Revista Letrare ADMET

POEZI NGA SABIT IDRIZI

Sabit Idrizi u lind më 16 shtator 1955 në Cerajë, fshati më verior i Kosovës i banuar me shqiptarë. Ka studiuar gjuhën dhe letërsinë shqipe. Deri më tash ka botuar këta libra: "Pesha e fundshekullit", poezi, 1995; "Përderisa është e martë", poezi, 1997; "Diell me dhëmbë", poezi, 1998; "Finalja e zhgënjimit...", ditar, 2000; "Mbretëresha është gjallë", poezi, 2006; "Zarfi", roman, 2008. Përveç çmimeve tjera letrare, Sabit Idrizi ka marrë edhe çmimin letrar në nivel gjithëkombëtar "Konstandin Kristoforidhi", i cili jepet në Elbasan. Që nga mbarimi i luftës është shef i Sektorit të Kulturës në komunën e Mitrovicës, punë të cilën e kryen edhe tash. Tani e shtatë vjet me radhë është edhe kryeredaktor i revistës letrare "Fjalë e valë", të cilën e financon Kuvendi i Komunës së Mitrovicës, e të cilën e nxjerr Shoqata e Shkrimtarëve të Mitrovicës "Jakup Ceraja". Është redaktor, recensent apo redaktor gjuhësor i mbi 60 librave të autorëve të ndryshëm. Shkrimet e tij letrare janë botuar nëpër shumë revista dhe gazeta që dalin anekënd trojeve shqiptare. Që nga viti 1997 është anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës. Jeton në Mitrovicë.

Vlerësime të publikuara për krijimtarinë letrare të Sabit Idrizit:

“...Kjo tregon se Sabit Idrizi është një krijues jo lokal i Mitrovicës, por është një krijues kombëtar...” (Dr. Agim Vinca)

“... Poezia, kjo çfarë e shkruan Sabit Idrizi, është poezi që e ruan prestigjin e poezisë, sepse është poezi e një shprehjeje moderne e sugjestive, që kërkon përqendrim gjatë leximit dhe zbërthimit të shenjave të saj gjuhësore, figurave, metaforave, krahasimeve, antitezave, paradokseve, alegorisë, ironisë, aty-këtu edhe simboleve, nëpërmjet të cilave poeti i shqipton idetë, emocionet dhe botëkuptimin e vet...” (Dr. Agim Vinca)

“... Ai (Sabit Idrizi) është një autor që ka talent e dhunti krijuese, që e do krijimtarinë dhe gjuhën në të cilën shkruan. E dashuron doemos gjuhën e poezisë, gjuhën e artit poetik...” (Dr. Agim Vinca)

“... Sabit Idrizi (1955) është një zë i veçantë në mjedisin tonë krijues...” (Fazli Hajrizi, prof.)

“... Poeti Sabit Idrizi ka qëndrim aktiv ndaj jetës. Ai është poet me talent, poet i ndjenjës së disiplinuar, poet që mendon shumë, po që shkruan shkurt, poet i prirur për një ligjërim të figurshëm e metaforik. Poezia e tij, e thurur me një gjuhë mjaft bashkëkohore, imponon një ndjenjë vërtet të ngritur të nevojës për lexim të vëmendshëm, disa edhe për rilexim të thelluar e studioz. Pra, poezia e tij është e prirur për një elitë lexuesish...” (Fazli Hajrizi, prof.)

“...Poezitë e Sabit Idrizit, edhe pse të shkurta (miniaturale), shpesh janë poemë, një vepër e tërë që të provokon ta lexosh e ta rilexosh, t’i qasesh e të meditosh rreth nuancave kuptimore e artistike që i artikulon fuqishëm...” (Fazli Hajrizi, prof.)

“... Sabit Idrizi është, padyshim, një ndër zërat autentikë të poezisë shqipe që krijohet sot në Kosovë...” (Dr. Agim Vinca)

“... Tipar që e dallon poezinë e Sabitit është dendësia e fjalës, pra konciziteti i shprehjes, por edhe ironia. Sabit Idrizi është një autor që e zotëron mirë një nga mjetet më tipike të poezisë moderne dhe postmoderne, ironinë...” (Dr. Agim Vinca)

“... Sabit Idrizi, me një shije të hollë dhe me një varg jashtëzakonisht mirë të realizuar, përherë i ka qëndruar besnik poezisë – mbretëreshës së arteve...” (Riza Haziri, prof.)

“... Sabit Idrizi është një poet autentik në letërsinë shqiptare, që ka krijuar individualitet dhe mënyrë të veçantë të shprehjes...” (Dr. Agim Vinca)

“... Poeti Sabit Idrizi ka depërtuar mjaft thellë në psikologjinë e njeriut tonë të shqetësuar, në aspiratat shekullore, duke çmistifikuar rrethanat që dikur ishin të pazbërthyeshme, që të mos thuhet të paarritshme...” (Dr. Shyqri Galica)

“... Poezia e Sabit Idrizit karakterizohet, para së gjithash, nga shqiptimi i mendimit të thellë, figurat, shprehjet e lidhura dhe koncepti refleksiv...” (Dr. Shyqri Galica)

“... Sabit Idrizi është një poet i veçantë, me një vokacion të vetin poetik tërësisht origjinal...” (Ejup Ceraja, prof.)

“... Poezia e Sabit Idrizit ka mjaft antiteza të qëlluara me tonalitete të reja poetike, ku dëshmohet pjekuria e tij krijuese dhe ku shprehen të gjitha veçoritë e poezisë autentike, pikënisjet dhe venerimet e marrëdhënieve të tij ndaj jetës, ndaj vendlindjes dhe ndaj kohës e pakohës në përgjithësi...” (Vezir Ukaj)

“... Poezia e Sabit Idrizit është e një niveli të lakmueshëm ideoartistik...” (Mexhid Mehmeti)

“... Një lirizëm i veçantë, tërheqës, që mund ta krijojnë vetëm poetët e talentuar...” (Dr. Shyqri Galica)

KA KOHË...

Ka kohë që përpiqem për t’ju thënë diçka

Diçka për kurrgjën, diçka për gjithçka

Ka kohë që n’shurdhësi po m’përplaset fjala

Për do kohë të mira, për do kohë t’përdala

Ka kohë që po pres të ma vëni veshin

Ju që iu ka dalë tambli mbi përsheshin

S’di pse ndiej nevojë për ta thënë një fjalë

Se ende s’kam vdekur, se ende jam gjallë

S’di pse ndiej nevojë t’më dëgjojë dikush

Kur thellë brenda meje diçka djeg si prush

Ka kohë që jam mbyllur n’timen dashuri

Lamtumirë o fjalë, lamtumirë njerëzi...

PËRDITSHMËRIA

Më tmerron, më çmend kjo njëjtësi

Që nesër do të kthehet në mall

Në dashuri...

PRAPË

Prapë diqysh si tym

Diqysh si mjegull

Edhe pas gjithë asaj stuhie

Prapë diqysh si natë

Diqysh si terr

Dikush këtu prapë po ma vjedh diellin

VËLLAZËRISHT

Për hir të paqes

(Që aq shumë i duhet këtij vendi të shumëvuajtur)

Hisen time të Atdheut

Sërish ma vodhën pronarët e lirisë

E shoh përditë kah e bartin poshtë e përpjetë

Me vetura luksoze

Ata me të cilët dikur u morëm vesh ndryshe

Nga gjithë ato ëndrra të përbashkëta

Që dikur i ushqenim vëllazërish

Sërish vëllazërisht më ra hise skamja

Edhe ajo e pafytyrësisë, natyrisht...

POROSI

Përpiquni që ta kapni në horizont rrezen e parë të diellit

E ta shpërndani gjithandej nga ka natë

Përpiquni që ta prisni në qepallë pikën e parë të vesës

E ta derdhni gjithandej nga ka etje

Përpiquni që ta bluani në shuplakë kokrrën e parë të pjekur

E ta gatuani gjithandej nga ka uri

Përpiquni që kurrë të mos ketë urrejtje

Përpiquni që përherë të ketë dashuri

LIRIA

Liria është e drejta që të mos kesh kurrë të drejtë

Ta bësh pazar diellin

Ajo është gjithçka e mirë që e dëshiron

Edhe për atë tjetrin

Liria është vënia e dorës në zemër

Kur të vjen në shteg të bësh çka të duash

KËRKOJ TË ZHVILLOHEN HETIME

E di

Të gjitha fajet për vdekjen time

Do t’m’i shkarkojnë aty te varri

Eh, i shkreti

Do të thonë

E mbyti veten për kurrgjë hiç

Dhe do të kthehen ashtu pikëllueshëm

Për t’ia ngrënë sërish mushkëritë

Ndonjë poeti

PA IDENTITET

Ju mund të më vidhni diçka nga lashtësia ime e heshtur

Siç vidhej dikur Pema e Ndaluar në Kopshtin e Praruar të Edenit

Ta vendosni në ballë si mëkatin që s’falet

Dhe të niseni përpara ashtu hajnisht

Mund të ecni ashtu me shekuj

Me mileniume mund të ecni

Dhe vetëm kur të mbërrini atje ku s’mbërrihet kurrë

Do ta kuptoni se sa pak keni ecur

Brenda vetes suaj të rreme

DIALOG ME NJË PUSHTETAR

Tha:

- Thonë se poetët jetojnë vetëm pas vdekjes.

- Po, ia ktheva. – Prandaj ne i mbysim ata përditë nga pak.

RRUGËTIM

Të gjithë e dimë cili është fundi

Dhe prapë ngutemi andej nga ai cak

Në fillim diqysh krejt ëndërrt

Krejt shtruar e marrim këtë rrugë

Dikur ngadalë nis e na lodhet pritja

Nis e na lodhet çasti i mbërritjes diku

Pastaj fillojmë e i shfletojmë përmallshëm ditët

I shfletojmë përmallshëm kohët e lëna peng

Përmallshëm kërkojmë diçka të fshehur

Diku atje krejt përtej tyre

Kërkojnë diçka që kurrë nuk e dimë çka është

SOT

(17 Shkurt 2008)

E ngjeva penën në buzëqeshjet e vonuara të fëmijëve

Dhe e shkrova vargun më të bukur për dritën

I përzjeva ngjyrat e të gjitha puthjeve të zjarrta

Dhe e pikturova ylberisht dashurinë më të virgjër

I vesova lotët e të gjitha nënave zemërplasura

Dhe e kompozova himnin më të dhembshëm për diellin

E mpreha daltën e ndryshktë në kujtimet përvëluese për të rënët

Dhe e latova shtatoren më të lartë të krenarisë

I mblodha të gjitha ëndrrat e plagosura

Dhe e qëndisa kurorën e amshuar të lirisë

KA DIELL PËR TË GJITHË

(Shkruar më 17 Shkurt 2008)

Asgjë e jashtëzakonshme, biri im

Dielli lindi

Në gjoksin tënd të njomë

Në ballin tënd të hapur

Po dritëson

Merre hisen tënde të qiellit

E qëndisi shekujt e dashurisë

Me rreze

E as mos ia lë

E as mos ia merr kujt kurrë

DIÇKA MË KUJTOHET

Më 21 mars 2008

Në bibliotekën e qytetit tim

Para disa dhjetëra dashamirëve të letërsisë

I pata lexuar dy poezi të shkruara më 17 shkurt

- Sihariq!!!

M’u drejtua dikush

Me të mbaruar manifestimi

- E ndaluan sërish revistën letrare të qytetit

- Jo, bre!!!

Kisha pas klithur

Dhe kisha pas dalë nga vetja

Krejtësisht

Ishte Dita Botërore e Poezisë

Muaji i Dytë i Pavarësisë

ATDHEDASHURI NË DY VERSIONE

Deri kur dysh-dashuri

Ju kafsho, unë vjell mushkëri

GJUHË SHIKIMESH

I vjedhim diçka njëri-tjetrit me nga një shikim të vetëtimtë

Për çdo ditë pune aty përballë Stacionit të Autobusëve

Ku takohemi “rastësisht” mëngjeseve të hershëm

Por as përshëndetemi kurrë, as prekemi ndonjëherë

As puth buzë të saja, as ledhatoj bel

Ndaj kjo gjuhë shikimesh, vallë, ç’ka që gërryen kaq thellë

LAMTUMIRË E DASHUR

Vetëm kështu të braktisur

Nga jeta ime prej ëndrrash

Të shoh ashtu siç je

As Mollë e Ndaluar

Që joshë për kafshim

As ethe drithëruese

Në gjoksin tim

Je veç një hije

Që s’ekziston pa diell

Për diell s’më deshe

Tash lamtumirë

DASHURI NË VENDLINDJE

E shtrij brishtësinë e gruas së përndeztë

Mbi ashpërsinë e gurtë të vendlindjes sime

Dhe bëj dashuri

Deri në shterje

Deri në përjetësi

Do të përpëlitem këtu

Midis këtyre dy shemrave paqësore

Qykë –

Edhe kjo koka ime e malësortë

KULLOTËSIT E ATDHEUT

Dikur

I përpija vuajtjet si pilula veremi

Për hir të do rrezeve të praruara që na takonin këtu

Tash

Me mushkëri të thithura frymoj mbi këtë dhé

Me do grykës të mjerë që kullosin atdhe

SHQETËSIM

Kemi filluar të hamë me sy

E të shohim me tyta

Në këtë xhungël zorrësh

Të duam me xhepa

Të urrejmë me bark

Kemi filluar

Kaherë s’kemi qeshur me shpirt

S’kemi qarë me zemër

Kah kështu, o Tokë?!

Kah kështu pa kokë?!

KOZMETIKË

Sa shëmtitë

Sa qelbësirat fshihen

Pas kësaj perdeje të aromtë

Plot ngjyra

FËMIJËVE TË MI

Këmbëkryq tek dera ua lash zanatin e skamjes

Dhe të drejtën për ta shikuar atdheun

Përherë në sy

POEZI

Të pafatët s’të kuptojnë

Të marrët çmenden pas teje

Të çmendurit të krijojnë

JETË

Sa herë që t’thërras n’ballafaqim

Ti m’del matanë kohës

E ma tregon pragun

E kalltë si kurva

M’kthehesh pastaj natën

E m’i përflakë ëndrrat

Aq e lavirtë po më dëftohesh

Sa kurrë nuk mund të të jetoj ndryshe

Përveçse njerëzisht

TI DHE ATDHEU

Përditë ia gërryen zemrën

Si urith nën dhé

Dhe pa fije turpi

I thua atdhe

QYTETIT TIM

(Mitrovicës)

Kotu, qyteti im i dyshtë, kotu

Në djep të plumbtë mesjete

Po ta përkundim ëndrrën e zgjimit

Përgatiti Andi Meçaj

NGA LIRIKA POPULLORE SHQIPTARE

DIL PAK MOJ NË PENXHERE

Dil pak moj në penxhere,

Të të shoh moj se cila je!

Të të shoh moj se cila je,

E vogël moj a e madhe?

Të të shoh moj se cila je,

E vogël a e madhe?

Ç'u ngrit lulja moj në mëngjes,

O i ra bahçes moj mespërmes.

O i ra bahçes moj mespërmes,

O këput trëndafil me vesë.

Ç'i ra bahçes moj mespërmes,

Këput trëndafil me vesë

E Ç’U KËPUT E RA NJË YLL

E ç'u këput e ra një yll

vajti ra pas hënës-ë.

E rritu çupë e vogël-ë

me nazet e s'ëmës-ë.

E ma mbaje llokumen-ë

në mes te pëllëmbës-ë.

E rritu çupë e vogël-ë

me nazet e s'ëmës-ë!

Refreni:

Dil shiko moj çupëzë,

nga këndon bilbili!

Se i thonë prill o moj,

jeshilon jeshili.

Dil shiko moj çupëzë,

nga këndon bilbili!

Se i thonë maj o moj,

hapet trëndafili.

E ç'u këput e ra një yll,

vajti ra pas hënës-ë.

E rritu çupë e vogël-ë,

me nazet e s'ëmës-ë!

E kur ma hidhje vallen-ë,

me majat e këmbës-ë .

E rritu çupë e vogël-ë,

me nazet e s'ëmës-ë.

TE RRAPI NË MASHKULLORË

Proto marsi në të hyrë

Asqer nga Janina vijnë.

Doli shkurti hajde hyri marsi

N’Gjirokastër ç’na u vra Bimbashi.

Nga Janina vjen mezapi.

Në Mashkullorë te rrapi.

Te rrapi o në Mashkullorë

Foli Çerçizi me gojë:

- Milazim, largoji taborë!

Leri djemt e mi të shkojnë!

Se ju skuq, ju bëj me bojë!

Çerçiz Topulli mua më thonë!

Të vranë o Bimbash të vranë

Hito Labi me Bajramnë!

TRËNDAFIL ME DYZET FLETË

Hedhur leshrat mbrapa,

Vetullat kurorë,

Po ç'faj të pati djali moj,

Që si flet me gojë?

Kur ta pashë ballin,

Të dhashë stolinë,

O më dogje në zemër moj,

Erë trëndelinë.

Do të dal e do t'i flas,

Do t'i flas e do ti qesh

Edhe rrugën do t'ja pres-ë.

Do më vish a s'do më vish

Do më vish a të vij vetë,

Trëndafil me dyzet fletë.

Qoshet e shamisë,

Lulet e dynjasë,

Po ç'ka çupa me mua moj,

Që s’do të me flasë?

Kur ta pashë ballin,

Të dhashë stolinë,

O më dogje në zemër moj,

Erë trëndelinë.

Do të dal e do t'i flas,

Do t'i flas e do ti qesh

Edhe rrugën do t'ja pres-ë.

Do më vish a s'do më vish

Do më vish a të vij vetë,

Trëndafil me dyzet fletë.

Do më vish a s'do më vish

Do më vish a të vij vetë,

Trëndafil me dyzet fletë.

MIKJA ME SHAMI MËNJANË

Mikja me shami mënjanë

- mos mike se dogje fshanë!

- U ç’i bëra fshatit shkretë,

Sepse shkoj poshtë e përpjetë?

Xhinde mushka xhinde vetë!

Rrathë- rrathë balluketë,

Si në prill manushaqetë

Si në maj trëndafiletë.

FOL, MOJ MIKE, NJE FJALE

Fol, moj mike, një fjalë
Se jam gati për të dalë
Ku vete, mos vafsh i gjallë
Se mua s'ma nxorre mallë!

Kur dolla nga dera jashtë
M'u muarrë mend e rashë
Kur dolla në mes t'avllisë
M'u keput gjysm'e fuqisë

Kur dolla nga porta jashtë
E besova që u ndashë
Pampor (vapor), o dhoga, e thatë
Na ndave neve nga gratë
Pampor nji dhog' e zezë
Ku na shpje i pabese?
Na ndave nga kishim shpresë

***

Vasha lante, vasha qante
"Ç'ke vashë, që lan e qan?"
"Lanj fustanthin e tim zoti
Sot më erth, nesër më ikën
Prandaj po lanj e po qanj"

***
"Ku je nisur e do t'vesh
O pëllumb, more pëllumb?"
"Jam nisur për kurbet
Moj, thëllëza, gur mbi gur!"
"Do të vinj dhe u' me ty
O pëllumb, more pëllumb!"
"Është lark dhe bie shi
Moj , thëllëza, gur mbi gur!"
"Bëhem mollë e m'hidh në gji
O pëllumb, more pëllumb."
"Mos harronj dhe të kafshonj
Moj, thëllëza, gur mbi gur!"
"Sos jam helm e të helmonj
O pëllumb, more pëllumb!
Po jam mjalt' e t'ëmbëlsonj
O pëllumb, more pëllumb!"

ZUNE YJET E RADHETOJNE

Zunë yjet e rradhëtojnë, (rrallohen)
Ksenetarët (kurbetçinjtë) zun' e shkojnë
Gjith ven' e ti po s'tunde
Lumi s'sjell për ditë kërcunjë
O Stamboll, more i shkretë
Rrente zjarri e të djektë
Po të djektë anembanë
Se na mban burratë tanë
Karafil, e manxhuranë

UN' ÇOKU DO VETE

Un' çoku do vete
lule moj lule*)
Larg e në kurbete.
Diç do të të bie.
Një degë lajthie.
ta mbjellsh në kutie.
Kur të kujtosh mua
Lotët e tu krua.

*) Përsëritet si refren pas çdo vargu.

VAJTA NJE DIT' NE MULLI

Vajta një dit' në mulli
shoqeni, motrani
shoqeni, motrat e mia*)
N'udhë poqa kurbetlli.
Pashë se mos qe ai.
Burrë vulëhumburi.
Dhjet'vjet në Ameriqi.
s'bëri kurrë prokopi.
Ka dhjet'vjet që kur mërgoi
as kartë, as haber s'dërgoi.
Shoqe si ma bëni mua
se xhani mu përvëlua.
M'u dogj zemëra dhe xhani,
shoqe hallin(e) ma qani.
Do ta pres dhe mote-mot
pastaj nuk e pres(ë) dot.
Po s'erdhi dhe këtë herë
gërshetat kam për t'i prerë.

*) Përsëritet si refren pas çdo vargu.

MBEÇË, MORE SHOKË, MBEÇË

Mbeçë, more shokë, mbeçë
Përtej urën' e Qabesë
Të m'i faleni nënesë
Të dy qetë të m'i shesë
T'i japë *nigja së resë
Ndë pjetë nëna për mua
T'i thoni që u martua:
Ndë thëntë, se c'nuse muar
Tre plumba ndë kraharuar
Gjashtë ndë këmb' e ndë duar;
Ndë thëntë se ç'krushq i vanë
Sorrat' e korbat' e hanë

*nigja - taks nga ana e burrit që i detyrohej gruas

kur ajo kthehej në shtëpi të të jatit

***

Se çu nisçë e do të vete
Ngremu lule sado fjete
Do të vete ndë seferë
Më muar vaji, o e mjerë!
Shtrona, moj, syzezë, shtrona
Ndë na zëntë gjumi, sqona!
Shtro shiltenë me borzilok
Kur ta kujtonj, të qanj me lot!
Shtro shiltenë me samure
Të nxjerr mallë tënd, moj lule
Nqasu, moj lule, ah, të puthemi!
Se kush e di se kur piqemi!
As qasemi dot, as puthemi dot
Sa na mbushen sytë plot me lot!
Mora dyfekthin e dola
Dot me gojë më s'të fola

***

Me njëzet e një të prillit,

fryu një erë e ra një vesë,

me një degëz trëndafili,

ngrita perd’n e penxheresë,

pashë miken që po flinte

mu në prehrin e nënesë,

jorganë shkarë menjëanë,

sisët i kullonin djersë.

Unë i gjori kur e pashë,

u bëra gati të vdes.

***

- Moj e mira n’hije t’blinit,

t’asht shky cica n’cep të gjinit,

t’paska dalë cica pahiri,

as ia fal këtij jetimi.

- Hik, kopil se je hutue,

hik, kopil se je habitë,

cica ime ty t’ka mbytë.

- Të lumtë goja çka po thue,

n’prehnin tand du me mbarue,

me duer t’vogla me m’rrotullue,

me gojë t’vogël me m’vajtue,

me sy të zez, o me m’lotue,

dekë me kanë s’e la pa u çue.

***

- Moj e mira, flok’t e gjata,

shkurtoi pak sa t’duket qafa.

Nuk muj djal’ për me i shkurtue,

dje m’ke puthë, sot m’ke kallxue,

s’paske kenë jaran për mue.

- Kam nisë, lule me t’lëvdue,

s’ma ka kush kët’ jaraneshë,

t’knaq ka folë, ma shum’ ka keshë,

goj’n e vogël, dhamb’t e shpeshë

faqet kuq, dy sytë e zez.

***

- Moj e mira shkon me gja,

pse m’ke rrejt kërkend nuk la.

- Kesh e vog’l, nuk dijta gja,.

kesh’ e vogël, gja nuk dita,

m’u vu djali sa shkoi dita,

sa shkoi dita , mue m’u vu,

hoq kapuçin me u kryshru,* (me ba kryq)

mori hutën me m’gju,

me m’gju e me m’mbytë,

drodha vrap, iu hodha n’grykë.

***

-Merre vallen shtruar, o,

topemadhi i hallës, o.

-Mos ia mburr, mos ia lëvdo,

sonte mbrëma do t’ia shoh,

a i ka okë apo qillo.

* * *

Merr bulirën çika me shkue n’krue,

djali mbrapa iu ka vnue,* (iu ka vënë)

tre sahat na janë vonue,

nana çikën e ka qortue…

***

- Ku, bijëzeza, më je vonue?

- Kam gjetë kronin, nanë, turbullue,

n’skaj t’shamisë e kam kullue.

- Ça t’ka gjoksi, bijë, qi t’asht shkomsue? * (të është shkopsitur)

- Lava sytë, nanë, e kam harrue.

- Ça t’ka ftyra, bijë, qi t’asht damkue?

- Uji i ftohtë, nanë, m’ka vrugsue. * (më ka rënë vrugu)

- Ça t’ka shpina, bijë, qi t’asht pluhnue?

- M’rrqiti kamba, nanë e jam rrxue.

- Mos kujto, bijë, qi po m’rren mue.

- M’bane, nanë, drejt me t’kallxue,

kam gjet’ djalin n’ drom tue m’rue,

tre sahat ka ndejt me mue,

n’tana an’t, nanë, m’ka zhgatrrue.

- Kuku, - briti e zeza plaka,

ç’bana, bijë qi t’hallakata.

- Shuej, moj nanë, t’mos vijë eseri, * (zor, turp)

se t’kam pa mramë me nji nieri,

se t’kam pa me nji nieri n’lamë,

tue dhanë fjalën n’natë pa hanë.

Përzgjodhi Andi Meçaj

POEZI NGA ARJAN KALLÇO

Arjan Kallço lindi në vitin 1967 në qytetin e Korçës, në Tiranë ndoqi studimet e larta në degën e Gjuhës italiane, në UT, në vitet 1986-1990. Studimi i gjuhës italiane dhe njohja me poetë të shquar dhe nobelist italianë, i dhanë shtysën për të ndërmarrë rrugën e poezisë. Punon si mësues në shkolla të Korçës dhe aktualisht pedagog i jashtëm në Universitetin “F.S.Noli”. Poezitë e para i shkroi nga vitet 1992-1993 në gjuhën italiane dhe i përmblodhi në një vëllim të pabotuar me titullin “La solitudine dell’amore” (Vetmi  Dashurie). Në këtë vëllim ndihet tendenca e hermetizmit, pasi ka njohur poetikën e hermetikëve të mëdhenj italianë si Montale, Ungareti e Kuazimodo. Më tej sheh dritën “Proverba të gjuhës italiane”, vëllimi me përkthime “Poezi italiane për dashurinë” ‘700-deri në vitet ‘900, Qyteti nuk u përgjigj, tregime të shkrimtarëve italianë të viteve ’80. Boton poezi përsëri në gjuhën italiane “Un cuore non va noleggiato”, “Idilli migratori”.

E DIELA

Në këtë të djelë të zymtë

ndoshta dergjesh ende në shtrat

mes përkëdheljesh pafund

apo ndoshta në dritare

kundron natyrën plakë

me vellon e zezë që vajton.

Jashtë po bie shi, shi dhjetori.

Pikojnë ngadalë nën strehë

pikat nën një ritëm melodioz.

Hipnoza të sjell kujtime të ngrohta

apo ëndrra të paprekura që

ti vetë s'i di.

Telefonin pashë të heshtur

mbi tryezë

hezitova,

për të mos prishur

atë magji.

PANTEONI I HESHTUR

Në këtë panteon të heshtur

do ta shtonin dhe emrin tënd,

por nuk do të ishe

veç një imazh memec, i shurdhët

pa shkëlqim, pa jetë.

Do të përziheshin në të

mllefe, vrere, qejfmbetje.

Korniza do të ishte stonatura

relikash pasionesh të ndryshkura.

Asnjë këngë s'do të kishte kuptim

sepse në buzë do të ngrinte dashuria.

Sa herë filloja të mendoja ante vetëtimash

të shija skllave deliresh të pashpresë.

Kaini do t'i jepte fund pamëshirë

zilisë.

IMAZHI YT MË DEH

Një ditë edhe ne

nuk do ta kërkojmë shikimin.

Të jesh e sigurt

asgjë që frymon

s'është e përjetshme

në tokë.

Thonë që edhe vetë bota

do të përhumbet ngadalë.

Universi do të mbetet jetim.

Prandaj nxitoj të kap çastin

kur çdo ditë pafundësia lind.

Darkave endem mes perëndimesh

pambarim fallxhore:

i gjatë duket ky rrugëtim.

Plot imazhe magjepse përreth

por vetëm i yti më deh.

Ç'e do që shihemi pak

dhe dehja pa ty shteron.

S'më deh asnjë pije

vetëm kur shoh imazhin tënd

në muzg

zemra më drithëron.

Tingujt xhelozë të kambanave

shenjtoret mëkatare i zgjuan

sytë e mi

mes verbimesh hyjnore

me imazhin tënd janë dashuruar.

NJË ÇAST PA TY

Jetova një çast të vetëm pa ty,

jeta si zinxhir i këputur

u ndal,

u shua si një meteor rebel

zemra e të cilit ndihet e tradhtuar.

Kudo heshtje,

heshtje manastiresh,

murgjër të murosur

në errësirën kobndjellëse

të pagëzuar me emrin vetmi.

Kujtimet, si i burgosuri

në arrati

duke lënë pas kufirin e ndarjes,

por i frikësuar

ikën, vetëm ikën

me shpresën e përjetshme

të moskthimit

larg, larg harresës.

S'pranon të shkruanin

në ditar atë copë

të ndalur jete.

Një çast, kur s'ishe ti.

Një çast thashë mendueshëm,

një çast gjithë bota në arrati.

Kujt do t'i belbëzoja të dua

bota ishte bosh

si njeri pa njeri.

Një çast u përgjegj jehona

këtë herë s'ngurroi

që zërin ta sillte më shpejt.

Një çast është jeta jote

dhe një çast pa të dot s'rri.

Dhimbjen

nga çelësi i harresës

një hap e ndan.

JETËS

Si flaka e qiririt

që minutat ngadalë e zbehin

ashtu dhe dashuria jote mizore

tërhoqi gjithë frymëzimin tim poetik.

Edhe kështu ndihem krenar,

më brengose, por s'më munde dot.

Tej dhimbjes njerëzore

u ringrita për ngadhënjim.

S'më përule,

s'më vure ndër këmbë,

u hakmore si me të gjithë.

Sgalemët dhe ti i ke frikë

pa ta s'ke rikthim.

Mallkimet i bëre armë,

s'më braktise dot si jetim

edhe 100 herë të më rrëzosh

100 herë do të rilind.

Ti e di që mallkimi s'më vret,

gjithmonë do të mbetesh anonim

e fshehur do të xhelozohesh

se më bëre poet.

PEISAZH NATE

Buzë liqenit,

aty ku lumi lind

vetmia e kohës ndalet.

I heshtur nën pikat e shiut,

i pushtuar nga errësira,

duket se fle, ëndërron.

Tek-tuk ndonjë dritë

që ndizet

fytyrën ia verbon.

Struken krijesat nga sikleti

se zgjimi është ende larg,

as qepallat nuk binden

agu do kohë të trokasë.

Përreth heshtja hesht.

Malet, fantazma me shpirt,

vallëzojnë plot zemërim,

por netëve të përgjumura

jo s'mund të kalërojnë.

Tek portat vrullshëm

uji rrjedh tatëpjetë

liqeni merr natyrshëm

një tjetër jetë.

KUR TË KEM NEVOJË

Do t'i kërkoj sytë e tu, e dashur,

netëve kur hëna kapriçoze,

për të mos u shfaqur,

se do fshehë sekrete tradhtare,

do na harrojë.

Kur të kem nevojë për dritë,

që vargjet lehtas të shkojnë,

si rrënjët në kërkim të ujit

drejt të tuve do vrapoj.

Yjet s'mjaftojnë të ndarë

janë vetëm një pikë,

do duhej Aristoteli

me pasqyrën magjike,

që pikat t'i kthejë në dritë.

VALLJA ME YJET

Ah, sa më pëlqen kjo vallja juaj,

copëza që në qiell

vallen s'pushoni.

Endeni, kërkoni dashuri

galaktikash

së bashku ziliqarë i bëni perënditë,

së bashku i ndizni pasionet,

prandaj askush s'u pranon.

E dinë ç'preferoni

e dinë që s'u meritojnë

e dinë që drita juaj i verbon

prandaj me ta nuk krushqoni.

Më ftoni dhe mua aty lart

që të shihni si vallëzoj

sa dhe yjet të çuditen

vallen kryeneçe tallaz ta çoj.

Vetëm një valle të vetme, vetëm një

përgjithmonë më pas do largohem

lamtumira s'do të ketë zë

me të tjera do të takohem.

Eh, ç'u bëra porsi si ju

lart dua të fluturoj

si shqiponjat në shtegtim

porsi ju do të guxoj.

Ç'e do që dhe ju e keni një fund

herët a vonë do të afrojë

me zotat s'ka paqe as në tokë

një ditë aty s'do jeni

kur dita të agojë.

E do thërras, e do këndoj

nga gjumi herët t'ju zgjoj

e shihni se ku jam

por të vini dot nuk u ftoj.

(Poezi haiku)

HORIZONTI

Shikimi u shter

në horizontin e kuq

retë vallëzonin.

SHKRETËTIRA

Jehona vrapi

në shkretëtirën pa jet'

uji notonte.

HAPAT

Hapat ndruheshin

mbi tokën e përgjumur

lulja flirtonte.

BUKURIA

Sytë kllapiten

i joshi bukuria

buzët i thahu.

AGU

Një rreze drite

preku natën i virgjër

agu gëlonte.

PETALET

Pikat e vesës

u ulën mbi petale

aroma u dalldis.

SHPIRTI

Vitet u nisën

për shtegtimin e gjatë

shpirti vajtonte.

ERA

Era preku leht'

çaste përhumbjesh zemre

trokitjet zgjohen.

KUJTIMET

Dielli përndriti

dehje dashurie larg

kujtimet s'rreshtnin .

GJETHET

Heshtja e brishtë

endej në rrugën e verdh'

gjethet po vdisnin.

BARI I THJESHTË

Erdha prapë të pij kafe

tek ky bar i thjeshtë

pa lukse vezulluese

kur dikur thanim etjen

në vapën e zjarrtë athinase.

Erdha të pij një gotë

me miqtë e mi të dikurshëm

të mirët, të urtët edhe pse pak të thinjur.

Vitet ngadalë po i rrudhin takimet :

s'ka më ngutje lamtumirash

në heshtje një e nga një

me biletën pa kthim

rrugën e gjatë kanë marrë.

S'na mbetet gjë tjetër këtu brenda

veçse kujtimi i ëmbël

në shëndetet me fund

të gotave pambarim rrëkëllitur

dhe malli e madh që na ka tharë.

PASAGJERËT E PËRKOHSHËM

Treni përbindësh i metaltë

që pamëshirë fshiu ëndrrën

leopardiane

u nis furishëm drejt veriut.

Përpinte ethshëm kilometra

në rrugën e lagësht

këto ditë fillim viti.

Rendin vagonët në hapësirë

ndonjëherë edhe në mjegullën

verbuese gri të ditës.

Pas mbeten në progres

kilometrat e vetmuara pas braktisjes.

Vrapojnë me të dhe pasagjerët e përkohshëm

me shpresën e kthimit pas

apo kohën për ta ndalur.

Treni nuk u ngjan anijeve kozmike :

fluturojnë lart, jashtë çdo force tërheqëse të tokës.

Aty lart pasagjerët janë  udhëtarë të huaj.

KALENDARI YT

Sa jetë do të duhen

që kalendari yt i ndalur

kush e di se ku qëndron i varur,

vështrimin ta drejtojë larg?

Të flakë tutje përgjumjen

që zvarritet përtacisht mëngjeseve

dhe mbrëmjeve e ndërkallur në dhomë.

Kur, pas çdo flete të hequr, ditët realisht

do t'i lexosh?

Rrëshqite dorën mbi të gjitha datat,

por asnjë syresh s'tu përgjigj.

Janë memece në këtë dimër të ftohtë,

në ditën e ndërrimit të viteve.

Janë të burgosura, të fashuara plagët,

si mumiet e balsamosura muzeve.

Me to nuk feston dot historia

e shkuara, plakë e shkathët, tash në gjunjë

vështron qortuese

por dot s'gëzon.

Athinë 

Fundi i 2008, fillimi i 2009

GOTA E KRISTALTË

Je përsëri aty si gjithmonë

Mbi tryezë

Gotë prej kristali

Me buzët lëmuar.

Vitet kaluan, por ti,

Mike besnike, je po ajo.

Eh, sa herë i mbyta

Dertet me ty

Netëve të vetmisë.

Vetëm për vetëm

Unë, ti dhe heshtja.

Sa herë i ngrita dollitë

Për gëzimet, fitoret

E përditshme me jetën.

Të dy jemi burrëruar.

E kuptojmë fort mirë

Njëri-tjetrin.

Kur më sheh poet të trishtë

Më shkel njërin sy,

Frymëzimin tim për ta

Ngacmuar.

Kur të shoh të zhgënjyer

Jam unë ai që të tundoj

Me shishen plot,

Ditën për ta harruar.

Maj 2008

ARTISTËT

Gjithmonë valixhen gati

Tërhiqni pas në skena

Të interpretoni maskaradat

e kësaj bote. Herë me shokë

herë të vetëm. Skenat janë shtëpiat

tuaja, ndonjëherë edhe me drita e

melodi. Mes dritash apo errësirash

si vetë skenat e jetës.

E çfarë kanë valixhet tuja?

Disa dekore, makiazhe

dhe peshën e fatit tuaj

në suksese dhe dështime.

Keni edhe ca maska kohësh

shekujsh, historish njerëzish

personazhe që brenda oborreve

Me salltanete e hipokrizi

i ndërroni sipas stinëve. Por përsëri

janë ty nëpër skena

si për të kujtuar

prapësitë djallëzore të shpirtit.

S’latë maskë pa vënë,

ia rrëmbyet botës

dhe i sollët skenave.

Njerëzimi duhet të kuptojë

se rrugëtimi, jo gjithmonë

rrjedh natyrshëm.

qershor 2008

SHKËNDI ZJARRI

Më solle shkëndijën e zjarrit

Pa flakën e vorbullt përvëluese,

Ashtu si Apolloni zemërmirë

Ia solli botës.

Ma dhurove, por përse vallë?

Që të digjem nga malli

Për ty, kur puhiza nostalgjie

Të fryjnë rrugëve të Europës?

Ah, dhuratë e hidhur!

Po e rrufita ngadalë

Ndoshta malli pak e nga pak

Do të bëhet ortek

I papërmbajtshëm

Deri në takim.

Po e rrufita me eks

Orteku shpejt do të fashitet

Malli do tretet si një

Hije pa shpresë

Do të largohet derisa

Të mbetet një kujtim i vagët

E ti prapë do kthehesh

Që zjarrin ta ndezësh, derisa

Shpirtin tim ta gërryesh sadopak.

Në qofsha gur i paepur

Mua s’do më mposhtësh

S’do më thërrmosh, por dije se

Vetë do digjesh në atë flak’.

Korrik 2008

Përgatiti për botim Hiqmet Meçaj

(Botuar në “Gazeta e Athinës”, gusht 2009)

POEZI NGA LEDIANA PAJA

Lediana Paja lindi në qytetin e Korçës më 25 Nëntor 1980. Në qytetin e lindjes kreu shkollën fillore dhe gjimnazin. Më pas studimet i vazhdoi në Universitetin e Tiranës, në fakultetin ekonomik, ku në Mars të vitit 2003 detyrohet t’i ndërpresë për shkak të emigrimit në SHBA. Pas përpjekjeve të shumta, u rikthehet studimeve në University of Massachusetts ku njëkohësisht fillon të punojë në Departamentin e Thesarit të shtetit të Massachusets. Me krijimet letrare është marrë që nga rinia e hershme. ‘Lotët e Nimfës’ është libri i saj i parë.

MISTERI I ADAMIT

-Adam, shtrihu në hije!

Adami shtrihet..

Ai projekton..

ngul daltat e tij imagjinarë mbi të..

Ai krijon..

Adami s'ndien..

Adami vështron..

Adami, i habitur, pyet..

-Ç'po bëni kështu?

-Është surprizë për ty, Adam, mos u shqetëso!

Adami qesh..

Adami vështron..

Adami merr në krahë surprizën..

Adami dhe sot vazhdon t'a kundrojë,

po aq këndshëm, sa dhe herën e parë..

me shpresën se së shpejti

do t'i vijë dita,

që ai të fillojë,

ta kuptojë...

misterin, që nga trupi i tij

gdhendën..

MOS E KURDISNI ORËN, ZOTËRINJ!

Ç'vlerë ka kurdisja e orës?

Ajo të njëjtën gjë tregon!

Rrahje, rrahje pa mbarim...

Rrahje, rrahje pa destinacion...

dhe do të klithë,

dhe do të lodhet,

dhe do të pushoj,

lëreni!...

Mos e kurdisni më orën, zotërinj!

Ajo, nuk ka tjetër funksion,

veçse të zhbëj kohën,

sikur rrahjet e zemrës,

që për inerci, një ditë, do t'i ndalë...

PERSE?

E ngjeve penën

në katranin e zi të natës,

që eshklat e inatit e kishin

flakëruar gjatë mbrëmjes;

dhe në mëngjes, hirin e tyre

mblodhe vaditur me lot trishtimi

e në mbrëmje torturoje veten

me të njëjtën pyetje...

ku dhe oratori mbeti si kuak,

E përgjigjen kurrë nuk ta dha..

PËRSE?

VALLE?

PËRSE?

HESHTJE!

Fjala ngel në buzët e thara

pa dashur të kapërcej atë hendek,

në buzët e çara që dridhen

dhe shkunden si gjethet nën degë.

Fjala ngel, por heshtja ime flet

në këtë errësirë pa fund,

mesazhin memec e përcjell në zemër

dhe sytë me lotë i mbush...                            

Nuk mund të them asgjë

asnjë fjalë nuk mund të nxjerr

prandaj heshtjes i hap rrugën

që zemrën, ty vetë, të ta çelë.

TRISHTIM I ËMBËL

Shpirtin fillove të ma pikturosh një ditë,

të vrarë, pikëlluar, si film bardh e zi,

me shpresa te vdekura,

pa ëndrra, dëshira..

pa drita jete..

Penelin ngjeve fort në bojën e zezë

e skaj për skaj shpirtin tim hijëzove,

theksove limanet e tij,

errësirën egërsove

vend për dritë, nuk le...

Si një mjeshtër pastaj firmën hodhe

vështrove shpirtin tim të brishtë

me ëmbëlsi i buzëqeshe.

Derisa të dorëzohej i tëri

duke u ngjyrosur me trishtim...

PEMA E DASHURISË

Oh miku im,

e mban mend pemën

nën të cilën

lutjet e dashurisë sonë, pëshpëritëm?

Ajo ende rritet..

njëkohësisht, me plakjen tonë,

Ndërsa lutjet,

Oh, lutjet!..

Ato pafajësisht shushurisin në çdo degë....

Dhe nëse era një ditë do t'i fryjë

Apo padashur mbi tokë do bien

me amanetin e dashurisë sonë

rrënjën e filizit të ri

do ushqejnë...

 DUEL I PAMBARIM

Të flas në heshtje,

Me vështrimin ngulitur në sytë e tu.

Në bebëza

ta shigjetoj

shpirtin tim...

si luftëtare,

me veshje të hekurt

para teje qëndroj.

Në të fundit dyluftim,

të ftoj...

Ti hesht..

Në gjunjë bie...

Shpirtin,

në duart e mia beson..

Ndjesën,

nën të dridhshmet buzë,

e pëshpëritë...

dhe qepallat,

rënduar të rrahin,

një puhizë përgjërimi...

Sa çudi!...

Gjithë jetën luftojmë,

E kurrsesi të vritemi!

 NIMFA E PELLGUT TË LOTËVE

Jam nimfa e pellgut të lotëve

aty ku ti, mëkatet lan çdo mbrëmje

dhe pellgun tim, trazon

dhe pellgun tim, turbullon

dhe pret,

dhe pres,

derisa mjellmat kokën mbi sup ta varin

e qetësia e plotë të mbizotërojë.

Dhe flet

dhe flenë.

Unë, Muza e gjumit tend,

me lotët e mi,

trupin tënd të lagësht,

filloj ta freskoj...