet

dhoma e gjumit, atje do tė shohėsh

shtratin e madh, tashmė

pėrtokė, tė gjunjėzuar,

dikur ky oaz dashurie, falte lumturi.

Do tė shohėsh mure tė bardhė,

korniza tė ērregullta qė ekspozojnė fotografi

tė zbehta ēastesh, dikur kanė qenė frymė brenda

rrobave dhe shpirtrave tė tyre.

Ec dhe do tė shohėsh gjurmė, tinguj, tik-tak-un

e orės varur nė komodinėn e vjetėr, dollapin

e teshave, me kostumet dhe fustanet e ēngjyrosura,

dikur shkėlqenin mė shumė se dielli.

Vazhdo tė haposh, tė lėsh gjurmė

nė historinė e braktisjes, dikur,

ndoshta dikur edhe ty do tė tė vizitojė dikush.

 

SHTĖPIA

 

Kam hapur krahėt,

sigurisht duhet tė pėrqafoj dikė,

ndoshta shtėpinė e viteve qė ikin sėprapthi,

ndoshta shiun qė do t’u rikthehet réve,

apo atė qenin e zi tė zotit Andon,

kur flet nė tre gjuhė tė huaja kafshėsh.

Zgjas krahėt, i hap, i hap, i hap,

pėrqafoj shtėpinė, e shkul dhe rrėnjėt

ia hedh.

 

Mbi dhé

bien lodra, lodra, lodra

dhe koka ėndrrash tė prera

mbi dhé.

 

PIKTURĖ  SUREALISTE

 

Anės rrugėve do tė gjesh sy

varur nėpėr pemė, frutat i hėngri toka

duke na goditur me farat e tyre.

 

Do tė gjesh njerėz tė mbirė fushave,

lulėkuqet i hėngri toka

duke na konturuar me tė kuqen e tyre.

 

Anės rrugėve do tė gjesh sy tė pjekur,

tė kuq, qė u rėndohen pemėve.

 

FRIKA QĖ BĖN PĖR TĖ QESHUR

 

E vesha krahėve

kėtė ngjarje tė vrarė,

jo se kam ftohtė,

por tėshtij

dhe nėse tėshtij,

nxjerr ndodhira

me arinj dhe njerėz,

dhelpra dhe jashtokėsorė,

domethėnė kam frikė,

frika tė bėn pėr tė qeshur,

unė qaj,

dhe iki me kokėn nė duar,

ta nxjerr shėtitje.

 

Ē’DHĖMBĖ  TĖ  TMERRSHĖM

 

Duke parė njė buburezė tė balsamosur

nė dritare, loti qau, bashkė me tė unė.

 

E di, njė ditė do tė kthehet, ushtria

milionėshe do tė shqyejė mishin.

 

Ndėrsa ne mbas dritareve do tė mėrmėrisim

“Ē’dhėmbė tė tmerrshėm paskan buburezat?”

 

BALADA E MOHAMEDIT

 

Kėpucėt veshėn kėmbėt e zeza

tė Mohamedit,

njėrin sy e ka tė lagur,

njėrėn mėngė tė ngrėnė,

hunda i ka ngrirė, e heq, e fut nė xhep,

hunda fillon tė kėndojė

njė melodi kurvash,

Mohamedi dėgjon

megjithėse pa vesh.

Rruga fillon tė ecė,

ecin dhe kėpucėt

veshur kėmbė tė zeza

kėpucėve u del bisht dhe katėr kėmbė.

Dikush sheh njė kalė,

dikush dy kėmbė tė zeza,

njė tjetėr gjen hundėn e ngrirė

duke fshikulluar me kamzhikun - pemė.

 

PLAKU LODĖR

 

Ēapon, godet bastunin

nė rrugėn drejt kishės,

troket orėt e tij tė mbetura,

asfaltin e zi qė hap derėn,

nga del e bukura e dheut

shndėrruar nė flutur,

krahėt e ylbertė pėrplas,

nė flokėt e tij shekullorė vendos,

tė jetojė dhe tė vdesė.

Dora kurdis zemrekun,

ecėn dy hapa, ndalon,

rikurdiset, vazhdon.

Nga qoshja del fėmija kaēurrel,

me sytė e dielltė, 

duke bėrtitur, duke ulėritur

nga gėzimi pėr plakun lodėr,

pėr kėtė gjigand tė rrudhur,

me tesha tė ngrėna kohėve,

me kėtė bastun qė ka hedhur

rrėnjė nė shpirt.

 

Kujdes biri im,

ka nevojė pėr shumė dashuri

dhe pak kurdisje.

 

KUR BIE SHI

 

Bie shi nė oborr dhe nė

shpirtin tim, nuk kam ombrellė,

strehė nuk kam, vetėm njė qiell

dhe katėr mure qė ma rrethojnė

qenien, duke u vyshkur,

tkurrur brenda meje.

Macen e zezė e shoh tė laget,

tavolinėn tė gjėmojė si tambur,

mbulesat, fantazma tė vallėzojnė,

krevatin tė ngrihet, tė shkundet si qen,

nga pikturat tė dalin njerėzit-hije,

me sytė dhe duart e ndritshme.

Ndėrsa erėn tė shtrihet mbi dysheme,

tė lotojė nga dhimbja dhe trishtimi.

 

FĖMIJĖRIA

 

Pėrplaset dera, hyn ai,

sytė i ka tė verdhė,

duart jeshile,

kokėn katrore,

brenda xhepave rri fshehur fėmija,

e nxjerr, i blen akullore,

lodra, tė puthura,

rrotullon botėn nė karuzel,

tregon rrugėn ku u rrit,

shtėpinė e vogėl me baēen e madhe,

qenin larush tek bredhėrinte

dhe gjyshen topolake qė rrudhte kohėn.

 

NĖ DORĖN E VAJZĖS

QĖ FILLON TĖ QESHĖ

 

Sot s’mė hahet,

nga ballkoni pėrtej

del ngopja,

i kalon tė 100 kilet,

mė pėrshėndet

me njė lėkundje dore

qė i ngjan lavjerėsit.

Nė tavolinė pjatat flenė

me ca gėrhima qė s’durohen,

pas pak vjen vetmia

me pėllumbat e saj,

ma pėrlan

sofrėn time besditėse,

mėrzitem dhe bėj gati

aeroplanin lodėr,

fluturojmė ngadalė

ēati mė ēati,

ballkon mė ballkon,

derisa ulemi nė dorėn e vajzės 

qė fillon tė qeshė. 

 

RRUGA DREJT QYTETIT

 

Rruga drejt qytetit

ka pluhur,

sy anės pemėve.

Makinat qė zhurmojnė

janė lodrat e fėmijėrisė sime,

Ky burrė u bėn roje

bletėve dhe kujtimeve.

Nė fusha qentė lehin,

ruajnė dhėntė dhe zėrin.

Autobuzi sjell

ndenjėse tė zbrazura

dhe mendime.

Ky zotėria pranė meje thotė:

-qyteti nuk ėshtė mė fėmija

me pantallonat e shkurtra,

tani ka vėnė kravatė, pantallona xhins

dhe njė okė xhel nė flokė.

 

NĖ NJĖ ISHULL TĖ EGJEUT

 

Kėtu rrugėt janė tė ngushta,

nė rresht pėr njė

ecin njerėzit,

nėn portikėt e ulėt

tė dyqaneve dhe shtėpive.

Hapat djersijnė

kujtesėn e kėmbėve.

Fjalėt puthin

qafė femrash gjizbuluara.

Plaku mustaqelli

i bėn shoqėri pelikanit Petro

dhe mullinjve me erė.

Nga qoshja pėrballė

vogėlushi zbulon botėn,

derdh buzėqeshje.

Akuariumi gjigand

ėshtė hėnė e madhe e ndritshme,

mbushur gjėra tė shijshme.

Tingujt pėrhapen

flutura tė vogla tė padukshme.

Nata ėshtė ajo vajza me mini

qė kėrcen deri nė mėngjes.

 

TRAM BY NIGHT

 

Trami,

balenė stėrmadhe,

ka mbyllur gojėn.

Njerėzit ngjajnė

peshq tė ngjyrosur,

me rrobat e ndritshme

si luspa.

Ky burrė

i lexon ulur mendimet

bri gruas

me celularin ngjitur pas veshit.

Dy arlekinė pasqyrohen

nė xhamin pėrball.

Fėmija brenda meje

zgjohet, zgjat duart,

i ledhaton.

Qeni pekinua

lėpin buzėt

dhe imazhin e kockave

tek kryqėzohen mbi njė bluzė.

Njė fizarmonikė hyn,

sjellė erė

dhe kujtime,

zėngjirur

kėngėzon dashuri.

 

QIELLI PIKON QUMĖSHT

 

Qielli pikon qumėsht,

zogjtė sjellin mėngjesin

dhe aromėn e vesės,

nata mbyll grilat, vetėvritet,

ngjyrat dhe rrugėt

fillojnė tė ēelen

gjinj tė vegjėl, tė mėdhenj,

lypėsi im personal

veshur kravatė dhe kostum,

s'pranon mė mėshirė,

tė dielave ėshtė pushim,

qeni barbon,

mė vėshtron me sy fėmije,

belbėzon,

njerėz tė hekurosur fillojnė

rizgjimin e rrugėve,

nga flokėt, rrobat dhe supet

u rrjedh qumėsht.

 

MESNATĖ, NĖ ORĖN DYMBĖDHJETĖ

 

Ora dymbėdhjetė,

mesnatė,

ky tram qė m'i pėrkund mendimet

mė rrėfen ėndrrat e natės,

Hyn Nikua

dhe era tė pėshpėrin,

Kristua me fishekzjarre

mbjell buzėqeshje,

Vangjeli duke kalėruar

mėzin lodėr,

Vjen dhe Melihaja

me shaminė e bardhė

qė ia nduk faqet.

 

Hėna vizaton nė qelq,

kokėn e madhe tė zbehtė,

brenda meje,

shėtis vende tė pashkelura,

shaloj njė statujė,

hapoj mespėrmes oqeanit paqėsor,

zgjas mjekrėn,

kėndoj nė tre gjuhė njėherėsh,

pagėzohem mbret.

 

MĖ NGJISIN SHKALLĖT E NJĖ ĖNDRRE

 

Mė ngjisin shkallėt e njė ėndrre,

errėsira mė zbret njė qytet,

mbi flokėt e vajzave

dritat zgjohen korale,

anės rrugėve kėndojnė

makina tė dashuruara,

dy pemė vogėlushe,

kukafshehtazi luajnė me mua,

shtėpia zgjat kryet,

pėrgjon hapat e kthimit tim

dhe turmėn cigane

qė ikėn me erėn,

njeriu i vogėl

me ėndrrėn e madhe nė kurriz

ka humbur rrugėt,

shtėpinė qė pėrvėlonte mall,

pėrkėdheljen e dridhur tė nėnės,

lulen qė ēelte njė herė tė vetme,

dredhklėn qė pėrqafonte pikturat nėpėr mure,

kokėn e prerė tė Barbit,

ariun lodėr qė u binte

papushim daulleve

dhe saksinė qė vetėvritej

sa herė hidhej nga ballkoni.

 

 

LINDITA AHMETI

 

Lindita Ahmeti u lind mė 1973 nė Prizren. Shumė poezi tė saj janė botuar nė gjuhėn shqipe dhe maqedone. Ka publikuar vėllimet: "Mjedra dhe bluz" (1993), "Ishulli adular" (1996), "Brezi i Zonjės" (2000), dhe librat nė maqedonisht: "Stone moon"(Hėnė e Gurtė) (1998) dhe "Blue dream"(Ėndėrr Blu) (2002).

 

TE PRAGU PURPUR

 

Kur ti dole nga dera lart

atėherė ujėrat u shqetėsuan

nė dhe tė dukė gjinit

mbi prizren u shemb qielli

dhe ti mė ike

mė shkove

mė le te pragu purpur

besa besė mė the

besa tė thashė unė

ti u bėre flutur qiriri

mua mė le gur porfir

te pragu

pastaj qielli u thye si vazė kristali

ra kupa qiellore mbi prizren

u derdhėn yjet dardhishtės

hėna u rrokullis malit e ra nė lumė

erdhėn kalorės me dhėmbė tė verdhė

ra qetėsi

pani pėrgjonte para shtėpisė sė moēme

lumi kullimė rridhte

turbull

buronte nga sytė e mi

unė te pragu purpur

a do tė vijsh ta mbyllim derėn lart

e mban mend si mė the

do tė lindem zog hiri

e mbete diku nė re

shikoj prizrenin prizreni fang

shikoj kullimėn kullima turbull

seē u bėre shkumė ujėvare

seē mė le gur qė pret mėngjesin

 

LULLABY*

 

mysafirėt shkuan

kur dolėn nga dhoma lanė gjurmė tė lagėta

          nė ajėr

gotat e zbrazura nėna i hoq nga tryeza

dhe ra nė gjumė

askush s’e pa ngjyrėn e shpirtit tim

as mysafirėt as tė shtėpisė

e folėn pėr pjekurinė time

pa e parė mickey mouse-in duke hyrė

          pėr dritareje

pastaj po nga ajo dritare e pėrzura tymin

          e duhanit

e lotėt e mi tė padukshėm flisnin

se unė s’dua tė rritem

 

* Lullaby (ang.) – ninullė

 

CILĖN DEGĖ TA ZGJEDH

 

Ndonėse u fut shkreptimė e rrufesė nė dhomė

Duke ngrehur pas vetes bubullimėn e tmerrshme

 

Tė ma tregojė forcėn e urdhrit tė Zeusit

Ec kėndej

Unė dola e mbeta te bigė e lumit

Cilėn degė ta zgjedh

A tė shkoj kah deti

Kahut tė pėrunjėsisė

 

A nė anėn tjetėr

Nė tė djathtė janė radhitur miliona barka tė rėndomta

 

Plot e pėrplot me udhėtarė tė pėrditshėm

Qė shkojnė rrafsh rrafsh pėrfund Zeusit

I cili rri i madh pėrmbi

E u fal tė gjithėve nga njė hallkė ari pėr qafė

Nga njė copė tėrkuze

Shtėpinė e mbyllur

Fundin e detit

Nė anėn tjetėr shkon degė e lumit drejt

 

E larg atje nė shkėmb i mbėrthyer

Qėndron kryelartė prometheu qė ofron

Zjarrin e fjalės

Qė tė djeg rininė e shkabėn qė t'i ha mushkėritė

E mėsimin e vėshtirė si tė bėhesh qiri

E pak miq

 

KUR MĖ VJEN AI ME MBRĖMJEN

 

Kur ikėn dielli matanė malit

Heliadat i lėnė shenjat e buzėve

Me tkuq

 

Aty ku qiell pėrqafon bjeshkėt

Duke i tėrė perėndimi me shenja buzėsh

tė trėndafilta

 

Ngadalė pastaj

Lėshohet teposhtė drejt fshatit

Me fustan ngjyrė vishnje

Mbrėmja

E shoqėruar nga simfonia

E zogjve tė malit

 

Qė shkojnė tė flenė

Tė bartur nė krahėt e driadave

Plot verė

Qė e ftojnė zefirin t'i pėrkundė degėt

me ēerdhe

 

Ndonėse hemera bie tė pushojė

Mbi fshat mbetet gjallėria

Se e kanė marrė vesh

E dinė tė gjithė

Ai do tė mė vijė

Ma dėrgon vetė Zeusi

Mbrėmja e pret njė copė nga fustani i saj

I mėndafshtė

 

E shton rrugėn

Xixėllonjat varen nė gjethet e drunjve

Pėr anėsh

 

Llamba

Ai do tė mė vijė

Gratė janė bėrė gėrsheta

Nėpėr dritare

Duan tė vjedhin njė grimė Nga bukuria

Qė s'u takon atyre

 

Pėr tė arnuar ėndrrėn e grisur

Nė fund - ndodhia

Ai zbret nė formė tė flluskės

E kur e ēon dorėn tė trokasė

Nė derėn time

Rroket nė njė ferrė tė kulumbrisė

E shkon me erėn

 

Si balonė e shpuar

Lojė e Zeusit kjo do tė jetė

Udhė e mbarė o ēun i pritur

Udhė e mbarė o ēun syshkruar

 

MOS MĖ IK ME ERĖZĖN E MALIT

 

Thuret ėndrra me pamjen mbi bar

Me rini gazmore e me ėmbėlsi

Mu nė mes tė saj me shfaqet ai si ylli i parė

Mė afrohet me trėndafil nė buzėt e tij qershi

Duke derdhur buzėqeshjet si stoli me ar

Nė skajin e blertė qė e lan pasditja me shi

Tash nga kopshti pėrhapet bukuria e paparė

Mbulon Apoloninė e rrėnuar e hallin e strukur

Si lulet e fushės djerrina e ara

Hapet ēdo shteg i ėndrrės e ai vjen

I lehtė flutur

 

I dal unė pėrpara

A erdhe

Ai mė thotė po shkoj tash

I them zė pak vend nė kėtė ēerdhe

Mė thotė ai po unė tė pashė

 

E merr udhėn ai bashke me erėn

Me bėrbėlimėn se do tė kthehet

Do tė mė kesh pranė thotė me pranverėn

E posi qelqi nga gur i njė ēapkėni ėndrra

Mė thyhet

Ai tretet nė elegjinė time hipur nė erzėn

E malit

Mbetet ah mbetet heshtja nė kullėn time

Tė bredhė

Ta ruajė anėn e zezė qė i shkakton gocės ikja

e djalit

Ta ndezė e t'i japė figurės me njė derdhė

Mė mbetet koka mbėshtetur nė faqen

e fatit tė zi

Me shikimin kah rėra e pafund qė mbush

shpirtin tim tė ri

 

ELEGJI PĖR ATĖ QĖ I KA MBETUR

VETĖM FYTYRA E PAQARTĖ NĖ KUJTESĖN TIME

 

Kur filloi tėrė ajo zgjyrė e zezė tė rrjedhė

Duke shpėrndarė erėn e rėndė

Unė desh u dorėzova

Desh rashė

Ish njė e papritur e ftohtė

Qė ma preu vjershėn pėrfundi gonxhes sė bardhė

 

E mora atėherė virtytin tim tė parė

Ta ngrejė kokėn

E kisha tė rėndė shumė nga turbullia

E mezi shikova kah muri kundruall

I dhomės sime

Muri borė i bardhė

Pa asnjė pikė

 

Kur si shuplakė m'u dha fytyrės befasia

E pėrsėrita veprimin e krenarisė tash e qartė m'u shfaq njė leckė e pėrlyer

Varur nė njė gozhdė

 

E mjera unė

Pėr kėtė shqetėsim qė m'u paraqit me formė e lėndor

 

Ky qenka burimi i zgjyrės

Qė po nxin dhomėn time

Edhe detin e pafajėsisė

 

E bashkė me durimin tim

Tė cilit i lakoheshin kėmbėt nga pikėllimi

Mbi shpatullat e njoma dolėn mundimi e lufta ime

Dorė pėr dore

 

M'u bashkuan nė anijen e rrezikuar

Tė ballafaqohemi me gėnjeshtrėn

E mbuluar

 

E shtati mė erdhi mė i rėndė se pesha e kryqit

E ngrita dorėn kah lecka qė rrinte aty

Si korb i paftuar

 

E pa cipė hapte krahėt e zezė

Ta mbulojė turpin me fshehtėsi Qė s'mbulohet dot

Ra lecka poshtė duke lėnė binarė tė zezė

Prapa vetes

 

E nė gozhdė

Luhatej fytyra shumėngjyrėshe

Qė e kishte harruar ai

E kishte dalė me fytyrėn tjetėr

Derisa pelini rridhte nga sytė

E kėsaj fytyre

 

Dhe mbushte zemrėn time

Vaji im e ngulēonte ngushėllimin

Qė ma jepte muza

Pėr fytyrėn e tij tė parė

Qė kacavirret nga jashtė.

Nė vjershėn time

 

S' MUND TĖ VIJ ME TY

 

Ti mė vjen mbėshtjellė me kinda paqartėsie humbur

 

E mė sillesh krekosur si noti nė sheti

I fėrkon sytė tė mė gjesh mua lart

 

Shikon papėrcaktueshėm ti

Po e shoh se s'ta kap syri yllin e mėngjesit

Ende sillesh kohėve tė kuqe

E mė flet pėr bukurinė nga rruga

Ti

E mė fton tė rrimė

Me fjalėt e zbrazura tė dua

Hajt tė pushojmė nėn hije tė arrės

Mė thua

Derisa je i zėnė me varrimin e viteve

Rrugėve tė verbėta tė botės

Ti mė fton nė Evropė ta vjedhim njė ēokollatė

Ta bėjmė njė sheti me qen

Nga Zelanda ta mbrojmė atdheun

Ndoshta do tė dėshpėrohesh sy shkruari im

Por unė s'mund tė vij me ty

Shkova mbi kėtė re tė bardhė

T'i shoh gjurmėt e kadmit plak.

 

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, prill 2009)

 

POEZI NGA HIDA HALIMI

 

 

Hida Halimi u lind nė Radac tė Pejės (Burimi i Drinit tė Bardhė) mė 1948. Ajo ka botuar librat “Vendlindjen ma zgjodhe ti” (1993), “Ai qė nuk ishte Fidia” (roman, 1995)  “Njeriu im” (roman 1997), “Bijtė e Njeriut” (dramė, 2001), “Tri medaljonet e Franc Ferdinandit”(dramė, 2001), “Ato letra i shkrova vet”( novela dhe tregime, 2007).

Romani “Njeriu im” ėshtė botuar nė frėngjisht nga shtėpia botuese Publibook nė Paris me titullin “Tu marcheras derričre ton ombre” (2007).

 

HUMBESIT E GEZUAR 

 

Kur tė mbėrrini nė kėtė qytet.

Ju shkelni mbi shorte tė dhunuara

Mbi gazin e shuar tė breznisė. Nxitoni kush mė parė nė Log tė kuvendit,

Shtyheni  pėr tu ngjallė nė Marathonomak

Kush mė parė

Ta komunikojė fitoren,

Triumfalisht.

A do tė ketė dafina tė njoma? Me se do t’u thurin oreolin e Lavdisė!

Janė rralluar brishtat buzė Drinit, Ibrit dhe Lepencit

Hirėsi!

Verė e egėr mori sivjet.

 

Kur tė zgjohen humbėsit e gėzuar

T’ia thonė simfonisė sė tretė tė Bethovenit

Alegro apassionato

Me zėra tė shqyer, me duar tė shtjerra,

Mos ua zini pėr tė madhe, i kanė harruar akordet,

Mund tu lajnė me lot gėzimi

Tu terin me buzėqeshje tė pėrjargura...

 

Le pashė Zotin 

Sot ėshtė ditė feste, s’ka kuptim.

 

Prishtinė , 28 nėntor  ‘97

 

SKLLAVET E LIRISE

 

Thashė, ka rėnė borė e butė

Tė dalim nė kafeterinė e qytetit

Ta ēelim ditėn me “Skėnderbeg”

Esėll.

Kur tė ma mbash  fytyrėn nė pėllėmbė

Tė lutem mos rrah qerpik

Ta shoh edhe njė herė pastoralen e dashurisė,

Ta mėsoj nga bebėzat e tua; deri kur tė vijnė miqtė e vjetėr

Me Bahun e Moxartin tė na zgjojnė… Alegro assai

dhe hapa mbi borėn virgjėr…

Por... aty vjen Ajo kurvė  stėrkurve, liria

Rivalja e tė gjitha dashurive  tė botės

Si Medea

Tė merr… tė merr…tė merr…

 

Ndalem nė qetėsinė e kėsaj shtėpie

E lypi veten

Para se tė bie nė acarin e flakės tėnde

Para se tė dal nė vargun e grave

Nė atė parabolė fute, qė ngjitet nė varrezat e qytetit

Me nga’i degė qarri nė dorė

Pėr ta shėnuar varrin e dashur

Atė dhé tė ēelur pėr ngut

Dhe bie nė gjunjė ajo tufė sorrash qė zija e mortjes

E ka ē’graruar

Secila mbi varrin e dashur.

Aty dikur vjen edhe Ajo,

Liria

E butė,  virgjėr, e ėmbėl, e ndriēuar dhe e frikshme,

Si Zoti

E  lusim tė na i falė mėkatet qė s’i patėm,

Se ne, ia falim tė gjitha.

Etėrit, bijtė dhe dashnorėt… tė gjitha.

 

 Prishtinė, mars  ‘99

 

TI PAS MEJE  N’ATLANTIKUN 99

 

Tė kundroj, tek krisi gishtėrinjtė, nė skaj bote,

Nga njė kėnd i njė farė shtėpie,

Ē’ prej se tė lashė Prishtinė.

Ku jam e ē’ kohė bėn, pėr mua s’luan gjė,

Sa herė zgjohem nga ky shtrat mėrgate, qė Zoti e di

sa vetė gėrrhaten  nė te,

E lypi pamjen qė e lashė, po s’ mė braktisi.

Tė shoh ty:

Pas tercės me trėndafil tė ngrirė,

Shtresė e hollė bore qė gdhinė nė qytetin ku cicėrojnė fėmijėt,

Ku shahen pėr njė ēamēakėz,

Ndarė padrejtėsisht me dhėmbė…

 

DHE KREJT VETEM UNE E TI        

 

Ku e thyen qafėn miqtė e mirė,

Orė e heshtjes i shitoi, s’flet kush pėr

“Kanjushėn e Verdhė ” poetėt qė i vramė,

Pėrse i zdritėn netėt e Bartolomeut Dardan,

Dreqi e rroftė! Kemi frikė.

Ne s’i duam profetėt mėkatarė,

Diku u kėndon epitafe njė bariton i shqyer

Kujt akordi s’i pengon.

Borė marsi, prilli e maji 9,9 n’ kėtė pranverė

Dhe fėmijė qė hahen si gjelat

Pėr ndihma humanitare

Pampers, tambėl druri dhe… pak dashuri.

 

PRAPE TI PRISHTINE

 

Mesditė ėshtė dhe rrugėt janė shterė,

Ēfarė telefoni idiot!

Askush s’pėrgjigjėt nė te.

Memecėri e ndytė, nė gjithė kėtė qytet.

Ē’u bė ai det njerėzish?!

T’ ėmėn e s’ ėmės! Askujt buza n’ gaz s’i shkon,

Kush s’e di njė barsoletė tė mirė!

Sa pėr njė mahi tė hidhėt, nė kėtė pikė tė qetėsisė,

Vetėm pranverė 9,9,9 dhe 9

Ku era hedh qese najloni e fryn pantallona uniformash

Me folklor tė Shumadisė.

 

Dikush mė dha shenjė me buzėqeshje, dje nė varrim.

I dashur mu duk se ishe ti; edhe pse e di se nuk vjen aty

Ku tė gjallėt thėrrasin, “lum si ti”,

 E rrejnė njė kufomė.

Dikush preku n’ gaz, krejt si ti, mė dėrgoi puthje me gisht…

U ēart edhe poeti i mbarmė nė kėtė qytet!

Ēfarė arrogance pash Zotin, sikur s’kemi tjera punė,

I kalojmė ditėt nė ceremoni varrimi

Mbi arkivole prekem me shikim

Dokrra shpirti im, llafe.

Kush tha se gazi u shua?

Pėrse u ēnjerėzua njė poet!

Jo, aspak

Se jemi njerėz, gėzohemi si ēdo kafshė e butė:

Aty kur blejmė supė me kėste,

Kur e mashtrojmė patrullėn, me t’u shtėnė serbė…

Si the?!

Sa pare i ka fytyra pa leqe, nderi e...

Prano.

S’e vlejnė njė bukė fabrike, njė birrė Peje, jo se jo.

 

SHIH ĒFARE TE BERA PRISHTINĖ

 

Mu thaftė dora e Mira ime,

S’ta shkrova njė fjalė tė mirė,

Pėrherė njė dorė ethesh mė dridh.

Gjithė kjo borė nė gji!

Mu marrtė goja, s’ta thash asnjė varg,

Pėr erėn bli nė verė, udhėt e zėna me nektar e njerėz

Qė pėshtyjnė tri here Orėt e Liga n’ gji,

Sa shqip!

Belbėzimet qė t’i qesin njėmijė vargje nė ditė,

Gjithė kėta poet tė kėqij!

Por, s’kanė  ē’tė falin tjetėr, Prishtinė.

Mė plasshin sytė.

S’ta thura njė pikturė, aso qė laikėt i shesin nė rrugė, krejt lirė.

Pėr me tė marrė me tė mirė,

Me tė rrejt se s’na vjen era mut, kur shohim pika gjaku.

Se… se… deshėm diēka nė ty.

Ē’e do kėngėn time verdh si lakra!?

Pėr kėta fėmijė nervoz, qė grithen, ngrehen pėr flokėsh

Kur zihen pėr politikė

Apo pėr kėta etėr, qė aktrojnė qetėsi

Dehen me Kokakolė

Teren nė tym duhani Ballkanik

Me ambalazh “Marlboro”.

 

E di! S’ke pse mė ndien mua gjak humburėn,

Por, zė besė Kosovė

Se aty ku tė gjallėt e rrejnė njė kufomė,

Buzėqeshi i mbarmi poet. Vetė miku im.

 

Tash, thonė, ēka s’thonė ... se tė nxinė tokė e qiell,

Se  tė shprishin bombat Kosovė,

E kėtu, gjė nuk ndodh, pak kush bėn kryq,

E lėkundin dallgėt Atlantikun.

 

Cognace, Francė, korrik ‘99

 

Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj

(Botuar nė “Gazeta e Athinės”, shkurt 2009)                      

 

POEZI NGA ALEKSANDER BODURRI

 

 

Mbushi 10 vjeē nė 17 Nėntor 2008. Mėson nė klasėn e pestė, nė Forest Hill Public School, Toronto, Kanada. I pėlqejnė shumė lojrat nė kompjuter, PS2, X-Box dhe pjesėn mė tė madhe tė kohės sė lirė e kalon pikėrisht me to. Ka nisur tė shkruajė poezi disa vite mė parė, si pjesė e detyrave nė shkollė ose thjesht pėr njė dėshirė tė brendshme tė tij, qė ai nuk mund ta shpjegojė dot. Ka shkruar gjithashtu edhe tekste kėngėsh dhe shpreson qė njė ditė tė takojė me ndonjė grup tė talentuar muzikantėsh qė t’ia kompozojnė. Por mendon, se ka njė ndryshim tė madh midis njė poezie dhe njė teksti kėnge. Sipas Aleksandrit, poezia duhet tė jetė e thellė, e bukur dhe nė gjendje t’iu flasė njerėzve nė njė nivel mė tė lartė mendimi, krahasuar me tekstin e njė kėnge. Shquhet pėr njė mendim tė tijin tė pavarur thuajse pėr ēdo gjė qė sheh dhe ka gjithashtu rezervat e tij pėr Teorinė e Krijimit. Mendon se Evolucioni ėshtė mė logjik dhe mė bindės sot pėr sot. Lexon libra tė moshės sė tij dhe i pėlqen t’i komentojė. Poezitė e mėposhtme janė shkruar nė anglisht, nė njė hark kohor njėvjeēar.

Majlinda Bashllari – nėna e Aleksandrit.

 

XIXELLONJAT

 

Xixėllonjat

kryqėzojnė tokėn

ndriēojnė qiellin

me njė zjarr drite.

 

Ditė gėzimi…

 

MBI NDRYSHIMIN

 

Ndryshimi

vjen

i vėshtirė

por turpi

dhemb mė tepėr.

 

Ndryshimi

vjen i turbullt

me dhimbje vjen

ndryshimi

e dhimbja

frikėn sjell…

 

Gjithēka i afrohet

njė fundi

sepse vetė ndryshimi

ėshtė Njė fund.

 

BRITMA E LUANIT

 

E sertė vėrtet

britma e luanit

e plotfuqishme!

Sa dėgjohet

edhe njė ag’mė larg.

 

Ti ndjen veē njė

grimcė tė asaj sokėllime

qė ndoshta mund tė jetė

fillimi i njė ėndrre

dhe aventurash tė reja…

 

DIELLI I LUMIT

 

Ujrat grabisin shpina.

 

Njė lumė ėshtė njė hauz

me njerėz tė kėnaqur.

Nė lumė gjėrat

shkėlqejnė si diej tė vegjėl.

 

I lumtur

ngjan njė vend

qė ka

njė diell lumi.

 

NJE MENGJES

 

Njė mėngjes

bota ime ndryshoi,

prej asaj qė ndjeva

duke parė njė lindje dielli.

Dita vjen qark rreth teje

e koha zhduket.

 

Kėtė mėngjes

edhe unė jam ndryshe.

Bota ime bėn spirale

rreth ditės.

 

Mos u shqetėso,

gjerat ndryshojnė.

 

Rri ai qė je,

ėshtė vetėm njė jetė

bėje mė tė bukur se sot.

 

QENUSHI IM

 

Zgjohem njė mėngjes

dhe shoh atė

mė lėpin si i ēmendur

mė jep puthje pa fund

dhe pėrqafime.

I jap dhe unė dashuri

 

Ai del tė shėtisė

lodhet dhe shtrihet

nė shtrat pranė meje,

ngadalė zhytet nė gjumė.

Qenushi im, ti je bėrė

pėr mua.

 

PER TY

 

Njė pėr mua

njė pėr ty

shijon mė ėmbėl- me ty

e shoh mė tė bukur- me ty

gjithēka mė e mirė- me ty.

 

Kjo ditė kur ti bėhesh pjesė e imja

pėr tė dy ne - mė e bukura!

 

DASHURI ME SHIKIM TE PARE

 

Dashuria me shikim tė parė

ėshtė mėnyra mė e mirė pėr

t’u dashur

nuk ka arsye pėr tė.

Ėshtė veē njė zė brenda teje

qė tė thotė tė duash.

 

Arsyet pėr t’u dashur janė tė pathėnshme

e dashuria mbetet ajo

qė ėshtė mė e drejta.

 

Ti e zbulon atė

vetėm kur ėshtė

e befasishme.

 

KY KRAH DHEMB

 

Ti rrėzohesh dhe ēdo gjė

merr fund pėr kėtė udhėtim.

 

Jeta rrjedh dhe ditėt e gėzimit

mbi ty do shkėlqejnė serish

ti shpreson pėr gjithė kohėn, por

ajo dhembje krahu rri strukur aty

pa u shėruar.

E kujtoj ēastin e rrėzimit dhe

ndoshta ky infeksion kurrė nuk